حامد نجفی‌مهر: از نیمه اردیبهشت 93بیماران و خانواده‌های آنها با اجرای یک طرح مهم در حوزه سلامت، چشم‌انتظار نمایان شدن تغییرات در ارائه خدمات بهداشتی درمانی و به قول معروف تحول در نظام سلامت هستند. طرحی که براساس وعده‌های داده شده تمام سطوح بهداشتی ـ درمانی جامعه را دربر گرفته و می‌تواند حوزه بهداشت و درمان کشور را زیر و رو کند.اما از زمان کلید خوردن این طرح تاکنون هر چه به پیش می‌رویم زوایای پیدا و پنهان بیشتری از طرح تحول نظام سلامت آشکار می‌شود که قضاوت درباره این طرح را با مشکل مواجه می‌کند البته نباید این نکته را هم فراموش کنیم که این طرح ملی در روزهای آغازین خود قرار دارد و هرگونه انتقاد غیر‌واقع به دور از انصاف بوده و لازم است زمان بیشتری از اجرای آن بگذرد تا هم متولیان سلامت کشور فرصت اجرای کامل برنامه‌هایشان را داشته باشند و هم اینکه نقاط ضعف و قوت آن بیشتر مشخص شود.این درحالی است که از زمان شروع این طرح تاکنون شیوه عملکرد بیمارستان‌ها و مراکز درمانی بشدت توسط وزارت بهداشت به عنوان متولی سلامت جامعه رصد می‌شود و از طرف دیگر کارشناسان حوزه سلامت هم چالش‌های پیش‌روی این طرح را بررسی و گوشزد کرده‌اند اما در تازه‌ترین جمع‌بندی از آخرین وضعیت طرح تحول درمان در کشور، معاون درمان وزیر بهداشت روند اجرای آن را مطلوب ارزیابی کرده و نسبت به آینده این طرح ابراز امیدواری کرده است، در حالی که در بین کارشناسان حوزه سلامت و اعضای کمیسیون بهداشت و درمان کشور هستند افرادی که نسبت به برخی عملکردها در قالب طرح تحول سلامت انتقاد دارند.
تازه‌ترین خبرها از اجرای طرح تحول سلامت
درباره جمع‌بندی عملکرد وزارت بهداشت درباره وضعیت تحول درمان کشور محمد آقاجانی معاون درمان وزیر بهداشت، روند اجرایی این طرح را مطلوب ارزیابی کرده و به ایسنا گفته است: این طرح با قوت در تمام کشور در حال اجراست و از جمله نقاط قوت آن پرداخت 5تا 10درصدی هزینه‌های درمان توسط بیماران بستری در مراجعه به مراکز درمانی دولتی است. به گفته آقاجانی این موضوع رضایتمندی گسترده‌ای را در مراجعان بیمارستان‌های دولتی ایجاد کرده است چرا که هزینه‌های پرداختی مردم در بخش بستری بشدت کاهش یافته و نوع خدمات نیز بهتر شده است.
افزایش مراجعات به بیمارستان‌های دولتی
یکی از موضوعاتی که پیش از اجرای این طرح درباره آن ابراز نگرانی می‌شد شیفت بیماران به سمت مراکز دولتی بود چرا که با کم‌هزینه شدن خدمات در این مراکز به طور حتم استقبال بیماران هم برای مراجعه به مراکز دولتی بیشتر می‌شود.
اما در همین باره معاون درمان وزیر بهداشت معتقد است پیش‌بینی لازم برای این افزایش مراجعه انجام شده و مراجعاتی که تاکنون صورت گرفته است در حد ظرفیت بیمارستان‌های دولتی بوده و از این نظر مشکلی در روند اجرای طرح
به وجود نیامده است.
مانیتورینگ طرح تحول سلامت
از دیگر نکاتی که آقاجانی در جمع‌بندی طرح تحول سلامت به آن اشاره کرده است نظارت همه‌جانبه و از طریق چند کانال گوناگون بر این طرح است. بنا بر اظهارات وی، سامانه پیامکی 20001590 و همچنین تلفن ستاد معاونت‌های درمان دانشگاه‌های علوم پزشکی به منظور ارزیابی این برنامه ملی مورد بررسی قرارگرفته و به ستاد وزارت بهداشت منتقل می‌شود. آقاجانی در این باره افزود: درباره آن دسته از پیامک‌هایی که نیاز است با بیماران تماس گرفته شود، اقدامات لازم صورت می‌گیرد. در مجموع طرح تحول به صورت مستمر در کشور در حال کنترل و مانیتورینگ است. اگر نارسایی یا مشکلاتی نیز در طرح وجود داشته باشد به سرعت به دانشگاه علوم پزشکی مربوط منتقل می‌شود و دانشگاه‌ها نیز به رفع نقص می‌پردازند.
فاز دوم طرح با اولویت مراقبت‌های بهداشتی
این درحالی است که به گفته معاون درمان وزیر بهداشت فاز دوم طرح که مربوط به بحث بهداشت است و برنامه‌های متعدد و جامعی مانند مراقبت‌های بهداشتی در حاشیه شهرها را شامل می‌شود بزودی و در آینده نزدیک کلید می‌خورد.
کم‌توجهی به مناطق محروم
اما مرادهاشم زهی، نایب رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در جمع‌بندی تحول سلامت به«وطن امروز» می‌گوید: آنچه که تا این زمان از بازخورد اجرای این طرح در جامعه مشاهده می‌شود به نوعی احساس رضایت نسبی بیماران از وضعیت پرداخت‌هاست. به گفته هاشم زهی، برای جمع‌بندی تحولات صورت گرفته هنوز زود است و باید زمان بیشتری بگذرد تا نقاط ضعف و قدرت این طرح نمایان شود.
محرومیت دوباره مناطق محروم
این درحالی است که این عضو کمیسیون بهداشت و درمان معتقد است یکی از نقاط ضعفی که تا به اینجای کار نمایان شده است محرومیت مناطق محروم از دستاوردهای این طرح است.به باور وی اگر برای ماندگاری پزشکان در مناطق محروم چاره‌ای اندیشیده نشود باید طرح را حداقل در مناطق کم‌بهره و محروم کشور شکست خورده دانست. بنا بر اظهارات هاشم زهی، هم‌اکنون در مناطق محروم بیمارستان‌هایی با حداقل تخت ساخته شده است اما به دلیل اینکه پزشک متخصص در آن مرکز حضور ندارد بیماران به شهرهای بزرگ‌تر مراجعه می‌کنند.
این نماینده مجلس می‌افزاید: در مناطق کم‌بهره و محروم پزشکان تمایلی به ماندن ندارند و پس از گذشت مدت کوتاهی برای پیشرفت خانواده خود به شهرهای بزرگ‌تر مراجعه می‌کنند که این موضوع بیمارستان‌های دولتی در این مناطق را با مشکلات فراوان روبه‌رو کرده است.به باور وی، لازم است وزارت بهداشت اولویت را بر مناطق محروم قرار دهد چرا که در مناطق غیر‌محروم هم بیماران تمکن مالی لازم را دارند و هم مراکز درمانی رنگارنگ با پزشکان و کادر متخصص حضور دارند بنابراین تحول در سلامت زمانی اتفاق می‌افتد که مناطق محروم با تغییرات ملموس روبه‌رو شوند.