بشری صدر:
گاهی اوقات کودکان با توجه به ظرفیت ذهنی خود سخنان غیرواقع بر زبان می‌آورند که شاید بتوان آن را نوعی از خیالپردازی دانست که بیشتر در کودکان 4 تا 5 ساله قابل مشاهده است. البته در این سنین می‌توان گفت این امر از لحاظ اخلاقی اشکالی ندارد اما باید به او آموخت که این رفتار را ترک کند. کودکان در این سن غالبا به 2شکل دروغ می‌گویند که یک شکل آن خیالپردازی است. در خیالپردازی، کودک به صورت غیرمستقیم و با جعل داستان یا با مبالغه‌آمیز جلوه دادن برخی از واقعیت‌ها که بیشتر اوقات خواسته او است، آن را با پدر و مادر یا دیگر اطرافیانش درمیان می‌گذارد. در چنین مواقعی بهتر است والدین در تایید خواسته کودک حرف بزنند اما واقعیت‌ها را در سخنان خود جای دهند تا به تدریج جایگزین خیالپردازی‌های کودک شود. شکل دوم دروغ همان دروغ مصلحتی است که بیشتر بزرگسالان با این استدلال آن را توجیه می‌کنند. در این سن کودک تنها درصدد رسیدن به خواسته خود است بنابراین از سخنان غیرواقعی برای رسیدن به خواسته‌اش استفاده می‌کند. در این مواقع باید به کودک فهماند که از راستگویی و صداقت او خوشحال می‌شویم ولی دروغ و دروغگویی را دوست نداریم. محیطی که کودک در آن رشد می‌کند نیز نقش بسیار مهمی در بروز این رفتار دارد. برخی از والدین هنگام تعریف داستان‌های خیالی توسط فرزندشان، خود را محو شنیدن نشان می‌دهند و وانمود می‌کنند که از شنیدن آنها لذت می‌برند، این در حالی است که در واقع آنها ناخواسته با این رفتار خود کودک را تشویق به گسترش و توسعه دنیای تخیلی خود می‌کنند. البته این به معنای این نیست که والدین باید در برابر دروغ‌های کودک خود را بی‌تفاوت نشان دهند زیرا این رفتار به نوعی موجب تشویق کودک به ادامه این کار است. مهم‌تر اینکه نباید وانمود کنیم که سخنان غیرواقعی او را باور کرده‌ایم زیرا این برخورد او را به این نتیجه می‌رساند که با این کار می‌تواند به خواسته خود برسد. پس باید در نهایت آرامش، ذهن کودک را به سوی واقعیت سوق داد و به او فهماند که این داستان‌ها همه حاصل خیالبافی‌های او است. با این وجود خیالپردازی تاثیرات مثبتی هم دارد. به گفته روانشناسان، دامنه لغات کودکانی که علاقه زیادی به بازی‌های تخیلی دارند یا با دقت بیشتری به داستان‌هایی که والدین یا مربیانشان می‌خوانند گوش می‌دهند، به طور معمول وسیع‌تر از دیگر همسالانشان است. از سویی این کودکان به دلیل قدرت بالای تخیل توانایی نقش بازی کردن را نیز دارند و بر این اساس می‌توانند آنچه آموخته‌اند را تمرین کرده و آن را ملکه ذهن خود کنند و اوضاع را به آن شکلی که دوست دارند دربیاورند، حتی با داستان‌های خود می‌توانند در شرایط خاص جلوی ترس خود را بگیرند و آن را کنترل کنند. علاوه بر این رویاپردازی درباره موقعیت‌های تخیلی نحوه تفکر خلاقانه را به کودک آموزش می‌دهد و می‌تواند یک ابزار بسیار مفید در فرآیند حل مساله توسط کودک باشد. افرادی که در خردسالی دارای تخیل قوی‌تری هستند، در بیشتر موارد این قابلیت را در سنین بزرگسالی حفظ می‌کنند و در نتیجه نتایج بهتری در فرآیندهای حل مسائل به دست می‌آورند. این افراد هنگام برخورد با چالش‌ها یا مشکلات غیرمترقبه می‌توانند از منابع و گزینه‌های بیشتری برای پیدا کردن راه‌حل مناسب استفاده کنند. داشتن یک دوست خیالی، یکی از رایج‌ترین دروغ‌های کودکان تک‌فرزند و آنهایی است که همبازی همسن و سال خود ندارند. چنین کودکانی دائم درباره دوست خیالی خود سخن می‌گویند، مانند افراد واقعی برای او اسم انتخاب می‌کنند حتی در برخی مواقع از مادرشان می‌خواهند برای دوست خیالی آنها کاری انجام دهد مثلا برای او سر میز شام بشقابی قرار دهد یا برایش غذا بکشد. در این شرایط نیز پدر و مادر باید برای فرزند خردسال یک همبازی پیدا کنند تا نیاز کودک به همبازی که موجب گرایش او به داشتن دوست خیالی شده است را برطرف کنند.