امیرعلی جهاندار:«در مورد هیچیک از اختلافات به تفاهم نرسیده‌ایم. این اصل درباره همه موضوعات حاکم است که توافق حاصل نمی‌شود مگر اینکه در همه موضوعات تفاهم حاصل شود. کاری که در این مذاکرات انجام می‌شود با کاری که در یک پازل معمولی صورت می‌گیرد متفاوت است زیرا در پازل معمولی قطعات در کنار هم چیده می‌شوند و در نهایت تصویر جامعی به دست می‌آید و هر قطعه در سر جای خود قرار می‌گیرد اما مذاکرات هسته‌ای مانند جور کردن مکعب روبیک است. مکعب روبیک مانند پازل معمولی عمل نمی‌کند زیرا زمانی که یک مهره را در سر جای خود می‌گذاریم مهره‌های دیگر به هم می‌خورد و باید این قطعات را بچرخانیم تا همه مهره‌ها در سر جای خود قرار بگیرد.» این جملاتی است که پس از بی‌نتیجه بودن دور قبلی مذاکرات توسط عباس عراقچی گفته شد. شاید مکعب روبیک بهترین مثالی باشد که بتوان از مذاکرات هسته‌ای زد. مکعبی که هر بار قرار است به سرانجام برسد با جابه‌جایی مهره‌ها توسط آمریکایی‌ها بهم می‌خورد.
تحلیلگران بر این باورند سیاست‌ورزی روحانی بویژه استفاده به موقع از الفاظ باعث شد در انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم موفق باشد. یکی از کلیدواژه‌هایی که روحانی از آن بهره برد این جمله بود که «کاری می‌کنیم تا هم سانتریفیوژها بچرخد و هم چرخ کارخانه‌ها». روحانی از ابتدا برای برنامه هسته‌ای که زمینه‌ای برای ایجاد یک توافق با آمریکاست برنامه‌ریزی کرده بود و چگونگی توافق در درجه اهمیت پایین‌تری بود اما بر خلاف وی، آمریکایی‌ها تمام تلاش‌شان کند کردن روند پیشرفت ایران بود.
دولت با تشکیل تیم هسته‌ای جدید استارت کار خود را از نشست سازمان ملل، جلسه ظریف با کری و تماس تلفنی اوباما با روحانی زد و نشست‌های متعدد بعدی منجر به اقدام مشترکی شد که در سحرگاه سوم آذر به نتیجه رسید. این توافقنامه که حکم بر محدود کردن ایران در برنامه هسته‌ای کشور را داشت در عوض آزادسازی چند میلیارد دلار از ارزهای بلوکه شده ایران به امضا رسید و بر خلاف ادعای مطرح شده در هیچ کجای توافقنامه نیز این نکته تصریح نشد که غنی‌سازی هسته‌ای حق مسلم جمهوری اسلامی است.
هر چند آمریکایی‌ها معتقدند «معامله نکردن بهتر از انجام معامله بد است» اما ظاهرا تیم مذاکره‌کننده ایران تن به این معامله بد داد تا بتواند راه توسعه را از مسیر تعامل با غرب طی کند. اگرچه در این مسیر دولت تدبیر و امید امروز با چند سؤال بی‌پاسخ مواجه است که یکی از مهم‌ترین آنها این است که «در مرحله بعدی مذاکره ایران چه امتیازی برای چانه‌زنی دارد؟»
همچنان که در بیانیه مشترک ژنو آمده است این اقدام شامل یک مرحله ابتدایی و یک مرحله نهایی است که تیم هسته‌ای ایران در مرحله ابتدایی تلاش چند ساله برای تولید سوخت 20 درصد را نادیده گرفت و حاضر به کنار گذاشتن آن شد. این اتفاق 2 نتیجه را در پی خواهد داشت که نتیجه اول آن معطوف به داخل و نتیجه دوم پیامی است که غرب از آن گرفته است.
اگرچه روحانی توافقنامه ژنو را «زانو زدن کشورهای غربی در مقابل ایران» تعبیر کرده بود اما دولت با این کار تمام آنچه که به‌عنوان امتیاز در طی سال‌های گذشته جمع‌آوری شده بود در اختیار طرف غربی گذاشت و امروز در مرحله گام نهایی چیزی برای مذاکره و امتیازگیری باقی نگذاشته است کما اینکه طرف مذاکره‌کننده غربی نیز بنا بر آنچه در متن توافقنامه ژنو آمده است می‌تواند این مرحله را تا هر موقع که بخواهد ادامه دهد و به قول خود لااقل روند پیشرفت هسته‌ای جمهوری اسلامی را متوقف کند.
از طرف دیگر دولت و مذاکره‌کنندگان ایران خواسته یا ناخواسته این پیام را برای غربی‌ها مخابره کردند که برای ما تنها توافق و نزدیکی به شما موضوعیت دارد و چگونگی آن چندان حائز اهمیت نیست؛ با این پیام غرب نیز بدین نتیجه رسیده است که هر چه سریع‌تر پروژه‌های دیگر خود علیه جمهوری اسلامی را کلید بزند که فشارها بر ملت ایران چندجانبه شود. در این راستا چند ماه پیش وندی شرمن، معاون وزارت خارجه آمریکا در سنای این کشور با مطرح کردن موضوع موشک‌های بالستیک گفت: «بحث موشک‌های بالستیک ایران هم از مواردی است که باید در توافق نهایی به آن پرداخته شود.» در ادامه آنچه غرب چند سالی است روی آن سرمایه‌گذاری کرده و با آن می‌خواهد بر جمهوری اسلامی فشار بیاورد نیز در دستور کار قرار گرفت و با سفر اشتون به تهران آغاز شد. کاترین اشتون هدف خود از این سفر را بررسی وضعیت حقوق‌بشر در ایران خواند و در سفارت اتریش با برخی زنان محکوم در فتنه 88 به بهانه فعالیت آنها در جهت حقوق بشر دیدار کرد.
اما سؤال دیگری که پیش روی دولتمردان تدبیر و امید قرار دارد آن است که «آیا مجلس پروتکل الحاقی را تصویب خواهد کرد؟» پروتکل الحاقی که تحت پوشش آن بازدید سرزده از هر یک از نقاط ایران برای آژانس آزاد می‌شود به طور مستقیم با نقض حاکمیت ملی ارتباط دارد و در دولت اصلاحات نیز این اتفاق نیفتاد اما از آنجا که دولت روحانی تلاشش برای برقراری ارتباط است از آن نیز به عنوان حربه‌ای استفاده می‌کند اما مجلس شورای اسلامی در این زمینه با دولت یازدهم همراه نیست. تقریبا تمام نمایندگان مجلس در نطق‌های مختلف از مغایر بودن پروتکل الحاقی با منافع ملی سخن گفته و مخالفت خود را با آن ابراز کرده‌اند.
دولت در ابتدای حرکت خود در پرونده هسته‌ای با مطرح کردن «بازی برد - برد» این توافقات را در جهت اهداف انقلاب اسلامی بیان می‌کرد اما امروز این باور عمومی شکل گرفته است که توافقات بهانه‌ای برای فشار بر جمهوری اسلامی بوده است و دولت با گذاشتن همه تخم‌مرغ‌هایش در سبد سیاست خارجی در زمین بازی غرب حرکت کرده است؛ این اتفاق نیز برای آینده سیاست‌های دولت و پرونده هسته‌ای 2 نتیجه را در بر خواهد داشت که دولت می‌تواند یا بدان توجه کرده و موفق باشد یا با بی‌توجهی مسیر قبلی خود را ادامه دهد.
در نتیجه اول با پیش فرض بدبینی و بی‌اعتمادی نسبت به غرب دولت همچنان که بر سر تعهداتش در توافق انجام شده خواهد ماند باید مترصد تخلفات، بی‌اخلاقی‌ها و بدقولی‌های طرف مقابل باشد تا بتواند فرصت‌هایی را برای خود زنده کند و امتیازهایی را از طرف مقابل بگیرد. از آنجایی که نوع تقابل غرب با جمهوری اسلامی گفتمانی است و این پرونده نیز یکی از اجزای پازل آنهاست، در درازمدت این اتفاق خواهد افتاد و دولت می‌تواند روی آن برنامه‌ریزی داشته باشد کما اینکه تا به این روز نیز در چند مقطع این اتفاق در گفتار‌ها و رفتارهای بویژه آمریکایی‌ها ظهور و بروز داشته است. در نتیجه دوم با همین پیش‌فرض دولت با شیفت دادن سیاست‌های خود از سیاست خارجه بر اقتصاد داخلی می‌تواند به ساخت درونی نظام کمک کند و با پشتوانه قدرتمندتری به میدان مذاکرات وارد شود. در این راستا بهترین فرصت را رهبر انقلاب با ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی برای دولت فراهم آورده است که می‌تواند راهگشای پیشرفت ایران، دولت و رفاه عموم ملت باشد. اما اگر دولت مانند گذشته با نگاه خوش‌بینی به غرب در صدد نزدیکی به آمریکا و دیگر کشورهای همپیمان آن باشد آنچه نصیب دولت خواهد شد توهین‌های کشورهای غربی از خارج و انتقادات منتقدان داخل خواهد بود و پرونده هسته‌ای نیز به سمت به صفر رساندن غنی‌سازی هسته‌ای و تعطیلی فعالیت‌های هسته‌ای ایران کشیده خواهد شد که غربی‌ها از آن به آمال و آرزو یاد می‌کردند. این اتفاق، روی‌گردانی عمومی مردم از دولت را نیز در درازمدت به همراه خواهد داشت.
اینک مشخص است بهم خوردن مذاکرات اخیر که برخی آن را «شکست» و برخی «بن‌بست» در پرونده هسته‌ای ایران اطلاق کردند، نشان از قدم‌های زیاده‌خواهی غرب در مذاکرات داشت که با مطرح کردن موشک‌های بالستیک خیلی زود دولتمردان را دچار شک کردند و ظریف برای حفظ خط قرمز‌ها از ادامه مذاکرات انصراف داد.