در بحثهای مربوط به راهاندازی نیروگاه هستهای بوشهر، در وهله اول باید نگاهی به تاریخچه این نیروگاه داشت زیرا بیان این تاریخچه کمک زیادی به فهم دلایل حرکات اخیر کشورهای غربی در تهدید ایران به دلیل راهاندازی این نیروگاه میکند. در دهه 50 و قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، برخی قدرتهای بزرگ مانند آمریکا، فرانسه و آلمان قراردادی را با دولت وقت ایران نوشته و امضا کردند که 14 نیروگاه هستهای برای ایران احداث کنند که راهاندازی نیروگاه شماره یک و 2 بوشهر برعهده آلمانها گذاشته شد. البته نیروگاههای دیگری مانند دارخوین نیز بود که تاسیس آن را فرانسویها پذیرفتند و گفتوگوهایی نیز با آمریکاییها انجام شده بود که آنها هم نیروگاههایی را برای ایران احداث کنند. در همین فرآیند، انقلاب اسلامی ایران رخ داد و نیروگاه اتمی بوشهر و فاز یک آن که همین نیروگاهی است که توسط روسها هماکنون به مرحله سوختگذاری رسیده است، به مرحلهای رسیده بود که تنها ساختمانهای آن ساخته شده بود و در عین حال که هنوز تاسیساتی در آن نصب نشده بود، بخشی از این تاسیسات به داخل ایران وارد شده بود. در یکچنین شرایطی انقلاب اسلامی به ثمر نشست و در فرآیندی، ادامه کار توسط آلمانها به انسداد رسید و آلمانها به این کار استمرار نبخشیدند. نهایتا طی سالیانی این کار تعطیل بود تا بعد از دوران دفاع مقدس که عملا جمهوری اسلامی ایران پیگیر ساخت نیروگاه میشود. ذکر این تاریخچه برای بیان دو نکته درباره نیروگاه اتمی بوشهر بود: دولتها و کشورهای غربی در دهه 50 حاضر شده بودند برای رژیم پهلوی 14 نیروگاه اتمی بسازند اما همین کشورها در دهه 70 هنگامی که جمهوری اسلامی کار تاسیس نیروگاه را با روسها استمرار بخشید، بلافاصله جوسازی شدیدی را در سراسر دنیا شروع کردند مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی ایران که دارای این همه منابع فسیلی است چرا باید از نیروی هستهای، برق تولید کند و اساسا نیازی به نیروگاه هستهای ندارد. غربیها در دهه 70 تلاششان بر این بود که جمهوری اسلامی ایران به هیچوجه دارای نیروگاه اتمی نباشد. اگر امروز مشاهده میشود که همین کشورها در بستههای تشویقیشان اعلام میکنند ما آمادگی داریم نیروگاه اتمی برایتان بسازیم این نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران توانست سیاستهای موفقیتآمیز خودش را گام به گام به پیش ببرد که در حال حاضر این کشورها چنین سیاستی را دنبال میکنند. این کشورها تا دیروز همین نیروگاه را نیز بر نمیتابیدند و اعلام میکردند جمهوری اسلامی ایران حتی نیروگاه هم نباید داشته باشد و این تغییر، موفقیت بزرگی برای سیاستمداران ایرانی است.
در هر صورت جمهوری اسلامی ایران قرارداد را با روسها بست و اگر چه گلهگذاریهای زیادی نیز درباره تاخیرهای مکرر روسها در راهاندازی این نیروگاه وجود دارد اما به پایان رسیدن این پروژه نشان میدهد پایمردی جمهوری اسلامی ایران و ایستادگی مردم برای شکستن این سد در داشتن نیروگاه هستهای به ثمر نشسته و امروز ایران میتواند ادعا کند نخستین نیروگاه هستهای او در شرف در مدار قرار گرفتن است و ما دارای
یک نیروگاه هستیم.
بحث دیگر در مساله نیروگاه اتمی بوشهر بررسی تاریخچه شیطنتهای غربیها در انرژی هستهای ایران است. نخستین شیطنتهایی که انجام شد در بعد رسانهای و فضای روانی و شانتاژ در دنیا این بود که اساسا جمهوری اسلامی ایران نباید دارای نیروگاه هستهای باشد و این تلاش را به شکل جدی انجام دادند و در زمانی که جمهوری اسلامی با چینیها و روسها برای تکمیل نیروگاه اتمی بوشهر قرارداد بست، آنها فضای رسانهای خیلی شدیدی را علیه ایران و حتی علیه روسیه و چین انجام دادند که میشود در آرشیوهای رسانهها کاملا این را دید.
امروز که جمهوری اسلامی ایران نخستین نیروگاه هستهای خود را وارد مدار میکند و سوخت این نیروگاه نیز در اختیار کشور ماست، فضای رسانهای که ایجاد کردهاند، شکل دیگری پیدا کرده است. این فضاسازیهای جدید به این دلیل است که امروز خواسته این کشورها این است که ایران اساسا دارای غنیسازی نباشد لذا در بحث تکنولوژی هستهای، همه فرآیندهای دیگر تکنولوژی هستهای را رها کردهاند و جمهوری اسلامی ایران موفق شده آنها را امروز در اختیار داشته باشد. تنها فرآیندی نیز که آنها خیلی روی آن تمرکز کردند -که ایران این فرآیند را در اختیار نداشته باشد یا اگر دارد، ادامه ندهد- غنیسازی هستهای است.
البته در حال حاضر، ما هم تکنولوژی غنیسازی هستهای را در اختیار داریم و هم مواد آن را و به همین دلیل نیز کشورهای غربی به دنبال این هستند که نشان دهند شما اساسا نیازی به غنیسازی ندارید و باید این مساله تعطیل شود. امروز نیز به بهانه بهرهبرداری از نیروگاه اتمی بوشهر با بیان اینکه «شما تنها نیروگاهی که دارید، نیروگاه اتمی بوشهر است و سوخت آن نیز توسط روسها تامین شده است»، اشاره میکنند که دیگر چه نیازی به غنیسازی دارید؟ حال آنکه چند نکته در این مساله وجود دارد.
داشتن تکنولوژی غنیسازی هستهای برای مصارف صلحآمیز حق همه کشورهای امضاکننده انپیتی است.
جمهوری اسلامی ایران در یک برنامه دقیق تنظیم شده میخواهد در آینده نزدیک 20 هزار مگاوات برق هستهای تولید کند. این تکلیفی است که مجلس برعهده دولت گذاشته است و دولت موظف است در این مسیر حرکت کند. طبعا ما نیز برای داشتن سوخت برای این نیروگاههایمان نیازمند این هستیم که غنیسازی را استمرار بخشیم.مساله سومی که وجود دارد، راکتور تهران است. راکتور تهران تجربه خوبی برای ملت ایران بود از این جهت که در جریان مذاکرات و توافق تهران نیز کاملا آشکار شد غربیها در این مساله صادق نیستند، سوخت در اختیار ما قرار نمیدهند و ما باید خودمان سوخت را تامین کنیم. باید این پرسش را مطرح کرد که چرا کشورهای غربی برای راکتوری مانند تهران که راکتوری کاملا آموزشی و پزشکی است و در اختیار بیماران صعبالعلاج قرار دارد، چنین بازی و جنجال و شانتاژی را از خود نشان دادند؟ طبیعی است که این کشورها برای راکتورهای دیگر ما نیز سوخت در اختیار ما قرار نمیدهند و ما باید خود به فکر چاره در این باره باشیم.
شواهد حاکی از این است که چند کشور دارای سلاح هستهای قصد دارند مونوپولی برای سوخت راکتورهای اتمی ایجاد کنند و بگویند سوخت برای کشورهای دارای سلاح هستهای است تا عملا بتوانند در آینده جریان انرژی دنیا را به نوعی به نفع خودشان بچرخانند.
در حال حاضر عمده سوخت دنیا در دست کشورهای در حال توسعه است و این برای اين کشورها یک مولفه قدرت است. هر چند این کشورها نتوانستهاند از این مولفه قدرت بخوبی استفاده کنند. کشورهای غربی و کشورهای دارای بمب اتم در حال حاضر به این مساله میاندیشند که این فرآیند را کاملا معکوس کنند و در آینده چون نیروگاههای هستهای و اتمی اصلیترین انرژی دنیا را تامین میکنند، سوخت این نیروگاهها یا ماده اصلی این نیروگاهها از ناحیه کشورهای غربی باید تامین شود و به همین جهت، پیرامون غنیسازی در کشور ما جنجال ایجاد کرده یا اعلام کنند که غنیسازی مساوی است با بمب و بیان میکنند که هیچ کشوری غیر از خودشان نباید دارای غنیسازی باشد که در آینده اگر کشوری نیروگاه هم داشت، دستش برای تامین سوخت به سمت کشورهای غربی دراز باشد. طبعا ما چنین امری را بر نمیتابیم و فرآیند غنیسازی خودمان را استمرار میبخشیم. در همين راستا باید گفت مکانیابی برای ساخت 10 نیروگاه هستهای جدید پروسهای است که با توجه به نیازهای ایران در بحث هستهای بشدت و در کمال شجاعت در داخل کشور دنبال میشود و معتقدیم که در این راه انسداد و مانعی در برابر مردم ایران نباید وجود داشته باشد و دولت نیز با تمام قدرت این راه را تا انتها میپیماید.
* سخنگوی کمیسیون امنیت ملی
و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی