فصل زمستان است و بیشتر اتاقهای میهمانپذیرها خالی از مسافر. فرصت برای تمیز ماندن ملحفهها و دیوارها بسیار است. کمیسیون درجهبندی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به تازگی کار نظارت بر تاسیسات اقامتی و درجهبندی میهمانپذیرها را انجام داده است. خبر اجرای طرح درجهبندی میهمانپذیرهای استان تهران دغدغهای شد تا مدیران مسافرخانهها برای اینکه ماموران اداره بهداشت، اماکن، سازمان میراث فرهنگی و اتحادیه میهمانپذیران استان تهران درجه یا ستارهای از آنها نگیرند به تعمیرات و نظافت اتاقها بپردازند. در این طرح، میهمانپذیری که توانست رتبه بهتری را از دست کارشناسان درجهبندی کسب کند، میهمانپذیر «بحر خزر» بود که از یک ستاره به دو ستاره ارتقا یافت.
هر چند مدیر آن توقع سه ستاره را داشت و میگوید اگر طرح درجهبندی سه سال پیش انجام میشد حتما سه ستاره را دریافت میکرد چرا که آن زمان تعمیرات تازه انجام شده بود و اتاقها بوی تمیزی میدادند! در این بین میهمانپذیرهای «مسرت» و «مرکزی ایوان» هم از جمله مسافرخانههای
سه ستارهای بودند که به طبقه ممتاز (یعنی آخرین درجه از گروه میهمانپذیرها) ارتقا یافتند. این میهمانپذیرها اگر شرایط بهتری مثل مساحت و اتاقهای بیشتر یا امکانات رفاهی را داشتند، میتوانستند به هتل یک ستاره هم تبدیل شوند. در طرح درجهبندی سازمان میراث فرهنگی 18 میهمانپذیر 2 ستاره و 20 میهمانپذیر 3 ستاره و 17 میهمانپذیر یک ستاره هم درجههایشان تثبیت شده است به این معنا که نه درجه و ستارهای از آنها کسر و نه اضافه شده است. اما 12 میهمانپذیر 3 ستاره، چهار میهمانپذیر یک ستاره و هفت میهمانپذیر 2 ستاره هم درجه مشروط گرفتند و سه ماه مهلت دارند تا نواقص خود را برطرف کنند، بعد از آن کمیسیون درجهبندی نسبت به تعیین درجه آنها تصمیم میگیرد. گرچه در این طرح برخی از مسافرخانهها درجه مشروط یا تثبیت شده دریافت کردند اما بعضی هم به دلیل رعایت نکردن برخی از مسائل نظیر بهداشت، تعمیرات، تجهیزات یا عملی خلاف قانون از ستارهشان کاسته شد. هشت میهمانپذیر 3 ستاره به 2 ستاره، یک میهمانپذیر 3 ستاره به یک ستاره و سه میهمانپذیر 2 ستاره به یک ستاره تبدیل شدند. میهمانپذیرهای «منصور»، «تهران گل» و «ایران پارس» هم به دلیل انجام بازسازی و تعطیلی در حال حاضر تصمیمی درباره درجهشان گرفته نشده است. طرح درجهبندی باعث شد تا مسافرخانههایی که ارتقای درجه یافتند یکی- دو هزار تومانی به نرخ اتاقهایشان اضافه کنند اما همه آنها باید منتظر تعیین نرخ اتاق از سوی اتحادیه میهمانپذیران بمانند که در اوایل نوروز سال بعد به میهمانپذیران استان تهران ابلاغ میشود. اجرای طرح نظارت و درجهبندی میهمانپذیرها مدتی به سر و وضع مسافرخانههای تهران سامان داد اما معلوم نیست در روزهای آتی چند درصد از آنها در بحث پذیرش مسافران و نحوه خدماتدهی دوباره غیرقانونی عمل خواهند کرد چرا که نظارت مستمری روی 114 میهمانپذیر تهران انجام نمیگیرد. در این باره شهرام علیمحمدی، سرپرست معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی استان تهران میگوید: نظارت مستمر روی تاسیسات گردشگری داریم. سیاست سازمان میراث فرهنگی طبق اصل 44 قانون اساسی و واگذاری امور به بخش خصوصی این است که برخی کارهای اولیه در این زمینه را به NGOها یا اتحادیههایی که پروانه کسب صادر میکنند، بسپارد و سازمان خود بر عملکرد آنها نظارت داشته باشد، اما اینکه روند نظارت بر تاسیسات گردشگری به چه صورت خواهد بود بستگی به آییننامه آن تاسیسات دارد. در این آییننامه آمده است، در صورت مشاهده چه مواردی در آن مرکز چه نوع برخوردی انجام شود. در مجموع سیاست سازمان میراث فرهنگی در تاسیسات گردشگری حمایت و به روزکردن خدمات است.
علیمحمدی معتقد است که دیگر نام مسافرخانه نخواهیم داشت. مسافرخانه قبلا جایگاه مناسبی نداشته است. میخواهیم واحد اقامتی در شأن میهمانان تهرانی داشته باشیم. به گفته شهرام علیمحمدی، میهمانپذیرها نیز مانند هتلها با ستاره تقسیمبندی میشوند اما نسبت به هتلها واحدهای ارزان قیمتتر با امکانات کمتری هستند. مسافران شهر بزرگ تهران به وجود مراکز اقامتی ارزان احتیاج مبرم دارند بنابراین با جدیت تمام از میهمانپذیرها حمایت میکنیم. علیمحمدی این حمایت را در راستای ارائه تسهیلات بانکی، تخفیفهای مالیاتی، آب، برق، گاز و تلفن عنوان میکند. صحبتهای سرپرست گردشگری سازمان میراث فرهنگی استان تهران درباره حمایت از میهمانپذیرهای تهران در حالی است که مدیران این مراکز عنوان میکنند هیچ حمایتی از ما نمیشود، حتی در گرفتن وام تعمیرات، سالهاست با مشکل مواجهیم. تعدادی از مسافرخانههای قدیمی تهران در طرح توسعه و عمران منطقه 11 قرار گرفتهاند و ساختمان آنها بلاتکلیف مانده است؛ نه اجازه ساخت و ساز دارند و نه تخریب میشوند. از سوی دیگر تعطیلی این میهمانپذیرها باعث خواهد شد تا از تعداد تختهای ارزانقیمت شهر کاسته شود. این در حالی است که هیچ اقدامی در جهت ساخت میهمانپذیر جدید در سالهای اخیر انجام نشده است. سرپرست گردشگری سازمان میراث فرهنگی از تعامل برقرار شده میان شهرداری منطقه 11، شورای شهر و شهرداری تهران خبر میدهد و میگوید: قرار است نسبت به بهینهسازی این مراکز اقامتی اقداماتی انجام شود که تعداد آنها کمتر نشود بلکه بتوانند خدمات مطلوب و در حد نیاز مسافران و درخواست گردشگران از این واحدها ارائه کرده و انتظار مسافران را نسبت به پولی که میدهند برآورده کنند.