بنت‌الهدی صدر:
«و من هیچ شبی چنان بیدار نبوده‌ام و چنان هشیار به هیچی، زیر سقف آن آسمان و آن ابدیت، هرچه شعر که از بر داشتم خواندم، به زمزمه‌ای برای خویش، هرچه دقیق‌تر که توانستم در خود نگریستم تا سپیده دمید و دیدم که تنها خسی است و به میقات آمده و نه کسی به میعادی و دیدم که «وقت» ابدیت است یعنی اقیانوس زمان و میقات در هر لحظه‌ای و هر جا و تنها با خویش. چرا که میعاد جای دیدار توست با دیگری اما میقات زمان همان دیدار است تنها با خویشتن...».
نمی‌دانم کسی هست که پیام مرا به جلال آل‌احمد برساند و به او بگوید: «آقای جلال، چه زیبا نگاشته‌ای و توصیف کردهای سقف بی‌انتها و امنش را، دیوارهای پولکی‌اش را و صداقتی که جاری است در همه لحظه‌های آرامش! حج را می‌گویم؛ «حج».
خود را میان سپیدی پارچه‌ای می‌پیچیم که وقتی خوب به آن فکر می‌کنی شبیه کفن است! می‌ترسی؟ نترس! هر دو برای دیدارند. شاید لرزش قلب و هاله ترس تو از پرده‌ای است که خودت برای وجود خویش ساختی. تو‌در‌توی خیال و خاطره را که بگردی، می‌بینی چه بودی و هنوز پلکی نزده موسم فصل وصل فرارسیده است. چه قدر شبیه «تنهایی»هایمان می‌شویم روزهای اول ذیحجه. روزهایی که روشنی‌هایش بیشتر از تاریکی چشم را نوازش می‌کنند. پلک چشم‌هایمان می‌جهند بالا برای بهتر دیدن. «از اولی که انسان برای رفتن به حج آماده می‌شود، در حال حرکت است. از وقتی حج شروع می‌شود، هیچ توقفی نیست...».
علی شریعتی اینگونه سفر را آغاز می‌کند و «هجرت از درون» ، «هجرت از برون» و «هجرت از هر بودنی و نبودنی» را سر منزل انسان بودن توصیف می‌کند.
حج نوشته‌ها ریشه دوانده‌اند در خاک خاطرات زیارت خانه خدا، از ناصر خسرو قبادیانی گرفته تا جلال آل‌احمد و علی شریعتی و سید مرتضی آوینی، هرچه دیده‌اند و حس کرده‌اند، روی کاغذ کلمه کرده‌اند و به یادگار گذاشته‌اند، انگار میان ستون‌های خانه مقصود که قدم می‌زنی ناگزیر از نوشتن می‌شوی و در تنفس لحظه به لحظه احساس، همچنان قلم می‌رقصانی و از لبخند خدا می‌نویسی؛ هرچند موجز و مختصر، اما ناخواسته «حج نوشته»ها قد می‌کشند و شاخه‌هایشان، به تن همه دیدنی‌ها و شنیدنی‌ها می‌پیچد و محصورشان می‌کند، حالا حتی اگر خودت هم قانع نشوی، می‌دانی که با هر خط نوشتن، شوق عجیبی روح عاشقی از سفر جامانده را قلقلک می‌دهد.
«اینجا عمل، عبادت و خداپرستی است. اینجا سرزمینی است که انسان‌ها در آن خود را به رحمت خدا نزدیک‌تر از دیگر مکان‌ها می‌بینند. عرفان و وجدان و یافت و احساس حضوری که برای شخص به موقف خود حاصل می‌شود، مادی نیست.» اینها را آیت‌الله گلپایگانی از دیدنی‌های سفر عظیم «حج» می‌نگارد و تازه می‌فهمی، وقتی به قلبت رجوع می‌کنی، آهسته‌تر می‌زند و نفس‌هایت پشت دندان و در مجرای گلو باقی می‌ماند و روحت را می‌فشارد. از حج گفتن و از حج نوشتن، ناخواسته باید باشد؛ شاید...
اما وقتی عشق لرزه بر اندام زمین و آسمان می‌افکند، هفت دور گرد منزل آمال و کمال می‌چرخی و زیر بار نگاهی همیشگی، که حالا درشت‌تر و آرام‌تر وراندازت می‌کند، سر بر سجده می‌سایی. گفتنی‌های اینجا را از یک زبان و یک قلم نتوان به اتمام رساند. باید بارها و بارها نوشت و چشم پوشید. دفتر مشق ذی‌الحجه فریاد می‌زند: «کعبه یک سنگ نشانه است که ره گم نشود، حاجی احرام دگربند ببین یار کجاست...»
قرار است از امروز اینجا را با حج نوشته‌های روزانه آباد کنیم. شاید گلستانی شود در مقابل آینه‌هایی که نظر انداختن به انعکاسشان احرام را باطل نمی‌کند. گلستانی که عطر آن مدهوشمان خواهد کرد، از پس ثانیه‌هایی که پیش‌اند.