در حقیقت سالروز استقلال پاکستان با بعضی از حوادثی که در هنگامه استقلال پاکستان مطرح بود، مصادف شده است. در زمان استقلال پاکستان 2 مساله جدی امنیت این کشور را تهدید می‌کرد: اول بحث هندوستان و دوم ناآرامی‌های داخلی ناشی از تجزیه این کشور. به نظر می‌رسد بازتاب آن ناآرامی‌های داخلی اکنون در صحنه سیاسی- اجتماعی پاکستان مشهود است، به این معنا که بخشی از ایالت‌هایی که در آن زمان نسبت به استقلال پاکستان تردید داشتند، این بخش‌ها هم‌اکنون حرکت‌هایی را از خود نشان می‌دهند که بیانگر نوعی گرایش‌های واگرایانه در پاکستان است. بلوچستان پاکستان، ایالت سرحد و ایالت سند، 3 ایالتی هستند که در آنها تحرکات جدایی‌طلبانه با شدت و ضعف وجود دارد. علاوه بر این برخی از ناآرامی‌های دیگر که تحت عنوان طالبانیزم در پاکستان مطرح است و در واقع منشأ این ناآرامی‌ها نیز همین موضوع است، دولت پاکستان را دچار یک مشکل اساسی کرده و این مشکل هم ضعف و ورشکستگی دولت است؛ یعنی دولت پاکستان به لحاظ اقتصادی و سیاسی به اندازه کافی شکننده است و وقوع یکسری تحرکات ناامن‌کننده در این کشور نیز بر شکنندگی دولت افزوده است. این موضوع بدان معناست که از یکسو تمامیت ارضی کشور به خاطر گرایش‌های تجزیه‌طلبانه در معرض خطر است و از سوی دیگر نظام سیاسی پاکستان به خاطر ناآرامی‌هایی که بویژه در منطقه قبایلی پاکستان وجود دارد، از طرف جریان‌های افراطی شکل می‌گیرد و مستقیما دولت را مورد هدف اصلی قرار داده، در خطر قرار گرفته است. از دیگر وجوه تشابه شرایط فعلی با شرایط زمان استقلال پاکستان این است که نظامیان پاکستان متاثر از شرایط گذشته کماکان مهم‌ترین نیروی قدرتمند در پاکستان هستند که از زمان استقلال پاکستان تاکنون بیش از نیمی از دوره زمانی را نظامیان در قدرت بودند و حتی زمانی هم که قدرت را در دست نداشتند به‌طور غیرمستقیم سیاستمداران را تحت‌تاثیر خود قرار داده و بر اقدامات آنها اثرگذاری داشتند. از دیگر وجوه تشابهی که وجود دارد مساله کشمیر و اختلافاتی است که بین هند و پاکستان مطرح است. با وجود اینکه ریشه این اختلافات به سال 1947 یعنی زمان تجزیه شبه‌قاره هند و استقلال پاکستان بازمی‌گردد اما هنوز هم به قوت خود باقی است و موجب افزایش تنش در روابط میان هند و پاکستان و همینطور افزایش سطح مسابقه تسلیحاتی و تحمیل هزینه‌های سنگین نظامی به 2 کشور بویژه پاکستان شده است. بحث مرتبط دیگر با استقلال پاکستان، نفوذ و حضور نیروهای خارجی در پاکستان است. هرچند درست است که بر اساس یک توافق دوجانبه نیروهای آمریکا‌یی در پاکستان حضور دارند اما گاهی اوقات مشاهده شده که به بهانه سرکوب طالبان، نیروهای آمریکا‌یی خارج از اراده و استقلال پاکستان وارد قلمروی سرزمینی این کشور شده و تمامیت ارضی آن را نقض کرده‌اند. در مجموع به نظر می‌رسد پاکستان پس از سال‌ها استقلال هنوز موفق نشده ثبات داخلی را درون خود برقرار کند و همچنین دارای یک تعامل قدرتمند و موثر خارجی با محیط بیرون باشد. حتی خط دیورانت هم که اختلافات مرزی پاکستان و افغانستان را تشکیل می‌دهد، لاینحل باقی مانده و معنا و مفهوم آن این است که نه در ناحیه کشمیر و نه در ناحیه خط دیورانت و افغانستان هنوز تمامیت ارضی پاکستان کامل نیست و لذا به نظر می‌آید از سال 1947 تاکنون دولتمردان پاکستان مشغول و سرگرم تکمیل کردن استقلال و تمامیت ارضی پاکستان و همچنین شکل دادن به یک نظام سیاسی دموکراتیک به‌عنوان عناصر گوهری و جوهری حاکمیت در پاکستان بوده‌اند.
در ارتباط با هند هم به نظر می‌رسد با توجه به اینکه پاکستان و هندوستان هر دو هسته‌ای شده‌اند و با توجه به اینکه تداوم بحران در روابط این 2 کشور هزینه‌های سرسام‌آوری را به 2 کشور تحمیل کرده است و اینکه تهدید اصلی برای هند و پاکستان به بمب‌های اتمی یکدیگر که فقر ناشی از مسابقه تسلیحاتی در جنوب آسیاست، به نظر می‌رسد نوعی روند مسالمت‌آمیز برای حل اختلاف وجود دارد اما چون موضوع به مسائلی مانند تمامیت ارضی، سرزمین و... مربوط است که از مسائل حیاتی هر کشوری محسوب می‌شود که مذاکره درباره آنها کار دشواری است لذا حل مساله کشمیر در روابط هند و پاکستان مستلزم گذشت زمان و داشتن یک اراده جدی و مستلزم وجود انعطاف‌های گسترده از سوی طرفین است. هرچند در موضوع رابطه با بنگلادش به نظر می‌رسد به زعم مخالفت اولیه پاکستان از جدایی بنگلادش در سال 1972 امروز روابط مسالمت‌آمیز و مطلوبی بین پاکستان و بنگلادش برقرار است و این روابط بویژه از زمانی که حزب ناسیونالیسم بنگلادش به رهبری خانم خالده ضیاء به قدرت رسیده عمق بیشتری پیدا کرده است اما در مجموع با توجه به اینکه به لحاظ فرهنگی بین هندوئیسم و اسلامیسم در جنوب آسیا رقابت‌ها و اصطکاک‌هایی وجود دارد، پاکستان و بنگلادش در یک جبهه علیه هندوئیسم قرار دارند و در کنار آن چین قرار دارد که یک مثلث استراتژیک است که از کشورهای پاکستان، بنگلادش و چین تشکیل شده که در مقابل هندوستان قرار گرفته‌اند تا به نوعی هندوستان را تحت محاصره سیاسی قرار دهند.
*کارشناس مسائل پاکستان