امید صبوری:
گزارش واحد پشتیبانی تولید بنیاد سینمایی فارابی که روزگذشته در اختیار رسانه‌ها قرار گرفت موید این واقعیت است که چرخه ساخت و تولید در سینمای ایران همچنان با هدف دستیابی به رکوردهای تازه در عرصه تولید، همچنان در حرکت است و کفه تولیدات سینمای ایران همچنان سنگین و سنگین‌تر می‌شود. این در حالی است که دیگر کفه سینمای ایران یعنی اکران، همچنان با نوسانی اندک بی‌ثباتی را تجربه می‌کند و از همترازی با کفه تولید بازمانده‌است. طبق تازه‌ترین گزارش فارابی از میان تولیدات سال 89 تا به امروز 30 فیلم مراحل ساخت را
به طور کامل پشت‌سر گذاشته و آماده اکران هستند. چگونگی صدور مجوز اکران برای این آثار که البته مشمول قانون تفکیک فیلم‌های اکرانی و غیراکرانی نیستند، سوالی جدی و قابل طرح برای پاسخ‌خواهی در برابر معاونت سینمایی ارشاد محسوب می‌شود.
رقابت در میدان اکران
در برابر این طرح سوال البته تاکید بر این نکته هم خالی از لطف نیست که این گزارش نسبت به گزارش‌های پیش از خود، تفاوت چندانی از لحاظ آماری ندارد و صرفا مهر تاییدی است بر امتداد روند نامتقارن تولید و اکران در سینمای ایران. این همزمانی با طرح مباحثی نو در حوزه کیفیت مدیریت اکران سینمایی ایران بهانه‌ای به‌دست داد برای یادآوری یک معضل؛ به این فهرست دقت کنید: در چشم باد (مسعود جعفری‌جوزانی)، زندگی با چشمان بسته(رسول صدرعاملی)، قصه پریا (فریدون جیرانی)، سفید و سیاه (قاسم جعفری)، مواد (علیرضا داوودنژاد)، سن‌پترزبورگ (بهروز افخمی)، هرچه خدا بخواهد (پرویز شهبازی)، دوباره پرواز کن (محمدعلی طالبی)، از ما بهتران (مهرداد فرید)، 3 درجه تب (حمیدرضا صلاحمند)، بسوی آفتاب (فریال بهزاد)، بعد از‌ظهر سگی‌سگی (مصطفی کیایی (قدرت‌الله صلح میرزایی)، عروسک تکخال (ابراهیم وحیدزاده) نزدیک‌تر از آشنا (رضا سرکانیان)، پرنده‌باز(عطاءالله سلمانیان)، دردسر بزرگ (مهدی گلستانه)، دلقک ماهی (عباس مرادیان)، بستنی یخی (داماد خجالتی) ساخته آرش معیریان، بخشگی شانس (کاظم راست‌گفتار)، برف روی شیروانی داغ (محمدهادی کریمی)، سه نفر روی یک خط (خسرو ملکان)، پایان دوم (یعقوب غفاری)، پیتزا مخلوط (حسین قاسمی‌جامی)، خانه امن است (ناصر رفایی)، روانخانه (عباس خواجوند)، کنسرت روی آب (جهانگیر جهانگیری)، ورود آقایان ممنوع(رامبد جوان)، چگونه میلیاردر شدم (علی عبدالعلی‌زاده) و ساقیات باحالات (فرش قرمز) ساخته محسن دامادی. این فهرست فیلم‌های آماده اکران بنابر گزارش فارابی است. حدس و گمان و شم چندان قوی لازم نیست، جز چند فیلمی که دورخیز خود برای رقابت در جشنواره فجر را اعلام کرده‌اند دیگر آثار در یک ترکیب نامتوازن قرار است وارد میدان کسب «پروانه نمایش» و از آن مهم‌تر «فرصت نمایش» شوند. قضاوت درباره نتیجه چنین رقابتی از روی عناوین آثار و کارنامه کارگردانان چندان دشوار نیست. قصه تکراری مظلومیت سینمای فرهنگی و یکه‌تازی نئوفیلمفارسی‌ها، احتمالا هنوز جای طرح در رسانه‌ها دارد!
چشم انتظار تحقق وعدهها
«هدف ما رسیدن به 200 فیلم در سال است اما فعلا ساز و کارها و امکانات ما این رقم را اجازه نمی‌دهد، به گونه‌ای که در حال حاضر نزدیک به 123 یا 124 پروانه ساخت صادر شده‌است که البته خودتان می‌دانید نزدیک به یک سوم آنها اصلا ساخته نمی‌شوند و این موضوع در همه مدیریت‌ها وجود داشته و دارد و ما در بهترین حالت
110 فیلم خواهیم داشت و تا عدد 120 فیلم در سال اول فاصله زیادی داریم». این بخشی از اظهارات علیرضا سجادپور در مقام مدیرکل اداره ارزشیابی و نظارت سینمای حرفه‌ای معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. سخنانی که در جمع تهیه‌کنندگان سینمای ایران ایراد شد و بی‌‌راه نیست اگر با ارجاع به اظهارات جواد شمقدری به‌عنوان مانیفست اصلی معاونت سینمایی ارشاد دولت دهم از آن یاد کرد. سجادپور اما خود به نکته دیگری هم اشاره داشت، او در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به حل مشکل اکران و نگرانی تهیه‌کنندگان از این بابت گفت: «در خوشبینانه‌ترین حالت که فیلم‌ها برای اکران رقابت شدیدی نکنند و رقابت عادلانه داشته باشند، مشکل اکران در سال 91 برطرف خواهد شد، چرا که بر اساس برنامه‌ریزی‌های ما در سال 91 تعداد سینمای موجود 5/2 برابر حال حاضر خواهد شد و به رقمی خواهد رسید که دیگر بحث اکران عادلانه خواهد بود اما تا آن زمان مشکل اکران وجود دارد و از این بابت تعارف نداریم». با اتکا بر همین صداقت همراه با امیدواری، تأکید بیش از حد بر اعداد و ارقام تولیدات و ظرفیت اکران و عدم توازن آنها را به طور موقت وامی‌نهیم؛ چشم به راه برنامه‌ای عملیاتی برای تحقق وعدهها.
دیگر تولیدات سینمای ایران
اما گزارش وضعیت تولید سینمای ایران تا اول شهریور ماه سال 89 که توسط واحد پشتیبانی تولید بنیاد سینمایی فارابی ارائه شده است، محدود به 30 فیلم آماده اکران نیست و قرار گرفتن 8 فیلم در مرحله صداگذاری،
15 فیلم در مرحله تدوین، 13فیلم در مرحله فیلمبرداری و 78 فیلم در مرحله پیش تولید، نشان از این واقعیت دارد که چرخه آمد و شد آثار و تکرار مکرر این رقابت نابرابر در حوزه اکران به چند فصل اکران پیش رو محدود نخواهد ماند. بر اساس این گزارش تا اول شهریور‌ماه جاری فیلم‌های پرنسیب (تهمینه میلانی)، سهم من از زندگی (حجت‌الله سیفی)، راه آبی ابریشم (محمد بزرگ‌نیا)، راند هفتم (روشن خاموش روشن) ساخته حمیدرضا چارکچیان، سیزده 59 (سامان سالور)، نوروز پرماجرا(وحید نیکخواه‌آزاد)، مرگ کسب و کار من است (امیر‌حسین ثقفی) و دنیای پرامید (هوشنگ درویش پور) در مرحله صداگذاری هستند. فیلم‌های در انتظار معجزه (رسول صدرعاملی)، زمان معکوس (انورا بلوچ)، ورود زنده‌ها ممنوع (جواد مزدآبادی)، بیداری (فرزاد موتمن)، تهران 1500(بهرام عظیمی)، همه‌چی آرومه (مصطفی منصوریار)، سنجاقک‌های برکه سبز (علی قوی‌تن)، آسمان هشتم (حسن نجفی)، جرم (مسعود کیمیایی)، آقا یوسف (علی رفیعی)، راز موفقیت (عباس مرادیان)، چشم (جمیل رستمی)، مصائب چارلی (علیرضا سعادت‌نیا)، پرتقال خونی (سیروس الوند) و خنده باران (معجون سحرآمیز) به کارگردانی بهرام کاظمی نیز در مرحله تدوین قرار دارند. فیلم‌های در مرحله فیلمبرداری نیز عبارتند از: لالایی (منیژه حکمت)، قفس طلایی(محمد زرین‌دست)، روز رستاخیز (احمدرضا درویش)، روایت (نیکی کریمی)، یک حبه قند(رضا میرکریمی)، سعادت‌آباد(راویولی) به کارگردانی مازیار میری، سیب و سلما (حبیب‌الله بهمنی) و آژانس ازدواج (محمد درمنش)، اخلاقتو خوب کن (مسعود اطیابی)، در جست‌وجوی کرایس(عباس رافعی)، نسیان(آلزایمر) به کارگردانی احمدرضا معتمدی، انتهای خیابان هشتم (علیرضا امینی) و جنوب آسمان (جمال شورجه). بر پایه این گزارش
78 فیلم در مرحله پیش از تولید به سر می‌برند که از این میان
16 پروژه بیش از 50 درصد مرحله پیش تولید را گذرانده‌اند همچنین فیلم ازدواج در وقت اضافه از میان تولیدات سینمایی سال جاری، اکران شده است.