چه شد که شما به فکر راه‌اندازی موسسه خانواده امین افتادید و در کنار عضویت در هیأت علمی دانشگاه آزاد به همسرگزینی برای افراد مجرد مشغول شدید؟
تنها یک اتفاق ساده و شیرین موجب شد تا من رضایت خدا و وظیفه خود را در این کار ببینم تا کسانی که نیاز روحی و روانی به ازدواج دارند را به یکدیگر معرفی کنم. در ابتدا هیچ وقت فکر نمی‌کردم کار به اینجا برسد که موسسه‌ای بخواهد شکل بگیرد اما اتفاقی افتاد و من یکی از دانشجوهای کشتی‌سازی دانشگاه امیر کبیر را دیدم که بسیار
پریشان حال بود. با او که به صحبت نشستم متوجه عشق او به خانمی درکشور امارات شدم. پدر و مادر این دو از ازدواج با هم ناراضی بودند اما پسر تا جایی دلبسته شده بود که مریض شد. سرانجام عازم شهر دوبی شدم و رضایت پدر و مادر خانم را گرفتم، سپس برگشتم و با دردسر زیاد خانواده پسر را نیز به این ازدواج راضی کردم. بعد از این تجربه شیرین تصمیم گرفتم در دانشگاهی که تدریس داشتم دختران و پسرانی که تمایل به ازدواج داشته اما مشکلاتی دارند را کمک کنم. در این بین حساسیت بیشتری روی دانشجویان پزشکی داشتم که برای گرفتن تخصص باید 14 سال را در تنهایی می‌گذراندند و ضربه‌های روحی شدیدی را تحمل می‌کردند.
چه سالی این تصمیم را گرفتید؟
سال 78 بود که با این فکر توانستیم یک کانون مشاوره پیوند دانشجویی را در دانشگاه تهران راه‌اندازی کنیم و با حمایت رئیس دانشگاه و نماینده آیت‌الله سیستانی هم وجوهاتی را جمع کرده و صندوقی تاسیس کنیم. این کانون پیوند در مدت یک‌سالی که کار کرد به اهداف خودش رسید و همین موضوع باعث شد که سهم‌خواهی‌هایی از این سیستم در دانشگاه انجام شود بنابراین بنده از آن کانون جدا شدم و برای ادامه تحصیل در سال 79 به خارج از کشور رفتم. البته پیش از خروج سایت «اردبیلی دات کام» را راه‌اندازی کردم، اما بعد از خروج روش‌هایی را دیدم و اصلاحاتی را روی سایت انجام دادم.
سایت شما کار دوست‌یابی انجام می‌داد؟
به هیچ وجه معتقد به دوست‌یابی نیستم و با سایت‌هایی که در ایران و کشورهای دیگر بدین صورت کار می‌کنند مخالفم. آنها کار مهمی انجام نمی‌دهند، تنها یکسری فهرست تهیه کرده و تنها کار معرفی دختر و پسر را به یکدیگر انجام داده و آنها را رها می‌کنند، بدون اینکه توجهی به هماهنگ شدن این دو با هم، آموزش آنها و ارائه مشاوره به آنها داشته باشند. در جهان سایتی با عنوان ازدواج اینترنتی هدفمند نداریم و هر سایتی که می‌بینید دوست‌یابی است که اصلا نیاز به سایت هم ندارد.
شما تحقیق و پژوهشی هم در زمینه ازدواج داشتید؟
در ابتدای امر نه اما پس از چند سال پژوهش‌های گسترده‌ای انجام شد که به نوشتن مقاله و چند کتاب هم انجامید. این تحقیق‌ها نیز از سوی هیأت علمی موسسه خانواده امین متشکل از آقایان شیرمحمدی، گلزار، حمیدی و خانم روحنده که هر کدام تخصص‌های متفاوتی دارند صورت گرفت. به طور مثال در سال 83 سه پژوهش در زمینه طلاق، علل ازدواج و علل اختلاف بین زوجین انجام دادم که نتایجی مفید به ارمغان داشت. میزان دخالت سن و تحصیلات افراد در ازدواج و طلاق را مورد تحلیل قرار دادیم و به گروه‌بندی‌های سنی و تحصیلی متفاوتی رسیدیم که در مشاوره‌های ازدواج در موسسه آنها را مورد توجه قرار می‌دهیم.
سایت شما از کجا شناخته شد و چگونه اطلاع‌رسانی کردید؟
تا زمانی که به کشور بازگشتم هیچ اطلاع‌رسانی عمومی‌ای شکل نگرفته بود تا اینکه یکی از دانشجویان ما مصاحبه‌اي با من انجام داد و در نشریه داخلی دانشگاه چاپ شد. این کار باعث شد یکی از خبرنگاران مطبوعات به سراغ من بیاید و تنها 24 ساعت پس از گفت‌وگو و چاپ، 500 ثبت‌نام در سایت شد که حتی توانایی پاسخ دادن به همه آنها با امکانات آن زمان را نداشتیم.
کار همسریابی به طور رسمی از چه زمانی آغاز شد؟
سال 82 بود که کادر هیأت علمی را تشکیل دادیم و آغاز رسمی و فعالیت به شکل فعلی از اوایل سال 83 بود زیرا تا سال 82 امکانات ما از نظر مالی در حد صفر بود و حتی مکانی نداشتیم تا افراد همدیگر را در آنجا ملاقات کنند. بنابراین مجبور شدیم مکانی را در بالکن یک مغازه اجاره کرده و کمک‌های خود مراجعان را در حد توانشان جمع‌آوری کنیم اما پس از آن، پدر خانمی که نخستین ازدواج را برایشان در امارات پیگیری کردم پنج میلیون تومان به ما کمک کرد و توانستیم اواخر سال 82 دفتری را اجاره کنیم. همچنین برای تامین هزینه جاری از هر نفر که ثبت‌نام می‌کرد مبلغ پنج هزار تومان دریافت می‌کردیم اما این مبلغ چون در مقابل خدمت ارائه شده ناچیز بود بی‌نظمی‌ها و بی‌تعهدی‌هایی از افراد دیده می‌شد که ما را مجبور کرد هم از مراجعان تعهدنامه بگیریم و هم مبلغ خدمات را به 40 هزار تومان افزایش دهیم.
این مبلغ برای مراجعان یکسان است؟
خیر، دانشجویان از 40 درصد تخفیف برخوردارند و از افرادی که بی‌بضاعت هستند نیز مبلغی دریافت نمی‌شود. این نکته جالب است که 438 نفر تاکنون بدون دریافت هزینه ثبت‌نام شده‌اند.
دلیل تأکید شما بر همسرگزینی رهگیر و پویا چیست؟
نحوه عمل ما طوری است که آشنا کردن دو طرف با یکدیگر را پایان راه نمی‌دانیم بلکه پیگیری و مشاوره دادن تا جای ممکن پس از ازدواج را تفاوت خود با دیگر موسسات دوست‌یابی می‌دانیم. هم‌اکنون ما حدود سه هزار عضو فعال در سایت داریم و تاکنون 50 هزار نفر به موسسه ما وارد شده و حدود 2 هزار ازدواج صورت گرفته است. نکته مهمی که این افراد را هم به سمت ما جلب کرد همین تفاوت در روش ما بود، این روش احتمال طلاق را کاهش می‌دهد و افسردگی، نگرانی و دیگر عوارض و آسیب‌های مخرب را در پی‌ندارد. وقتی از رهگیری و پیگیری صحبت میکنیم، می‌دانیم یک مشاور فعال، پشتیبانی از زوج‌ها را به عهده خواهد گرفت. مشاوره دادن بسیار مهم است و نباید تنها به شکل توصیه‌ای باشد بلکه باید فعالانه در اختیار افراد قرار گرفته و در صورت حرکت آنها در مسیر انحراف دوباره آن دو را به مسیر صحیح بازگرداند. ما تا جایی بر مشاوره تأکید داریم که اگر مشاور با ازدواج دو نفر مخالفت کرد در صورت شنیدن دلایل از ازدواج جلوگیری میکنیم و تبعات آن را نمی‌پذیریم.
چرا جوانان امروز کشور به جای طی کردن مسیر سنتی خانواده‌ها برای ازدواج به موسسه همسریابی مراجعه می‌کنند که هزینه‌هایی را هم در پی دارد؟
خانم‌ها به این دلیل به موسسه می‌آیند که از سویی در اینجا حق انتخاب دارند و می‌توانند فرد مورد نظر را انتخاب کنند و از سوی دیگر به مشاوره تأکید بسیاری دارند. بیشتر آقایان نیز به خاطر فرار از اختلاف سلیقه‌ای که ممکن است با پدر و مادر خود داشته باشند به موسسه مراجعه می‌کنند.
مراجعان شما در چه سطح تحصیلاتی و سن وسالی قرار دارند و جزو کدام اقشار جامعه هستند؟
تمرکز سنی مراجعان بین 25 تا 32 سال است اما جوان‌ترین عضو سایت خانمی 18ساله و بزرگ‌ترین عضو پیرمرد 85 ساله بوده است. خانم 68 ساله‌ای هم در موسسه عضو شده است. 93 درصد از مراجعان تحصیلات لیسانس و در مجموع 5/94 درصد تحصیلات بالای لیسانس دارند. از نظر صنفی هم کارمند، استاد دانشگاه، قاضی، وکیل، پزشک و دانشجو در بین اعضا به وفور یافت می‌شوند.
نحوه و مکانیزم آشنایی و ملاقات افرادی که تنها عکس یکدیگر را در سایت دیده‌اند چگونه است؟
ما روش علمی‌ای مطابق عرف و شرع پیش‌بینی کردیم و هیأت علمی موسسه نیز آن را تایید کرده است. فردی که وارد موسسه می‌شود شش مرحله را پشت سر می‌گذارد و در صورت انتخاب فرد مورد نظر فرآیندی 45 روزه تا 6 ماهه را طي مي‌كند. در صورت موافقت افراد برای ملاقات یکدیگر، 2 ملاقات در موسسه برگزار می‌شود و در پی آن مشاوره و راهنمایی لازم را ارائه میکنیم و پس از نظر مثبت مشاوران، ملاقاتی بیرون از موسسه و پس از آن بین خانواده‌ها شکل می‌گیرد. در این مرحله روانکاو و پزشک متخصص سلامت، نظرات خود را ارائه می‌کند. در صورت موافقت این افراد است که خانواده‌ها جهت مراسم خواستگاری اقدام می‌کنند. پس از مراسم خواستگاری، آزمایش خون انجام می‌شود و اگر آزمایش مثبت باشد، این افراد در دوره‌های کوتاه مدت آموزش مهارت‌های همسرداری شرکت می‌کنند.
آیا موسسه برای انتخاب همسر دوم هم اقدام می‌کند؟
در موسسه طبق قوانین کشور برای انتخاب همسر دوم نیز مشاوره ارائه می‌شود اما فرد مورد نظر باید طلاق‌نامه یا اجازه از دادگاه داشته باشد.
شما به پژوهش‌هایی اشاره کردید که به طلاق و علل اختلاف زوجین اشاره داشت لطفا یک مثال آماری درباره این نتایج ارائه کنید.
از علل مهمی که در ایران توجه چندانی به آن نمی‌شود استرس‌های جنسی است، به طوری که 53 درصد طلاق‌های جامعه ناشی از آموزش ندادن مسائل جنسی است و این نیز به دلیل تابویی است که مشاهده مي‌شود. زوجین اگر نتوانند نیاز یکدیگر را برطرف کنند در سال اول دچار مشکل می‌شوند و حتی ممکن است به طلاق منجر شود. متاسفانه 73 درصد از این 53 درصد به دکتر متخصص مراجعه نمی‌کنند که این بسیار بد است.
به نظر شما علل اصلی افزایش سن ازدواج در کشور چیست؟
برخی مشکل جوانان را تنها عامل اقتصادی می‌دانند که این صحیح نیست چون بسیاری از افراد با درآمدهای بالا هم هستند که ازدواج نکرده‌اند. به اعتقاد من آموزش ندیدن خانواده‌ها و زیاده‌خواهی جوانان و پیدا نکردن شخص مورد نظر که تفاهم نسبی با او داشته باشند از مهم‌ترین عوامل فرار از ازدواج است که باعث بالا رفتن سن ازدواج می‌شود.
تاکنون چند زوج غیر ایرانی را در امر ازدواج راهنمایی کرده‌اید؟
هفت ازدواج خارجی در موسسه خانواده امین صورت گرفته است که یا این افراد هر دو خارجی هستند یا اینکه یکی از افراد ایرانی است. ما اعضایی از کشورهای لهستان، کانادا، آمریکا، استراليا، سوئد و نروژ هم داشته‌ایم.
آیا دولت از شما حمایت مي‌كند؟
انتظاری از دولت‌هایی که می‌آیند و می‌روند نداریم اما از موسسه ما تنها برای مشورت گرفتن در امور مربوط به ازدواج کمک می‌خواهند. همکاری‌هایی هم با سازمان ملی جوانان داشته‌ایم و به تازگی طرحی برای بررسی سلامت جنسی در کشور ارائه کرده اما هنوز پاسخی دریافت نکردیم.
شما در تعیین مهریه هم دخالت دارید؟
پیشنهاد ما حداکثر 110 سکه بهار آزادی است که تا حدود دو سال هزینه یک خانم را برآورده می‌کند اما برخی خانواده‌ها رقم‌های بیشتری مد نظر دارند که ما در تعدیل آن سعی میکنیم.
آیا در ارائه خدمات دچار مشکل هم هستید؟
ما هزینه خود را تا حدودی از هزینه دریافتی اعضا و مقداری را با اجازه‌هایی که از مراجع دریافت کردیم از خمس برآورده میکنیم اما با این وجود هزینه‌های این موسسه که کار یک وزارتخانه را در محیطی حدود 70 متر انجام می‌دهد کافی نیست. مشکل دیگر ما این است که با وجود اجازه قانونی برای تبلیغ در نشریات، وزارت فرهنگ و ارشاد تبلیغات را برای ما ممنوع کرده است.
در پایان نظر خود را درباره ازدواج‌هایی که با عنوان ازدواج نیمه‌مستقل از سوی سازمان ملی جوانان مطرح شده است، بفرمایید؟
این کار نیاز به فرهنگسازی دارد که چندین سال طول می‌کشد زیرا با فرهنگ خانواده‌های ایرانی همسان نیست. از سوی دیگر نیاز به قوانین است، به طور مثال باید برای فرزندان احتمالی این خانواده‌ها فکری کرد. معتقدم 15 میلیون جوان با آنکه حالت هشدار را برای ما به وجود آورده اما می‌شود با یک مدیریت صحیح و ایجاد یک مرکز اطلاعات در 30 استان کشور، زمینه آشنایی این جوانان با یکدیگر را به وجود آورد تا روند ازدواج افزایش پیدا کند.
مهدی زرین‌نام