رضا نیکپور*:
چند ده‌هزار گل‌نوشته‌ای که در جریان حفاری‌های باستان‌شناسی تخت جمشید در سال 1933 میلادی به‌دست آمد، توسط دانشگاه شیکاگو جهت خوانش متون و انجام امور پژوهشی به‌صورت امانت در سال 1937 میلادی به آمریکا منتقل شد. آنچه علاوه بر دیرینگی این آثار بر ارزش آنها می‌افزاید، وجود نوشته‌ها و نگاره‌های منحصربه‌فردی است که به‌عنوان منبعی مستقیم می‌تواند ما را از اوضاع و احوال فرمانروایی هخامنشی، آداب کشورداری و امور اداری حدود 500 سال قبل از میلاد مسیح، در این سرزمین آگاه کند. همچنین بسیاری جزئیات ریز و درشت تمدنی و فرهنگی و اقتصادی در این متون نهفته است. متأسفانه چند سالی است که شمار زیادی از این الواح که در آمریکا وجود دارد، به‌‌رغم قوانین بین‌المللی، نارضایتی ملت و دولت ایران و نیز اقرار صریح مؤسسه خاورشناسی به امانت بودن این مجموعه در دانشگاه شیکاگو، دستاویز برخی اختلافات سیاسی قرار گرفته است که این امر، کار بازگرداندن آنها را به موطن اصلی خود دچار اخلال و مشکل كرده است. امید است با پیگیری‌های لازم مقامات مسؤول و آگاه، این امر به سرانجام نکویی برسد. اگرچه اموال و اشیای ایرانیان در بیشتر موزه‌های اقصی نقاط عالم پخش شده و زینت‌بخش مجموعه‌های گرانبهای بشری است، اما در درازای تاریخ، این ملت هرگز اصراری به تصاحب و تصرف اموال فرهنگی دیگر کشورها از خود نشان نداده است. دیده‌بان یادگارهای فرهنگی - به‌عنوان سازمانی مردمی که همواره پیگیر عملکرد سازمان میراث فرهنگی و بخش دولتی در برخورد با میراث گرانقدر فرهنگ و تمدن ایران‌زمین بوده است ـ و سازمان‌های مردم‌‌نهاد فعال در این حوزه (NGOها) از سراسر خاک پهناور ایران، از دفتر حافظ منافع آمریکا و عموم فرهیختگان و فرهنگ‌دوستان جهان درخواست می‌كنند تا از دولت آمریکا بخواهند اجرای حکم دادگاه آمریکا را متوقف كند و الواح امانتی را که باید چندین دهه قبل به ایران بازگردانیده می‌شد به ایران مسترد دارند. این الواح دارای آنچنان ارزش تاریخی و فرهنگی و ملی برای ما ایرانیان است که حکم دادگاه و چنین رویه قضایی به طور قطع باعث رواج بی‌اعتمادی در میان ملت‌ها خواهد شد که در نهایت تبادلات فرهنگی را به خطر خواهد انداخت و دیگر نمی‌توانیم ادعا کنیم که پاسدار میراث جهانی هستیم. ما وارثان کنونی تاریخ ایران، که مانند نیاکان‌مان برای همه ملت‌های جهان احترام و ارزش قائلیم، دور از هرگونه مناقشه سیاسی درخواست حفظ هویت و حقوق مسلم خود را داریم و به این وسیله، تقاضای توقف اجرای حکم تا زمان حل نهایی آن براساس اصول حقوق بین‌المللی را از مقامات آمریکا داریم. از این‌رو، اعلام می‌كنیم ضمن تقاضای همکاری، پابند به مطالبات فرهنگی و منافع ملی خود تا زمان حل این مشکل هستیم. بدیهی است رعایت انصاف و عدالت از جانب هر شخصی و دولتی، نقطه درخشانی در تاریخ روابط ملت‌ها و دولت‌ها خواهد بود. این درخواست در نامه‌ای به سفیر سوئیس به‌عنوان حافظ منافع آمریکا در ایران و رونوشت آن نیز به وزارت امور خارجه، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، کمیسیون عالی یونسکو و کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی فرستاده شده است.
* دبیر دیده‌بان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران