سفر به فرنگ از گذشته میان ایرانیان بهانهای بوده برای به رخ کشیدن آنچه به برتری طبقاتی تاویل میشود و همواره ایرانیها دوست داشتهاند تا در برگهایی از تقویم زندگیشان خاطراتی از سفرهای خارج کشورشان را ثبت کنند. با این پیشفرض سفر خارجی هنوز هم آنقدر مهم است که بتوان با اندکی تخفیف در هزینههای سفر خیل عظیمی از علاقه مندان را به صف کرد. سفر البته در ذات خود بهانهای است برای دیدن و پر کردن کوله تجربه و نه صرف کردن هزینهای بیمورد تنها برای طی طریق.
مصداق بیبهانه بودن سفر بیشتر ما ایرانیها در حرفهای عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران نهفته است که گفته است: مسافرانی که به اروپا میروند، معمولا به بعد فرهنگی موضوع اهمیت نمیدهند، بلکه تبلیغات و تعریف این سفر برای دیگران از نظرشان بیشتر مهم است.
مجتبی سارنگ شرایط صدور آسان روادید را دلیل عمده سفر ایرانیها به کشورهای آسیای جنوب شرقی و حاشیه خلیجفارس میداند و میگوید: این کشورها، محدودیتها و معذوریتهای صدور روادید کشورهای اروپایی را ندارند. بنابراین هر طیفی به مالزی، دوبی و ترکیه میتواند سفر کند. علاوه بر این، ایرانیها با مردم این کشورها نزدیکی فرهنگی و گاه زبانی دارند که این مسأله، در انتخاب آنها بسیار تأثیرگذار است.
سارنگ یکی از دلایل عمده سفر ایرانیها به کشورهای همسایه و حاشیه خلیجفارس را هزینه اندک سفر به کشورهای آسیای جنوب شرقی، خاورمیانه و حاشیه خلیجفارس در قیاس با کشورهای اروپایی میداند و خانوادههای ایرانی برای سفر به این کشورها، بیشتر راغب هستند. در سالهای اخیر، کشورهایی مانند چین، مالزی، سنگاپور و تایلند تسهیلاتی را ایجاد کردهاند که در جذب مسافران بیشتر، بسیار تأثیرگذار بودهاند.
سارنگ بعد فرهنگی سفر ایرانیان به اروپا را بسیار کمرنگ میداند و میگوید: برای ما ایرانیها، با توجه به سطح فرهنگی که داریم، تعریف کردن و تبلیغ اینگونه سفرها و مقصد اروپایی که رفتهایم، افتخار کاذب ایجاد میکند و معمولا فرد ترجیح میدهد، به این سفر برود تا تعریف کند به کجا رفته است؛ اما هدف و چرایی این سفر اهمیتی ندارد!
نکته جالب اینکه بسیاری از ایرانیها در سفرهای خارجی بویژه سفرهای اروپایی خرید را به یکی از اصول مهم سفر تعبیر میکنند و همواره در بازارهای خارجی حضور چشمگیری دارند. نکته اینجاست که خرید در بازارهای اروپایی هزینههای بسیار بالایی دارد. البته خرید در کشورهای آسیای جنوبشرقی اندکی ارزانتر است و بازار مناسبی برای ایرانیها به شمار میآید.
عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران در پایان به نکته بسیار مهمی درباره هدفیابی سفرهای ایرانیان هم اشاره میکند. او میگوید: ما معمولا از هدف سفر مسافران خود اطلاعی نداریم و اگر فردی با توجه به شرایط خاص و آزادی فرهنگی، کشوری را انتخاب کند، حتما پیش از آن به این موضوع فکر کرده است. البته در سالهای اخیر، درصد بالایی از تعداد مسافرانی که از انتخاب یک کشور، منظور خاصی دارند، کم شده است.
سفر به تمام کشورها برای مردم ایران آزاد است و آنها بهصورت انفرادی نیز میتوانند این کار را انجام دهند.البته مشکل دریافت روادید موجب میشود تا مردم ترجیح دهند تا با گروه سفر کنند و اطلاعاتی را از این طریق در سفر خود بهدست آورند.
مرتضی یادگاری