مهري ماهوتي*:
با نگاهی اجمالی به وضعیت شعر کودک در دوره فعلی درمییابیم که بسیاری از مولفههایی که شایسته است در این نوع شعر رعایت شود نادیده گرفته میشود؛ مولفههایی چون روانشناسی، جهانبینی و عنصر خیال که لازمه تکمیل یک شعر کودکانه است. در عین اینکه تصور میکنم شاعری که خود را شاعر کودکان و نوجوانان مینامد باید پیش از هر چیز با دنیای کودکان آشنایی داشته باشد و با تکیه به این اشراف به خلق اثر بپردازد. در سرودن شعر کودکان همواره دو مساله به چشم میخورد. نخست اینکه کودک به چه چیزهایی در اطرافش توجه دارد و دیگر اینکه بسیاری از موضوعات، با وجود کودکانه بودن اساساًً برای این طیف جذاب و خواندنی نیستند. درباره سرودن شعر کودک دانستن این نکته بسیار اهمیت دارد که بپذیریم نگاه کودک به جهان با دیگر نگاهها متفاوت است. پس برای نقب زدن به دنیای کودکان باید آنها را شناخت و البته نیازهایشان را. آنچه در مبحث آسیبشناسی شعر کودک میتوان به آن اشاره کرد داشتن دایره واژگانی مناسب است. امروز با دقت در برخی مجموعه شعرهایی که برای کودکان سروده میشود مشاهده میکنیم که شاعر به سبب داشتن خودشیفتگی نسبت به یک واژه آن را در شعر به کار برده است. واژهای که اصولا برای کودک جذاب نیست. البته شاعرانی که سالهاست در حیطه شعر کودک کار کردهاند در حال حاضر به این پالایش دست یافتهاند و به خوبی میدانند چه نموداری را برای شعر کودک ترسیم کنند. این آسیب بیشتر در شعر شاعران نوقلم مشهود است.
برخی اعتقاد دارند که شعر کودک در قیاس با داستان در سایه قرار دارد و به هر حال آن استقبالی که از داستان به عمل میآید در شعر مشاهده نمیشود، در حالی که تصور میکنم این طور نیست و کودک با شعر به واسطه داشتن بار موسیقایی بیش از داستان، ارتباط برقرار میکند. دلیل این امر هم شاید به این خاطر باشد که شعر قابلیت تکرار دارد. بنابراین در محفظه ذهنی کودک بیشتر رسوب میکند. اما اینکه چرا شعر کودک تا این اندازه مهجور مانده است به ناشران کتاب کودک برمیگردد و اینکه باید بپذیریم تعداد شعر و شاعر خوب این روزها به اندازه انگشتان دست است. پیشتر شاعران حوزه کودک که فعالیتهای خود را از دهه شصت آغاز کرده بودند، دور یکدیگر جمع میشدند، شعرهایشان را برای هم میخواندند و از همه مهمتر انتقادپذیر بودند و در تمام این نشست و برخاستها میکوشیدند شعر کودک را به تکاملی که باید، برسانند. اما متاسفانه امروز این مشارکت و همدلی در میان شاعران کودک که تازه به این عرصه وارد شدهاند وجود ندارد. آسیب دیگری که به حوزه شعر کودک وارد است این است که برخی نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان بر این باورند که چون از قابلیت نگارش داستان برای این گروه سنی برخوردارند پس شعر هم میتوانند بگویند. اما با ورود به این حوزه (شعر کودک) با درجا زدن آنها و بروز نیافتن یک اثر مطلوب و خواندنی برای کودکان مواجه میشویم و افسوس میخوریم که چرا این تلاشها به ثمر نمینشیند؟!
* شاعر و نویسنده کودک و نوجوان