کانون‌های گرد و غبار در بسیاری از مناطق منشأ تالابی دارند چرا که به دلیل خشکی رودخانه‌ها، قطع حقا به طبیعی دشت‌ها ناشی از سدسازی، رها شدن اراضی کشاورزی و... این مناطق به منشأ تولید گرد و غبار تبدیل می‌شوند. در کشور عراق نیز با خشک شدن رودخانه‌ها و قطع مسیر آنها بسیاری از تالاب‌ها خشک شده و شدت وقوع پدیده گرد و غبار را افزایش داده است. جنگ‌های 20 سال اخیر در خشک شدن تالاب‌ها و نیزارها موثر بوده است اما اگر بتوان دلیل ایجاد گردوغبار در استان‌های مرزی را به خاطر خشک شدن تالاب‌ها در 20 سال اخیر توصیف کرد، قطعا وقوع این پدیده در استان‌های مرکزی، یزد، اصفهان، تهران و کاشان منشأ داخلی دارد. به اعتقاد من، پدیده گرد و غبار در ایران ناشی از تخریب طبیعت، برداشت بی‌رویه از سفره آب‌های زیرزمینی به عنوان منابع استراتژیک کشور، تغییر کاربری اراضی کشاورزی و تخریب پوشش گیاهی جنگل‌ها و مراتع است. از سوی دیگر در حال حاضر روشی که در ایران برای مبارزه با گسترش گرد و غبار مورد استفاده قرار می‌گیرد، روش مالچ‌پاشی است اما در گذشته برای بیابان‌زدایی از رس‌پاشی و شن‌پاشی استفاده می‌شد که البته به دلیل کندی کار، سرعت زیاد تخریب سرزمین در ایران و هزینه‌های زیاد آن کنار گذاشته شد. بنابراین مالچ‌پاشی در ایران روش مناسبی برای مقابله با بیابان‌زایی (بیابانی شدن) است، اما در همه‌جا استفاده از این روش معقول نیست چرا که استفاده از مالچ نفتی اصول و شرایطی داشته و آخرین مرحله از تثبیت شن در اراضی بیابانی است. اگر هیچ روش دیگری برای کنترل بیابان نبود باید با در نظر گرفتن حداقل فاصله حمل مالچ نفتی در مساحت‌های محدود و به عنوان آخرین راهکار از این روش استفاده کرد. اما آخرین موضوع درباره مشارکت ایران در مالچ‌پاشی کشورهای همسایه از جمله عراق است که به اعتقاد من نیاز به بازنگری داشته چرا که این اقدام به صرفه و صلاح کشور نیست.
*عضو جامعه جنگلبانی ایران