یکی بود یکی نبود... یک روز صبح که اهالی محله نارمک از خواب بیدار شدند، دیدند دیوار حائلی که از وسط چهارراه سرسبز گذشته، نارمک جنوبی و شمالی را به 2 نیم تقسیم کرده است. البته این بار اولی نبود که آنها صبح زود شگفت‌زده می‌شدند. چند ماه پیش هم وقتی از جنوب به شمال سی‌متری نارمک حرکت می‌کردند متوجه شدند که یک تابلوی ورود ممنوع سرراهشان سبز شده که نشانگر یک طرفه شدن این خیابان از چهارراه سرسبز تا چهارراه 46 متری است. آنهایی که محلی بودند راه خود را پیدا کردند و باقی، مثل دانه‌های تسبیح در کوچه‌ها سرگردان شدند تا بالاخره سر از جایی آشنا درآوردند... بله و همه این ماجراها به روزی برمی‌گردد که تصمیم گرفته شد سروسامانی به میدان رسالت داده شود. سال‌های طولانی این میدان بسته بود و ترافیک سرسام‌آور آن را کوچه‌های اطراف تحمل می‌کردند و همه چشم امید به افتتاح آن دوخته بودند. خانه‌های زیادی خراب شد تا میدان توسعه داده شود. اما روزی که میدان و زیرگذر آن افتتاح شد، به نظر می‌رسید که چیزی کم یا گم است. برخلاف همه میدان‌ها، ماشین‌ها در این میدان نمی‌چرخیدند، چون ضلع شمالی آن ترمینال اتوبوس و بن‌بست بود و امتداد این مسیر هم به سرعت به پارکینگ خودروهای کسبه تبدیل شد. دهانه قسمت شرقی زیرگذر بشدت تنگ بود و پیچ تندی که خورده بود باعث تعجب می‌شد. از همه جالب‌تر اینکه زمین تمام خانه‌هایی که خراب شده بود همچنان بلااستفاده به جا مانده بود. اما نکته‌ای که بشدت نظر مسؤولانی را که سال‌ها تلاش کرده بودند تا ترافیک این قسمت را روان کنند، جلب کرد اینکه راه‌بندانی از چهارراه سرسبز (تقاطع سی‌متری نارمک و رسالت) شروع می‌شد و تا انتهای زیرگذر ادامه پیدا می‌کرد. شاید همین نکته بود که آنان را واداشت تا چهار راه سرسبز را به نفع اتوبان رسالت ببندند و این چراغ را حذف کنند. در حقیقت دیوار حائل به این ترتیب شکل گرفت و علاوه بر آن چهارراه دردشت نیز مسدود شد. اما اتفاقی که این روزها به وقوع می‌پیوندد این است که این مسیر نه تنها روان نشده بلکه راه‌بندانی عجیب و بی‌سابقه از دور برگردان متروی دردشت آغاز می‌شود و تا انتهای زیرگذر رسالت و حتی خیابان کرمان امتداد پیدا می‌کند. بله، امروز سی‌متری نارمک در این قسمت بسیار خلوت است، اما آیا مسؤولان وقتی چنین تصمیم‌هایی می‌گرفتند فکر نمی‌کردند که تمام آن ترافیک به کجا منتقل خواهد شد؟ آیا روزی که تصمیم به بازسازی میدان رسالت گرفته شد، تمام موانع در نظر گرفته و تمام محاسبات انجام شده بود؟ اگر شده بود پس چرا نه تنها هدف که روان شدن ترافیک رسالت بوده فراهم نشده،بلکه بدتر هم شده است و اگر نشده بود، راستی چرا؟ اگر قرار بود سی‌متری نارمک از چرخه رفت و آمد منطقه حذف شود، چرا سال گذشته هزینه زیادی صرف تعریض قسمت شمالی آن شد و درخت‌های زیادی به این منظور بریده شدند؟
آیا وقتی این کار انجام می‌شد، مسؤولان می‌دانستند که قرار است چند ماه بعد اصولا رفت و آمدی در این خیابان نباشد؟ دلیل توضیح مشروح این ماجرا، به آن جهت است که «سندروم میدان رسالت» یعنی بی‌برنامگی، نداشتن استراتژی، سرگردانی مدیریتی و روزمرگی، متاسفانه از نکات سیستم مدیریتی ما است؛ داستانی تکراری که مدام شاهد آن هستیم بدون اینکه در گنجینه خاطراتمان ثبت و باعث درس‌آموزی‌مان شود. تا کی باید درگیر بحران‌های مقطعی و کوتاه‌مدت باشیم و حتی آنها را بهانه‌ای برای پیاده نکردن اهداف بلندمدتمان بدانیم. آیا فراموش می‌کنیم که سی سال فرصت ناب را برای استقرار اهداف فرهنگی انقلابمان از دست داده‌ایم. از تعارف و شعار باید گذشت. بله، فضیلت‌های بسیاری کسب کرده‌ایم و دستاوردهای زیادی،که نمی‌شود کتمان کرد؛ اما اگر همین‌ها هم نبود، چگونه تاب سربلند کردن می‌داشتیم؟ و مگر همین‌ها را از سرمایه‌هایمان برداشت نکرده‌ایم؟ تا کی می‌توانیم از سرمایه بخوریم و سودی به دست نیاوریم؟ این سرمایه که همان اعتقادات عمیق مردم‌مان،خون شهدایمان، رشادت‌های مبارزانمان و رهبری بی‌نظیر و عقلایی امام عزیزمان است را چگونه خرج کرده‌ایم؟ آیا توانسته‌ایم فرهنگ امروز جامعه را ارتقا ببخشیم؟ مسؤولان فرهنگی ما می‌توانند ادعا کنند که در 30 سال گذشته به اتفاق برنامه فرهنگی بلندمدتی را پیاده کرده‌اند؟ آیا اگر هشت سال دفاع مقدس نبود که به فرموده امام‌مان، انقلاب را بیمه کرد، ما امروز حتی در همین نقطه هم ایستاده بودیم؟ فراموش نکنیم که سی سال، علی‌رغم تمام بحران‌ها و فجایع، زمان کوتاهی نیست. آیا مایی که روزهای انقلاب را درک کرده‌ایم، وقتی فیلم‌های مستند آن روزها را می‌بینیم با قلبی مملو از اندوه و افسوس آه برنمی‌آوریم و به آن همه همبستگی، فداکاری، وطن‌دوستی و دینداری غبطه نمی‌خوریم؟ آیا بر آن همه ارزش‌هایی که این روزها به سختی در کوچه و خیابان‌های شهر پیدایشان می‌کنیم، اشک به چشم نمی‌آوریم. در برنامه مستندی درباره کشور چین، گفته می‌شد که تنها در دهه 60 میلادی، سی میلیون نفر از مردم آن کشور از گرسنگی مردند، حال آنکه امروز با وجود رشد چشمگیر جمعیت و محدود بودن زمین‌های کشاورزی، نه تنها دیگر چنین معضلی وجود ندارد، بلکه بازارها و فروشگاه‌ها مملو از مواد غذایی است.
خبری از سوءتغذیه نیست و تخم‌مرغ که در آن سال‌ها کالایی لوکس محسوب می‌شد، حال در دسترس همگان است. اما آیا ما توانسته‌ایم در سی سال گذشته حداقل یک قلم کالای فرهنگی مثل کتاب را از کالایی لوکس و غیرضروری به مایحتاج روزمره خانوارها تبدیل کنیم؟ آیا برای رفع سوءتغذیه فرهنگی کودکانمان گامی برداشته‌ایم؟ خوب است به هنگام برگزاری جشن‌های سی‌سالگی انقلاب، در کنار برنامه‌ریزی برای برگزاری انبوه جشنواره‌های مناسبتی، کمی هم به این فکر کنیم که سی‌سال بعد کجا ایستاده‌ایم تا شاید دیگر گرفتار سندروم میدان رسالت نشویم!
* نویسنده و مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی