عملیات انتقال سوخت هستهای به داخل ساختمان راکتور بوشهر صبح شنبه(ديروز ) با حضور علی‌اکبر صالحی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی و همین طور سرگئی کرینکو، رئیس آژانس انرژی اتمی روسیه (روس اتم) در نیروگاه بوشهر آغاز شد تا 30 مرداد 89 به عنوان روزی به یادماندنی در تاریخ پرفراز و نشیب نیروگاه بوشهر به ثبت برسد و با وجود همه کارشکنی‌ها و تحریم‌ها طی 3 دهه گذشته، یک پیروزی بزرگ برای ایران در عرصه بین‌المللی رقم بخورد. از این پس تاسیسات هستهای بوشهر از نام تاسیسات بیرون آمده و رسما «نیروگاه اتمی» قلمداد می‌شود. سوخت نیروگاه بوشهر برای نخستین بارگذاری شامل 163 مجتمع سوخت است که پس از استقرار در ساختمان راکتور و انجام بازرسی‌های لازم به قلب آن منتقل می‌شود. سوخت نیروگاه بوشهر نیمه دوم سال 86 وارد این تاسیسات شده که در این مدت در محفظه‌های ویژهای در انباری ویژه نگهداری می‌شد. پس از انتقال سوخت به داخل ساختمان راکتور به منظور فراهم کردن امکان بازرسی فنی، سوخت از داخل محفظه‌های ویژه خارج و در مکان‌های پیش‌بینی شده مستقر می‌شود که در واقع با انتقال سوخت به داخل قلب راکتور یا همان محفظه تحت فشار مراحل راه‌اندازی راکتور آغاز خواهد شد. البته انتقال سوخت هستهای به داخل ساختمان راکتور بیانگر 2 موضوع است؛ نخست اینکه نیروگاه اتمی بوشهر با انجام موفق همه آزمایشات روی سیستم‌ها و تجهیزات اصلی راکتور طی یک سال گذشته آماده راه‌اندازی شده و دوم ، از این پس احتمال هر نوع حمله به این نیروگاه به واسطه تبعات زیست‌محیطی اي که به دنبال خواهد داشت، منتفی می‌شود. به عبارت دیگر، از حالا به بعد، این کشورهای همسایه ایران و حاشیه خلیج‌فارس هستند که به عنوان عامل بازدارنده در مقابل هرگونه تعرض به نیروگاه بوشهر عمل خواهند کرد. نیروگاه هستهای هزار مگاواتی بوشهر در شرایط رسیدن به قدرت نامی، معادل 915 مگاوات به ظرفیت شبکه برق کشور خواهد افزود. در واقع، 3 ماه بعد از راه‌اندازی نیروگاه بوشهر و زمانی که نیروگاه به 50 درصد قدرت اسمی خود برسد، برق اتمی به شبکه وصل خواهد شد. طبق توافقنامه‌های منعقد شده قرار است سوخت نیروگاه بوشهر به طور مستقیم توسط روسیه تامین شود از این رو مسکو متعهد شده به مدت 10 سال این سوخت را تامین کند که البته پسماند آن نیز به روسیه انتقال داده خواهد شد.منحصر به فرد بودن نیروگاه بوشهر
علی‌اکبر صالحی که پس از آغاز عملیات انتقال سوخت هستهای به داخل ساختمان راکتور نیروگاه بوشهر به همراه سرگئی کرینکو، همتای روس خود در جمع خبرنگاران حضور یافته بود، به تشریح روند راه‌اندازی این نیروگاه پرداخت و با بیان اینکه در آبان 66 نیروگاه بوشهر مورد تهاجم هوایی واقع شد، گفت: «در خاتمه جنگ تحمیلی و با وجود اعلام رژیم صدام به عنوان آغازگر و متجاوز جنگ، تلاش‌ها برای متقاعد کردن پیمانکار آلمانی به ایفای تعهدات خود و ادامه کار نیروگاه بوشهر به جایی نرسید و به ناچار از اوایل دهه 70جمهوری اسلامی ایران پیگیری راه‌های بیشتر برای اتمام کار این نیروگاه را در دستورکار خود قرار داد». معاون رئیس‌جمهور با اشاره به امضای تفاهمنامه همکاری‌های مشترک میان جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه در حوزه استفاده صلح‌آمیز از انرژی هستهای در سال 71 که منجر به آغاز فصل جدیدی در همکاری‌های میان 2 کشور شد، از عملیاتی شدن این تفاهمنامه در سال 73 سخن گفت و اضافه کرد: «پس از انجام مطالعات لازم درباره وضع تاسیسات به جامانده از طرح آلمان ها، با اصلاح قرارداد یاد شده در سال 78 عملا بررسی‌های دقیق فنی و عملیات اجرایی برای تکمیل این واحد که در نوع خود بین نیروگاه‌های هستهای جهان به دلیل تلفیق فناوری و تجهیزات غربی با تجهیزات روسی منحصر به فرد است، آغاز شد». صالحی همچنین از زحمات و حمایت‌های بی‌دریغ و مستمر احمدی‌نژاد سپاسگزاری کرد و اظهار داشت: «بدون حمایت‌های رئیس‌جمهوری از سازمان انرژی اتمی در طول سال‌های گذشته محقق شدن این پروژه بزرگ مشکل بود». وی در ادامه با بیان اینکه همه این دستاوردها در سایه نظام ولایت در نظام مقدس جمهوری اسلامی حاصل شده است، گفت: «هدایت‌های حکیمانه و رهنمودهای امیدبخش رهبر معظم انقلاب در دوران پرفراز و نشیب برنامه هستهای ایران، پشتوانه همه مسؤولان اجرایی بود و از زحمات ایشان تشکر و قدردانی می‌کنم».غنی‌سازی 20 درصد ادامه می‌یابد
رئیس سازمان انرژی اتمی در بخش دیگری از نشست مطبوعاتی خود با سرگئی کرینکو در پاسخ به پرسشی درباره احتمال توقف غنی‌سازی 20 درصد در ایران ابتدا به حق کشورمان برای انجام غنی‌سازی اورانیوم براساس معاهده عدم اشاعه تسلیحات هستهای اشاره کرد و سپس گفت:« ایران تحت هیچ شرایطی دست از غنی‌سازی 20 درصد برنمی‌دارد. ما از ابتدا تمایل نداشتیم به سمت تولید سوخت 20 درصد برویم اما به دلیل به وجود آوردن جو بی‌اعتمادی، ایران به سمت غنی‌سازی 20 درصد رفت. به بیان دیگر، از آنجایی که ما تجربه خوبی از غرب و کشورهای فرانسه و آلمان نداریم، بر همین اساس دولت به سمت غنی‌سازی داخلی رفت که این امر تضادی با موازین بین‌المللی ندارد». البته صالحی در ادامه سخنان خود از تصمیم تهران برای تولید 20 هزار مگاوات برق در یک دوره 25ساله سخن گفت که به گفته وی، برای این منظور ایران به مقدار زیادی سوخت نیاز دارد که مایل نیست همه این مقدار را در داخل تهیه کند. معاون رئیس‌جمهور سپس افزود: «ما به روس‌ها اطمینان داریم و درباره نیروگاه بوشهر که تامین سوخت آن برای 10سال از طرف روسیه تضمین شده، مطمئن هستیم اما به دنبال ساخت نیروگاه‌های دیگر نیز هستیم».
مشابه بوشهر در جهان وجود ندارد
رئیس آژانس انرژی اتمی روسیه نیز که به همراه علی‌اکبر صالحی برای پاسخ به سوالات خبرنگاران در نشست مطبوعاتی حاضر شده بود، در ابتدای سخنان خود 21 آگوست(30 مرداد) را یک روز تاریخی و مهم در فرآیند ساخت نیروگاه اتمی بوشهر عنوان کرد و گفت که مشابه چنین نیروگاهی در جهان وجود ندارد. سرگئی کرینکو سپس افزود:«امروز شاهد مرحله راه‌اندازی فیزیکی نیروگاه بوشهر هستیم و از این جهت به کارشناسان ایرانی و روسی تبریک می‌گویم؛ چرا که نیروگاه بوشهر نیروگاه ویژهای است که مشابه آن در دنیا وجود ندارد». وی با بیان اینکه از شروع ساخت نیروگاه بوشهر 36 سال می‌گذرد، اظهار داشت: «در راه‌اندازی این نیروگاه تکنولوژی غربی و شرقی تداخل پیدا کرده و نیروگاه کنونی روی قطعات و تجهیزاتی نصب شده که آلمان‌ها آن را نصب کرده بودند و این ویژگی منحصر به فرد است». سرگئی کرینکو در بخش دیگری از سخنان خود نیروگاه بوشهر را یک پروژه بزرگ و بین‌المللی خواند چراکه به گفته وی، از ابتدا کارها با نظارت و دخالت کارشناسان آژانس انجام شد و دیگر اینکه تجهیزات مورد نیاز نیروگاه از بیش از 10 کشور جهان از جمله کشورهای اروپایی و آسیایی تأمین شده است. این مقام روسی رعایت اصول ایمنی را توجه اصلی روسیه در فرآیند ساخت نیروگاه بوشهر عنوان کرد و اظهار داشت:
« از نظر روسیه هر کشوری که در چارچوب مقررات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به مسائل ایمنی توجه دارد، حق استفاده صلح‌آمیز از انرژی هستهای را دارد». کرینکو این بار نیز طی چند روز گذشته اتمام فرآیند ساخت نیروگاه بوشهر را دلیلی بر پایبندی روس‌ها به تعهداتشان قلمداد کرد و گفت:« کنتور راه‌اندازی نیروگاه اتمی بوشهر شمارش معکوس خود را آغاز کرده است». رئیس آژانس انرژی اتمی روسیه در پاسخ به این سؤال که آیا مسکو برای ساخت نیروگاه‌های جدید در ایران نیز آمادگی دارد، گفت: «موضع روسیه درباره این موضوع سال‌هاست که مشخص است. نظر ما این است که کشورها در هر جای دنیا این حق را دارند که از انرژی هستهای به نحو مثبت استفاده کنند و تنها نکته مهم در این مساله، رعایت همه مسائل ایمنی و تمام شرایط بین‌المللی است و یکی از نکات نیز همکاری روشن با آژانس است که در ساخت نیروگاه بوشهر این موارد رعایت شده و رعایت خواهد شد». کرینکو با بیان اینکه درباره مسائل ایمنی نیروگاه بوشهر جای شک و شبهه‌ای باقی نمانده، افزود: «با توجه به این مشکل ما با ایران و تمام کشورهای دنیا همکاری می‌کنیم. هر چند فعلا بحثی درباره ساخت نیروگاه‌های جدید وجود ندارد».روسیه تأمین‌کننده رادیوداروهای
مورد نیاز ایران
رئیس روس اتم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به درخواست ایران برای تامین‌ایزوتوپ‌های رادیو‌اکتیو در مصارف پزشکی گفت: «روسیه آمادگی تامین رادیو‌ایزوتوپ‌های مورد نیاز ایران را دارد». سرگئی کرینکو که در نشست مطبوعاتی مشترک با دکتر علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی ایران در حاشیه مراسم انتقال سوخت به ساختمان راکتور تهران سخن می‌گفت، در پاسخ به سوالی درباره ادامه همکاری‌های روسیه و ایران گفت: «طرف ایرانی درخواست حمل مولیبدن 99 درصد و ید 131 که مصرف پزشکی دارد را داشته و ما تاکید کردیم با رعایت مسائل بین‌المللی این کار را انجام خواهیم داد». این اظهارنظر موجب شد خبرنگاران از علی‌اکبر صالحی درباره آمادگی روس‌ها برای تولید و فروش رادیو دارو به ایران سوال کنند که وی نیز در این باره گفت:«به دنبال خرید رادیو دارو از روسیه هستیم». رئیس سازمان انرژی اتمی در ادامه افزود: «قرار است ما از روس‌ها رادیو دارو به اندازه‌ای که نیاز داریم خریداری کنیم». معاون رئیس‌جمهور با اشاره به نیاز کشور به رادیو دارو تصریح کرد: «بخشی از نیاز کشور به رادیو دارو را از طریق راکتور تهران و بخش دیگری را نیز از طریق واردات از روسیه تامین می‌کنیم».تضمینی برای تقویت اعتماد جهانی
همزمان با شروع عملیات بارگذاری سوخت نیروگاه بوشهر، معاون وزیر خارجه روسیه نیز روز گذشته در گفت‌وگویی با اشاره به اهمیت تحقق طرح اين نیروگاه، آن را الگویی برای همکاری‌های هستهای و تضمینی درباره صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هستهای ایران قلمداد کرد. سرگئی ریابکف با اشاره به اینکه این نیروگاه در حال حاضر در مرحله راه‌اندازی فیزیکی است، گفت: «بعد از گذشت چند ماه از راه‌اندازی فیزیکی، راه‌اندازی نیروگاه از لحاظ انرژی (یعنی به اجرا در آمدن توان تولیدی آن) آغاز خواهد شد و در آن زمان می‌توان گفت که این طرح تحقق پیدا کرده است». معاون وزیر خارجه روسیه افزود: «ما هرگز به طرح نیروگاه بوشهر به چشم عاملی در بازی‌های سیاسی نگاه نکرده‌ایم. درباره چنین مسائل جدی ما هرگز اجازه نمی‌دهیم که بازی‌های سیاسی رایج تاثیری بگذارد». ریابکف در توضیح سخنانش گفت: «ما در تحقق این طرح صرفا با برخی مشکلات دشوار فنی و تکنیکی مواجه بودیم. در واقع لازم بود تجدید نظر اساسی در اقدامات صورت گرفته در این نیروگاه از سوی شرکت آلمانی «زیمنس» انجام شود، به همین دلیل فعالیت ما در راه‌اندازی فاز نخست نیروگاه اتمی بوشهر نسبتا سازنده بوده است و تقریبا از عملکرد خود در به پایان رساندن این طرح رضایت داریم».امضای 3 تفاهمنامه همکاری
در حوزه هستهای
پس از آغاز عملیات انتقال سوخت هستهای به داخل ساختمان راکتور نیروگاه اتمی بوشهر، توافقنامه همکاری‌های هستهای بین ایران و روسیه به امضای روسای سازمان انرژی اتمی 2 کشور رسید. این توافقنامه شامل گواهی بین کارفرما و پیمانکار برای اعلام نیروگاه بوشهر به عنوان نیروگاهی اتمی از زمان انتقال سوخت تا شروع مرحله راه‌اندازی است. همچنین تصمیم به بررسی برای تشکیل شرکتی مشترک برای همکاری در زمینه نیروگاه‌های هستهای از جمله بهره‌برداری مطمئن و امن از نیروگاه بوشهر و تفاهم درباره برخی اقداماتی که تا زمان راه‌اندازی کامل نیروگاه باید انجام شود از دیگر مفاد این توافقنامه است. رئیس سازمان انرژی اتمی در توضیح تفاهمنامه‌هایی که میان ایران و روسیه به امضا رسید، گفت: «ما 3 تفاهمنامه با روسیه امضا کرده‌ایم که مهم‌ترین آنها تفاهمنامه‌ای است که مربوط به ایجاد یک شرکت مشترک برای بهره‌برداری از نیروگاه بوشهر می‌شود». علی‌اکبر صالحی با بیان اینکه متخصصان ایرانی و روس در این شرکت فعال خواهند بود، گفت: «بهره‌برداری از نیروگاه بوشهر بر عهده این شرکت مشترک خواهد بود و امیدواریم این شرکت به اندازه‌ای پیشرفت کند که بتواند در صحنه بین‌المللی نیز خدمات‌رسانی کند».ایران به باشگاه هستهای جهان ملحق شد
با توجه به همه مانع‌تراشی‌ها و کارشکنی‌ها در مسیر راه‌اندازی نیروگاه بوشهر طی 3 دهه گذشته بود که انتقال سوخت آن به داخل ساختمان نیروگاه بازتاب چشمگیری در رسانه‌های بین‌المللی داشت بویژه اینکه بیش از 180 خبرنگار، عکاس و فیلمبردار داخلی و خارجی برای پوشش اخبار آن در بوشهر حضور یافته بودند. در حالی که برخی رسانه‌ها نظیر بی‌بی‌سی و خبرگزاری آمریکایی بلومبرگ، سوخت‌رسانی به نیروگاه بوشهر را به معنای پیوستن رسمی ایران به باشگاه کشورهای هستهای قلمداد کرده‌اند، بعضی دیگر مانند خبرگزاری آسوشیتدپرس، این عملیات را نشانگر حرکت رو به جلوی ایران با وجود مخالفت‌ها و تحریم‌ها ارزیابی کردند. شبکه خبری دویچه وله متعلق به آلمان نیز در این باره گزارش داد: «ایران توانست سوختگذاری در نخستین نیروگاه هستهای خود را با وجود مخالفت‌های سرسختانه غرب و تاخیر مسکو در انجام تعهداتش، به پایان برساند». این رسانه آلمانی نیز انتقال سوخت به قلب نیروگاه بوشهر را نشانگر حرکت رو به جلوی ایران با وجود تحریم‌ها ارزیابی کرد. بخش فارسی شبکه خبری «بی‌بی‌سی» نیز در گزارشی با انعکاس خبر سوختگذاری نیروگاه بوشهر اعلام کرد: «ایران آغاز به‌کار نخستین راکتور نیروگاه بوشهر را پیروزی علیه دشمنان خود می‌داند». در حالی که روزنامه گاردین، در گزارش انعکاس خبر سوختگذاری نیروگاه بوشهر، نوشت، تهران این نیروگاه را نماد مقاومت ایرانیان محسوب می‌کند، خبرگزاری رویترز در گزارشی با اشاره به آغاز به‌کار نخستین راکتور ایران نوشت: «سوختگذاری نیروگاه بوشهر نقطه عطفی در مسیر دستیابی ایران به فناوری است که مصرف سوخت‌های فسیلی این کشور را کاهش خواهد داد و زمینه صادرات بیشتر نفت را فراهم
خواهد ساخت».
طبق تحلیل این خبرگزاری انگلیسی، ایران با این فناوری همچنین خود را برای روزی که در آن مواد معدنی تمام می‌شوند، آماده می‌کند. خبرگزاری فرانسه نیز در گزارشی ضمن پوشش خبر موفقیت چشمگیر کشورمان در راه‌اندازی و سوختگذاری نیروگاه اتمی بوشهر نوشت: «آغاز به کار نیروگاه بوشهر و دستیابی رسمی ایران به انرژی هستهای در حالی صورت می‌گیرد که ایران تاکنون تحت چندین دوره تحریم شورای امنیت سازمان ملل قرار داشته و با وجود این تحریم‌ها توانسته نیروگاه بوشهر را راه‌اندازی کند».
نیاز به 20 نیروگاه مشابه بوشهر داریم
در آستانه راه‌اندازی نیروگاه هستهای بوشهر، رئیس‌جمهور کشورمان در گفت‌وگوی اختصاصی با شبکه الجزیره اعلام کرد: ایران نیاز به احداث 20 نیروگاه هستهای مشابه نیروگاه هستهای بوشهر دارد. محمود احمدی‌نژاد در این مصاحبه با اشاره به اینکه ایران برای تولید سوخت هستهای تلاش می‌کند، علت این امر را مسائل سیاسی عنوان کرد که به گفته وی، موضوع دریافت سوخت هستهای از خارج را تحت تاثیر قرار می‌دهد. رئیس‌جمهور با اشاره به وجود تفاوت بین کشورهایی که سوخت هستهای در اختیار دارند، با خریداران سوخت هستهای اظهار داشت: هم می‌توان سوخت هستهای را تولید کرد و هم می‌توان آن را خریداری کرد اما تجربه به ما نشان داده دریافت سوخت از خارج تحت تاثیر مسائل سیاسی قرار می‌گیرد. ما باید مطمئن شویم که نیروگاه‌های هستهای کشورمان می‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند. امروز اروپا و آمریکا صدور بنزین به ایران را ممنوع کرده‌اند در حالی که بنزین یک سوخت غیر‌هسته‌ای است. صراحتا باید گفت ما به آنها اطمینان نداریم ولی روابط ما با روسیه خوب و در وضع مناسبی است. احمدی‌نژاد در ادامه با اشاره به نزدیک شدن زمان راه‌اندازی نیروگاه بوشهر گفت: ایران نیاز دارد 20 نیروگاه هستهای دیگر مشابه نیروگاه اتمی بوشهر احداث کند.