تا همین شصت سال پیش سیاهان و سفیدها حتی لیگ‌های بیسبال مجزا داشتند اما حالا یک سیاه به ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا برگزیده شده است. «باراک اوباما» - که غربی‌ها خیلی دوست ندارند نام میانی اسلامی‌اش «حسین» را به زبان بیاورند- همه چیز را مدیون «تایگر وودز» است. خب، دست‌کم بخشی از آن را. او همچنین وامدار قهرمانان بزرگ آمریکایی قرن بیستم است. ورزش نه‌تنها جامعه را بازتاب می‌دهد که نیرویی است قابل توجه برای دگرگونی آن. راهی که به انتخاب اوباما منتهی شد را پله به پله قهرمانان سیاهپوست طی کرده بودند که البته ورزش هم حکم بولدوزری را داشت که این جاده را هموار مي‌كرد. در ابتدای جاده «جس اوونز» را می‌بینیم. او همان سیاهپوست آمریکایی بود که به المپیک برلین 1936 گام گذاشت و اقتدار نژادپرستی آریایی نازی‌ها را با پای پرهنه به چالش کشید. چهار مدال طلا برد اما بازهم هیتلر از دست دادن با او امتناع کرد. اما وقتی اوونز به آمریکای
دو پاره بازگشت، «فرانکلین. دی. روزولت» هم دست او را نفشرد و هنوز قهرمان سیاه اجازه نداشت در صندلی‌های جلوی اتوبوس بنشیند. با همه اینها «اوونز» بر جایگاهی رفیع ایستاد که کسی نمی‌تواند درباره‌اش بحث کند و اینچنین او به تغییر آمریکا کمک کرد. بعد «جو لوئیس» از راه رسید. در 1938 لوئیس، در نیویورک و در آن هنگامه پرتنش جنگ جهانی دوم «ماکس اشملینگ» قهرمان بوکس آلمان را زیر ضربات خود گرفت. مرد سیاه ملقب به «بمب‌افکن قهوه‌ای» ناگهان خود را در موقعیت غیرمنتظره‌ای در یک جنگ نمادین برای افتخار آمریکا یافت. لوئیس بعدها گفت: «همه این کشور لعنتی لنگ من بود». آن روز یک طنز خنده‌آور اما سیاه شکل گرفت که لوئیس تنها سیاهپوستی است که یک امیدواری سپید عظیم محسوب می‌شود. لوئیس، اشملینگ را در مدت دو دقیقه و 4 ثانیه از پا درآورد و آمریکا حالا یک قهرمان سیاه داشت. لوئیس بعدها به لشکری مختلط در جنگ پیوست.
پس از جنگ در 1947 «جکی رابینسون» به نخستین سیاهپوستی بدل شد که از 1889 تا آن روز در لیگ بیس بال یانکی بازی کرده بود در حالی که دیگر ورزش هم مختلط می‌شد.
او به «بروکلین داگرز» پیوست و در تقابلی بزرگ حتی با تماشاگران و بازیکنان سپید خودی شرکت کرد. برای توجیه حضور او مربی «داگرز» به تیمش گفت: «او همه ما را پولدار می‌کند!» اما همین «رابینسون» به مهره‌ای در «فیلادلفیا فیلیز» بدل شد که همه بازیکنان را گرد خود متحد می‌کرد. او آنقدر بازیکن خوبی بود که از مسائل نژادی فراتر برود. در دهه 1950 «آلتئا گیبسون» دختری که از محله هارلم نیویورک یعنی تنها محل ابراز موجودیت جامعه سیاهان می‌آمد، چهره‌ای شد که علاوه بر استعداد هنری، خیلی خوب هم تنیس بازی می‌کرد و من این جا را گرانیگاه مقاله‌ام می‌دانم و لب کلام را به زبان می‌آورم. در واقع مزیت ورزش در قرن سپری شده همین بود. اگر تو یک وسپ (wasp-که مخفف سفیدپوست آنگلوساکسون پروتستان است) یا ملکه انگلیس باشی، اگر هم از یک تنیسور بهتر از خودت نبری مساله‌ای نیست اما حالا ورزش شاید در دسترس‌ترین ابزار ارزش سنجی در جامعه ما باشد.
وقتی «لوئیس»، اشملینگ ژرمن را له می‌کرد یا هنگامی که «گیبسون» به 5 قهرمانی در گرنداسلم‌های مختلف تنیس می‌رسید، شاید هیچ راه دیگری پیش پای سیاهان نبود تا ارزش اجتماعی‌شان را بازیابند. حالا سفيدها کم‌کم باور می‌کردند در بعضی مواقع سیاهان بهتر از آنها هستند و این لحظه آغاز باور یک حقیقت بود.
معنی این باور آن بود که ورزش فقط یک عرصه منفعل برای بازتاب تغییراتی که در حال شکل‌گیری بودند به شمار نمی‌آمد بلکه همچنین به شکلی فعال تغییراتی را در جامعه رقم می‌زد.
سال‌ها پس از آنکه مسائل نژادی مهم برشمرده می‌شد، ورزش طرز تفکر و طرز زندگی ما (غربی‌ها) را تغییر داده است. «تغییر»! آیا این همان شعار نخستین پرزیدنت تیره‌پوست ایالات متحده نیست؟
نه‌تنها در آمریکا که در سراسر جهان رشد فزاینده صنعت ورزش این حقیقت را به‌طور مضاعف بروز می‌دهد. حالا به کامل‌ترین چهره این مسیر می‌‌رسیم، به داستان محمدعلی. حتی آنها که دهه 60 را درک کرده‌اند زمانه‌ای را به یاد می‌آورند فاقد آزادی و همراه با تقابل ناخوشایند آنها (سیاهان) و آمریکا! علی در این میان قطب سیاه را چهره کرد. او به وضوح نظراتش را ابراز می‌کرد و اعتقادش بر این بود که یک سیاهپوست به‌خوبی می‌تواند خود را معرفی کند و به همین خاطر نام دوران برده‌داری‌اش را تغییر داد. او از خودش بسیار می‌گفت و اغلب درباره جوامع مجزای سیاهان و سپیدها انتقاداتی داشت اما در حقیقت بیش از حقوق اجتماعی، او به دنبال آمریکایی یکدست بود. آمريكايي كه 3دهه پس از ظهور علي هنوز اوباما براي يكدست كردن آن راهي دراز در پيش دارد.
*بهترين نويسنده ورزشي سال 2007، روزنامه تايمز