دکتر اسدالله اطهری*
ترکیه به عنوان یکی از متحدان استراتژیک رژیم صهیونیستی در خاورمیانه با توجه به همکاری‌های نظامی و اقتصادی میان آنکارا و تل‌آویو در طول سال‌های گذشته درباره مساله فلسطین موضعی مشترك با دولت‌های غربی در پیش گرفته بود. همواره دولت‌های این کشور با توجه به محدودیت‌هایی که پیوستن به اتحادیه اروپا برای سیاست خارجی‌شان ایجاد کرده است در اتخاذ تصمیمات در سطح بین‌المللی با موانعی مواجه بوده‌اند. بعد از روی کار آمدن دولت اسلام‌گرا از حزب عدالت و توسعه، نگرش دولت این کشور نسبت به تحولات خاورمیانه تغییر چشم‌گیری یافت و فعالیت‌های این کشور در حوزه خاورمیانه در سطح گسترده‌تر از قبل دنبال شد. حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان و عبدالله گل، نخست وزیر و رئیس‌جمهور، با داشتن عقبه‌ای اسلامی از نظر فکری از
اخوان‌المسلمین نشأت گرفته و یکی از دلایل حمایت این کشور از حماس به دلیل هم‌ریشه بودن این گروه با حزب حاکم ترکیه است.
آینده همکاری‌ها و افزایش حمایت‌های دولت و مردم ترکیه از حماس و اعتراض بر ضد سیاست‌های ضدبشری صهیونیست‌ها روشن و به نوعی قابل پیش‌بینی است. در بحران غزه دولت اردوغان هم مانند مردم این کشور مواضع شدید و در عین حال عجیبی را علیه اسرائیل اتخاذ و حتی غزه را با کربلا مقایسه کرد. در تحلیل این مساله باید به چند نکته توجه داشت. روابط موجود میان ترکیه و رژیم صهیونیستی را باید در دو سطح نظامیان و غیرنظامیان بررسی کرد. نظامیان این کشور همواره در جهت افزایش سطح همکاری‌های نظامی و استراتژیک میان آنکارا و رژیم صهیونیستی تلاش کرده‌اند. با توجه به آنکه افکار عمومی ترکیه از ادامه این‌گونه همکاری‌ها حمایت نمی‌کند نقش گروه‌های غیرنظامی در آینده معادلات سیاسی میان تل‌آویو آنکارا - از اهمیت بیشتری برخوردار خواهد بود. نکته حائز اهمیت دیگر درباره ترکیه و مواضع این کشور در قبال غزه اتحاد میان احزاب اسلامی در این کشور است. حزب سعادت با برپایی راهپیمایی و تجمعات مردمی در این کشور و حمایت نخست وزیر از این اقدامات نشان از کارکرد دقیق و برنامه‌ریزی شده این احزاب در رابطه با حمایت از غزه دارد. از سوی دیگر آنکارا برای پایان دادن به بحران غزه، دیپلماسی فعالی را پیش گرفته است، سفرهای دوره‌ای اردوغان در خاورمیانه که طی روزهای اخیر انجام شده شاهدی بر این مدعاست. حتی دیپلماسی رفت و برگشتی را که اردوغان در دستور کار دولت خود قرار داده بود موفق ظاهر شد و در نهایت به طرح ترکیه که مورد قبول حماس نیز بود منتهی شد. در طرح ترکیه که از دیدگاه مقامات فلسطینی طرحی منصفانه است، از حملات رژیم صهیونیستی به عنوان حملات تروریستی نام برده شده و کشتار کودکان در غزه در این طرح بشدت محکوم شده است. دیپلماسی دولت اردوغان به این ختم نمی‌شود و حتی همسر رجب طیب اردوغان به عنوان نماینده زنان خاورمیانه با برپایی اجتماعی از زنان کشورهای منطقه درخواست کرد تا در قبال این جنایات واکنشی مناسب نشان داده شود. با توجه به حاکمیت دوگانه در ترکیه و وجود پایگاه قوی توده‌ای اسلام‌گرایان در این کشور، دخالت وجه غیراسلامی و نظامی ترکیه در عرصه سیاست خارجی و داخلی بسیار محدود و در بسیاری از موارد محو شده است. ترکیه در عرصه سیاست خارجی خود ضمن محکومیت حملات تروریستی در غزه و همچنین درخواست اخراج رژیم صهیونیستی از سازمان ملل متحد به دلیل عدم همکاری این رژیم با نهادهای بین‌المللی، از سیاست خارجی چندوجهی در عرصه بین‌المللی پیروی می‌کند، از نظر دستگاه دیپلماسی ترکیه این کشور باید با حماس و اسرائیل به صورت موازی ارتباط برقرار کند، علت آن نیز تاثیرگذاری آنکارا بر رژیم صهیونیستی در شرایط ادامه روابط دوجانبه است. ترکیه با توجه به نگرش اروپایی خود و همپیمانی استراتژیک با ایالات متحده و با توجه به وجود لابی قدرتمند صهیونیستی در آمریکا در تلاش است تا دیپلماسی دووجهی خود را حفظ کرده و در تمامی سطوح فعالیت‌های خود را ادامه دهد و خود را به‌عنوان یک کشور چندسطحی در سیاست خارجی معرفی کند. این نقش پیش از این در خاورمیانه از سوی سوریه حافظ اسد ایفا می‌شد. با توجه به تحولات جاری و نقش فعال ترکیه، ما بعد از این شاهد نقش فعال‌تر دولت اردوغان در سطح خاورمیانه خواهیم بود و به نظر می‌رسد جنایات رژیم صهیونیستی در طول چند روز آینده به پایان برسد. اما فاصله گرفتن دولت ترکیه از اصول لائیسیته کمال آتاتورک کاملا مشهود است.
*استاد دانشگاه و كارشناس مسائل تركيه
تایمز: حزب‌الله همزمان با سالروز شهادت عماد مغنیه انتقام می‌گیرد
گروه بین‌الملل:
روزنامه تایمز چاپ لندن در شماره روز گذشته خود نوشت: مدارکی کشف شده که نشان می‌دهد حزب‌الله لبنان در پی انتقام از خون عماد مغنیه، فرمانده ارشد نظامی این جنبش است. تایمز تاکید کرد: حزب‌الله قصد دارد همزمان با نخستین سالگرد شهادت مغنیه، مراکز اسرائیلی و یهودی را در کشورهای مختلف جهان هدف قرار دهد. این منبع اطلاع‌رسانی به نقل از یکی از رهبران حزب‌الله تاکید کرد که این جنبش با رژیم صهیونیستی تسویه حساب می‌کند. پیش از این سیدحسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان نیز به گرفتن انتقام خون مغنیه سوگند خورده بود. عماد مغنیه معروف به حاج رضوان، فرمانده ارشد نظامی حزب‌الله، 13 فوریه سال 2008 میلادی در کفر سومه دمشق توسط موساد ترور شد.