امروزه تردیدی وجود ندارد که لازمه زیستن پایدار انسان، همزیستی با طبیعت است و هرجا و هر زمان این همزیستی در معرض مخاطره و آسیب قرار گیرد، زندگی انسان‌ها نیز به اشکال مختلف با نابسامانی‌های گوناگون روبه‌رو می‌شود. رشد و توسعه روز‌افزون شهرنشینی با گسترش کالبدی شهرها رابطه مستقیم دارد. توسعه فیزیکی شهرها و دوری از طبیعت، قطع رابطه انسان را با محیط‌زیست طبیعی موجب می‌شود. در سال‌‌های اخیر شیوه زندگی، نوع تفریحات و نیازهای اجتماعی مردم تغییـر قابل توجهی کرده است. در این میان فضای سبـز نیز که بخشی از سیمـای شهر را تشکیل می‌دهد به اشکـال و وضعیتهای مختلفی معرفي شده است. از آنجـا که پارک‌ها واسطه بین انسان و طبیعت می‌تواند قلمداد شود، می‌توان این اماکن را به عنوان یکی از پدیده‌های واقعی و از نخستین مسائلی دانست که ساکنان شهرها به نوعی همواره با آن در تماس بوده و خواهند بود. هدف از طراحی پارک در حقیقت جست‌وجوی عوامل ضروری در ایجاد فضای سبز مناسب شهری از دیدگاه‌های زیست محیطی، اوقات فراغت، زیباشناسی، فرهنگی و نظایر آن است. پارک‌ها بخشی از محیط‌زیست طبیعی و شهری محسوب شده و تا حدی می‌تواند نقطه پیوند این دو تلقی شود. از طرف دیگر این موضوع مبین آن است که پارک‌ها محلی برای نزدیکی انسان و طبیعت بوده و باید به دقت توسط مسؤولان امر مورد توجه و ارزیابی قرار گیرد. علاوه بر آن فضای سبز نقش عمده‌ای را در تلطیف هوا، مناسب‌سازی محیط‌زیست و ایجاد مناظر زیبا در شهرها ایفا می‌کند. پارک‌ها با مدیریت صحیح ضمن حفاظت پایدار محیط‌زیست و منابع طبیعی می‌تواند با داشتن طرح مدونی که تا حدی پاسخگوی نیازهای روانی و عاطفی شهروندان بوده و در آن مسائل زیست محیطی و بهداشتی و ایمنی نیز رعایت شده باشد، به بهترین شکل مورد استفاده و بهره‌برداری قرار گیرد.
در این راستا برنامه «بهداشت پارک‌ها و فضایسبز شهر تهران» به منظور پایش وضعیت بهداشت و ایمنی ساختار عمومی و تجهیزات خدمات شهری موجود در پارک‌ها توسط مرکز بهداشت شرکت شهر سالم شهرداری تهران به مورد اجرا گذارده شده است.
رعایت ضوابط بهداشتی، ایمنی و زیست محیطی در طراحی، توسعه و نگهداری پارک‌ها و فضای سبز امری اجتناب‌ناپذیر است. با توجه به اینکه جمعیت زیادی از افراد جامعه با وضعیتهای متفاوت فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی به این اماکن مراجعه می‌کنند و همچنین به دلیل امکان انتقال و انتشار بیماری‌ها در این اماکن و مسائل ایمنی آن، برنامه «بهداشت و ایمنی ساختار عمومی و تجهیزات خدمات شهری پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران» به منظور پایش وضعیت بهداشت و ایمنی این مکان‌های تفریحی، به ترتیب زیر مورد اجرا گذارده می‌شود؛ فرم ارزیابی ضوابط بهداشت و ایمنی ساختار عمومی و تجهیزات خدمات شهری موجود در پارک‌ها جهت کارشناسان پایگاه‌های بهداشت و ایمنی مستقر در مراکز بهداشت و درمان ارسال می‌شود، فرم‌های ارزیابی در بازرسی توسط کارشناسان پایگاه‌های بهداشت و ایمنی مستقر در مراکز بهداشت و درمان مناطق تکمیل شده و به مرکز بهداشت شهرداری ارسال می‌شود، داده‌های مندرج در فرم‌های ارزیابی پس از ثبت در جداول پیگیری توسط برنامه رایانه‌ای خاصی که به این منظور تدوین شده پردازش و اطلاعات مورد نظر استخراج می‌شود و نتایج مربوط به هر پارک و جمع‌بندی وضعیت مجموعه پارک‌های بازرسی شده به مقامات و مسؤولان ذی‌ربط اعلام می‌شود. همانطور که عنوان شد این برنامه به منظور کنترل ضوابط بهداشت و ایمنی در پارک‌های شهر تهران در بازدید توسط کارشناسان مرکز بهداشت شهرداری که در پایگاه‌های بهداشت و ایمنی مراکز بهداشت و درمان مناطق مستقر می‌شود، انجام و در ضمن آن میزان تطابق وضعیت بهداشت و ایمنی در دو بخش تجهیزات خدمات‌شهری (شامل آبنما، احجام‌تزئینی، منابع روشنایی، نیمکت‌های عمومی، ظروف جمع‌آوری زباله و سرویس‌های بهداشتی) و ساختار عمومی پارک (شامل تابلوهای نام پارک، و علائم راهنما، جداول واقع در مرز پیاده‌رو و فضایسبز، مسیرهای تردد عابران و فضایسبز) با ضوابط موضوعه بررسی شده و در نهایت فرم‌های ارزیابی تکمیل‌شده در ستاد مرکز بهداشت استخراج نتیجه‌شده و نتایج مربوطه در قالب فرم‌های ارزشیابی به مسؤولان مربوطه اعلام می‌شود. همه موارد مورد ارزیابی در این برنامه را به ترتیب زیر می‌توان خلاصه کرد.
تابلوی نام پارک: تابلو نام پارک و دیگر علائم راهنما دارای جانمایی و رنگ‌آمیزی مناسب بوده و به طور مرتب نظافت می‌شود، مسیرهای تردد عابران، هموار، فاقد پستی و بلندی و دارای شیب مناسب است، به طور مناسب نظافت شده است، آدم‌روهای تأسیسات شهری موجود در مسیرهای تردد واجد درپوش مناسب و همسطح بوده و برای شهروندان مراجعه کننده خطرساز نمی‌شود، زهکش‌های مناسبی جهت هدایت روان آب‌های سطحی در پارک تعبیه شده است. آنچه که باید مورد توجه شهروندان قرار گیرد، این است که دستیابی به وضعیت مطلوب فرآیندی است که از یک طرف حاصل تشریک مساعی شهروندان به عنوان استفاده کنندگان از این فضا‌ها و متولیان نگهداری این اماکن بوده و از طرف دیگر با وضعیت عمومی این مکان‌‌ها و همچنین امکانات موجود در آنها بستگی تام خواهد داشت.
*مدیر عامل شرکت شهرسازی شهر تهران