تا به حال به این اندیشیده اید که چرا آسمان تهران هیچ گاه پر ستاره نیست. شاید برخی از آلودگی هوا بگویند، اما موضوع این است که آلودگی‌ها در شهری مثل تهران تنها به دود خودروها و مراکز صنعتی مختصر نمی‌شود، بلکه ستاره‌ها هم از این آلودگی‌ها در امان نیستند.استفاده بی‌رویه از نور در زمانی که نیازی به آن نیست، یکی از عوامل آلودگی نوری است که در اغلب شهرها وجود دارد. این موضوع نه تنها موجب اتلاف انرژی می‌شود بلکه خطراتی را از نظر زیست محیطی برای انسان‌ها، حیوانات و گیاهان در بر دارد. در قرن گذشته وسعت و شدت استفاده از نورهای مصنوعی به طوری افزایش یافته است که علاوه بر مخدوش کردن آسمان شب، تاثیرات مهم و اساسی روی اکولوژی گونه‌های موجود در طبیعت گذاشته است. آلودگی نوری چیزی است که گرچه بسیاری از شهرنشینان را کلافه کرده، اما کمتر درباره آن صحبت شده است.
آسمان مخدوش شهر
همه می‌دانیم هر قدر آسمان تیره‌تر باشد ستارگان بیشتری را در آسمان می‌توانیم ببینیم. صورت فلکی در مناطق مختلف اشکال متفاوتی دارد. شما می‌توانید به راحتی با تطبیق آسمان یک روستا که پیش از این دیده‌اید، با آسمان بالای سرتان از میزان آلودگی نوری منطقه سکونت‌تان آگاه شوید.
نسترن فلاح، منجم جوان درباره تجربه‌اش از آلودگی نوری شهری مثل تهران می‌گوید: روزی به همراه یکی از انجمن‌های نجوم به یکی از تپه‌های حومه شهر رفتیم. غبار آسمان باعث شده بود که ماه اصلاً دیده نشود اما بدتر از همه موقع غروب بود! باور کنید تمام چراغ‌های شهری دیده می‌شدند، اما ستاره زهره، نه! وی ادامه می‌دهد: چند سال پیش همه منجمان و رصدگران آسمان شب با آلودگی نوری مشکل داشتند، اما چون تا آن زمان مساله آلودگی نوری مطرح نشده بود هیچ کدام نمی‌دانستند مشکل کجاست! آنها فقط از وجود نور اضافی شکایت داشتند. بعد از مطرح شدن مبحث آلودگی نوری دریچه‌ای به روی منجمان باز شد که بتوانند این شکایت خود را مطرح کنند. این در حالی است که رصد خانه ملی ایران به دلیل آلودگی نوری تهران سال‌هاست به دنبال مکان مناسب برای ساخت رصد خانه در این شهر می‌گردد.
آلودگی نوری چیست؟
در تعریف علمی، آلودگی نوری به نورهای مصنوعی اطلاق می‌شود که در زمان یا مکان نامناسب از استاندارد خود خارج شده و با کیفیت نامطلوب، محیط‌زیست و آسمان شب را آزار می‌دهند و آلوده می‌سازند. اغلب کارشناسان معتقدند در حقیقت استفاده از نور به روش نادرست و غیراستاندارد تولید آلودگی نوری می‌کند. نمونه‌های استفاده غیر استاندارد از نور در بیشتر کوچه‌ها و خیابان‌های کشورمان به کرات به چشم می‌خورد.
آلودگی محیط زیست با نور
اما تبعات زیست‌محیطی آلودگی نوری در دنیا به حدی بوده است که سال گذشته در برخی شهرهای بزرگ دنیا برای آگاه کردن مردم از تبعات تغییر شرایط جوی کره زمین، یک ساعت چراغ‌ها را خاموش کردند. این برنامه هماهنگ «ساعتی برای زمین» نام گرفته است. بانکوک، مانیل، بوداپست، کپنهاگ، دوبلین، لندن، شیکاگو، تورنتو و سان‌فرانسیسکو نیز از جمله 27 شهری بودند که در ساعت 8 شب به وقت محلی، چراغ‌ها را خاموش کردند. اما مبارزه با آلودگی نوری در کشور ما سال‌های اولیه عمر خود را طی می‌کند، به طوری که اغلب قریب به اتفاق مردم کشورمان حتی نام این آلودگی به گوششان آشنا نیست. همچنین در کنار این موضوع ما امروز با سیر بسیار صعودی پیشرفت نورافشانی در شهرها و روستاها مواجهيم. به همین دلایل لزوم پرداختن به این مشکل از طرف تمامی گروه‌های ذی‌نفع و متخصص مانند جامعه معماران، مهندسان برق، روانشناسان، پزشکان، صنعتگران و منجمان بشدت احساس می‌شود.
صفورا زواران حسینی، کارشناس و آموزشگر محیط‌زیست در این باره می‌گوید: برای ترغیب گروه‌های مختلف جامعه برای انجام فعالیت‌های اجرایی برای کنترل آلودگی نوری باید با اطلاع‌رسانی و آموزش در این زمینه آنان را نسبت به اهمیت این موضوع حساس کرد. انجام فعالیت‌های آموزشی موثر، ظرافت‌ها و پیچیدگی‌های خاص خودش را دارد و آنگاه که درباره آلودگی نوری که موضوعی نو پا در کشور ماست باشد توجه به این ظرافت‌ها و پیچیدگی‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
رونمایی از کتاب «معماری وارطان»
وطن امروز: سومین جلد از مجموعه معماری دوران تحول باعنوان «معماری وارطان هوانسیان» منتشر شد. وارطان هوانسیان معمار فقید ایرانی است که هنوز نمونه‌هایی از فعالیت‌های معمارانه‌اش در حوالی خیابان جمالزاده تهران وجود دارد. کتاب معماری وارطان هوانسیان بر مبنای پژوهشی از گروه معماری دوران تحول انجام شده و در ادامه کار مطالعاتی‌اي است که از سال 1361 تا کنون در حال انجام است. گفتنی است از این گروه تا به حال دو کتاب معماری نیکلای مارکف و معماری کریم طاهرزاده بهزاد هم منتشر شده است. هفته گذشته مراسم رونمایی این کتاب در تالار بتهوون خانه هنرمندان ایران برگزار شد و در آن استادان معماری ایران از جمله بیژن شافعی، ویکتور دانیل، سهراب سروشیانی و علی‌اکبر صارمی درباره آن صحبت کردند.