نشست تخصصی «تلویزیون و برنامهسازی داستانی در حوزه مذهب و تاریخ دین» با حضور علاءالدین رحیمی، اسماعیل بنیاردلان و مجید حسینیزاد در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد. در این جلسه اسماعیل بنیاردلان با اشاره به وجه اقتصادی ساخت آثار دینی گفت: در ساخت آثار همیشه باید به این فکر شود که چه میزان هزینه لازم است و چه میزان هزینه باز میگردد. اگر این اصل در حوزه سینما مورد توجه قرار نگیرد، دچار مشکل میشویم همان طور که اکنون سرمایهگذاریهای کلان از نظر تصویری انجام میدهیم و به بازگشت این سرمایه فکر نمیکنیم. وی با اشاره به آثار هالیوودی اظهار داشت: در هالیوود مبنای ساخت آثار، بازگشت هزینه و به دست آوردن سود است و به همین دلیل نوینترین علوم درخدمت ساخت آثار قرار گرفته و دانش و استعداد زیادی به کار گرفته میشود بهعنوان مثال فیلم 300 از کمهزینهترین اما پرسودترین و اثرگذارترین فیلمها محسوب میشود. بنیاردلان سریالهای تلویزیونی را فاقد منطق درام دانست و خاطرنشان کرد: ادبیات رکن مهمی است که ما در آن دچار ضعف هستیم و سریالهای تلویزیونی ما بیشتر به پاورقی رمانها شبیه است که مسلما تاثیر کمی در حوزه مذهب خواهند گذاشت. همینطور طراحی لباس، تصویربرداری، دکور و همه و همه دانشهایی است که مثل زبان و دیالوگ نوشتن باید مورد توجه قرار بگیرد.
وی با ابراز تاسف و تاثر از اینکه بزرگترین اسوهها و عشقهای ما در سریالها کمارزش میشوند، افزود: مخاطب ما دکور، طراحی و تاریخ اشتباه میبیند و تمام اینها به فرهنگ و مذهب ما لطمه میزند چرا که نمیتوان بیسوادانه وارد این کارها شد و نگاه مذهبی نیز لازم است. این استاد دانشگاه افزود: ما پیشرفت علوم را با احساسشان در زندگی و مواجهه با تکنولوژی درک میکنیم. حال غربیها اعتقاد دارند ادبیات هم مانند علم پیشرفت میکند و مثلا رمان را به 2 نوع کلاسیک و نو تقسیم کرده و رمان نو را مبتنی بر محسوس بودن مهمتر از رمان کلاسیک میدانند چرا که در آن همه حواس و ذهن مخاطب درگیر میشود و دنیای درونی انسان کشف میشود. وی با اشاره به لزوم پیدا کردن مابهازای مادی برای مفاهیم درونی بیان داشت: این دانشی است که بر طبق آن میشود مفاهیم را عینی کرد و این بحث اساسی سینماست که در آن به دنبال تصویری کردن همه چیز هستیم. ما با نگاه به فرهنگ و تمدن خود بحثهای امروزی غربی را مطرح شده در ایران بعد از اسلام هزار سال پیش میبینیم اما افسوس که امروز پاورقی رمانهای درجه 5 و 6 اروپایی را فیلم میکنیم. به گزارش برنا، در ادامه این نشست، مجید حسینیزاد مدرس دانشگاه، برنامههای دینی و تاریخی سینما را صرفا داستان ائمه نخواند و گفت: برنامههای تاریخی به رویدادی در گذشته میپردازند. برنامههای تلویزیونی ما بشدت درگیر توصیف هستند در حالی که توجه به تحلیل در مقابل توصیف نکته مهمی است و باید به مخاطب توجه کرد. وی افزود: حرکت دوربین، نور و میزانسن مهم بوده و تغییر هر یک از اینها موجب بروز تغییر در معنای کلی میشود. تصویر از یکسری نشانه تشکیل شده که نمادی تلفیقی را میسازد و با تغییر در هر یک از اینها کل تصویر تغییر میکند. اما متاسفانه در سریالهای تاریخی و دینی مخاطب مورد توجه قرار نمیگیرد و مساله تغییر مخاطبان مطرح نمیشود. حسینی زاد یکی از بهترین سریالهای تاریخی را «سربداران» معرفی کرد و بیان داشت: یکی از آسیبهای اصلی آثار تاریخی و دینی پژوهش و جای خالی آن است. تصویر مجموعهای از واقعیتها و تخیل است و گاهی کمبود پژوهش موجب استفاده از تخیل بهنحوی میشود که واقعیت پوشانده میشود. حسینیزاد با تاکید بر اینکه ما نمایش و سینمای دینی نداریم، ادامه داد: تنها قصهگویی است که برای ما مورد توجه است و سریالهای ما قصه مصور هستند. در دین آشنا نبودن با زبان و چگونگی تبدیل واقعیت به نشانههای جدید یک مشکل اساسی است و نیاز به گسترهای از شناخت حس میشود تا برنامه دینی بخوبی ساخته شود. وی با اشاره به تاثیر استفاده از ابزار در سریالها اظهار داشت: وقتی در تمام سریالها بدون استثنا نشان داده میشود که زنانی که تحصیلکرده و صاحب شغل و منصب هستند تنها یک شال بر سرشان انداختهاند و زنان عوام و خانهدار، همگی چادری هستند خود به خود نشانههایی جا میافتد که نمیشود بعد از آن جلوی آن را گرفت. حسینیزاد با اشاره به فیلم امام علی(ع) گفت: معاویه در فیلم امام علی(ع) جذابترین و باهوشترین انسان بوده و کارگردان در توجه به جذابیتهای کار پایه را در جایی گذاشته که اصل را از بین میبرد. این استاد دانشگاه در خاتمه اظهار داشت: در آسیبشناسی برنامههای تاریخی عدم آشنایی به زبان، نبود پژوهش و عدم توجه تحلیل به تاریخ و دین موجب میشود ما صرفا توصیف کنیم و با برنامهها تاثیری روی
جامعه نگذاریم.