اگر هنوز هم اعتقادات اهالی طهران قدیم را باور داشته باشیم باید بپذیریم هنگامه آن است که سر و کله دو جغد پیر ساکن در برج ساعت شمسالعماره پیدا شود. آن روزها طهرانیها دیدن این جغدها را بد یمن و به نشانه روزهای نامیمون تعبیر میکردند. روزهایی که اکنون و حدود دو قرن بعد از جلوس شاه قجر بر بلندای شمسالعماره یادآور روزهای سیاه بلندترین عمارت روزهای دور پایتختی تهران است. شمسالعماره البته سال هاست که با روزهای اقتدار وداع گفته و روزگارش سیاه شده است.
درگاه کاخ، دربست شهرستان
روزهای تهران آنقدر کهنه بود که هر مسافری برای رفتن به شهرستان میبایست به شمسالعماره میآمد. هنوز خبری از ترمینالهای مسافربری در چهار گوشه تهران نبود و اتوبوسها در ناصر خسرو مسافران را پیدا میکردند. شمسالعماره دیگر نه محلی برای شنیدن سخنان نوروزی شاه قجر که جایی برای یافتن یک صندلی دربست به مقصد ولایت شد. اتوبوسها و رانندگان جاده سالهای زیادی از عمرشان را در شمسالعماره به غروب سپردند تا اینکه سرانجام ترمینال خزانه- جنوب- ساخته شد و شمسالعماره فریاد رانندگانی که برای پرکردن مرکبشان از بامداد تا غروب یک لحظه هم خاموش نمیشدند را فراموش کرد.
رونق شهر، مرگ عمارت
شهر هر روز بزرگتر میشد و بی رحمی پایتخت به خلوت شمسالعماره هم رسوخ کرد. آن روزها ناصر خسرو یکی از مهمترین خیابانهای تهران بود و بهخاطر نزدیک بودن با چندین وزارتخانه و اداره مهم حکومتی از یک طرف و همجواری با چند بورس کالا از سوی دیگر غوغای شلوغی را تجربه میکرد. در این شرایط آنچه از یاد رفتنی شد بلندترین عمارت طهران بود که در عصر گسترش عمودی و افقی تهران چندان مهم هم تلقی نشد. سالهای آغازین دهه 50 هنگامه بازگشت دوباره اتوبوسها به ناصر خسرو بود. اینبار البته بهجای اتوبوسهای بینشهری تحفههای شرکت واحد در گوشهگوشه ناصر خسرو بهعنوان یکی از مهمترین ترمینالهای درون شهری که از آنجا میشد به هرجای دور و نزدیک شهر اتوبوس پیدا کرد جاخوش کردند. شلوغی محیط، تغییر کاربری بناها و بالاخره کهنگی برگهای تقویم که با هم جمع شوند نتیجه مشخص است. در تمام این سالها شمسالعماره با هرگونه توجهی وداع گفت و اکنون اگر دوباره دیدن این بنا میسر شود مشاهدات از این قرار است:خرابی ساعت برج که روزگاری زنگش در شهر میپیچید،تخریب بخشهای فوقانی دو مناره برج که دیگر شکوه گذشته را ندارند، ریزش بخش اعظمی از آینهکاریهای داخل عمارت و سرانجام یکهتازی کاسبان در طبقه همکف عمارت که اکنون به چندین دکان تقسیم شده است.
سرود غم انگیز بوف
«در راستای حفظ بناهای تاریخی و ارزشمند موجود در خیابان ناصرخسرو از جمله عمارت شمسالعماره باید با اتخاذ تدابیری از رفت و آمد ماشینهای سنگین در این خیابان جلوگیری شود». این حرفهای مدیر مجموعه تاریخی و فرهنگی کاخ گلستان است که ضمن بیان این مطلب گفته: با توجه به وجود بناهای تاریخی و ارزشمندی همچون عمارت شمسالعماره در خیابان ناصرخسرو باید با اتخاذ تدابیری از رفت و آمد ماشینهای سنگین جلوگیری شود چراکه تردد این گونه وسایل نقلیه در دراز مدت آسیبهای جدی به پایههای این بنا وارد خواهد کرد. در موثر بودن ممنوعیت تردد ماشینهای سنگین شکی نیست، اما پروین ثقهالاسلام هیچ توضیحی نداده که چرا تاکنون برای مرمت ساعت، آینه کاریها و ممنوعیت واگذاری دکانهای پایین عمارت هیچ اقدامی انجام نشده است. در واقع حرفهای مدیر مجموعه گلستان موید این نکته است که همه مشکلات شمسالعماره به همه چیز جز مدیریت مجموعه مرتبط است.