«کمدی تقلیدی است از اطوار و اخلاق زشت، نه اینکه تقلید بدترین صفات انسان باشد، بلکه تقلید اطوار زشت و شرم‌آور است که موجب ریشخند و استهزا می‌شود».
(ارسطو)
علیرضا پورصباغ:
در سینماهای ایران این روزها کمدی با هر سر و شکلی از اقبال عمومی برخوردار است و بسیاری از تهیه‌کنندگان برای سودآوری بیشتر و با ساخت آثاری نازل، بیشترین حجم سینماها در طول سال را اشغال کرده‌اند و در پایین آوردن سطح سلیقه عمومی و تخریب فرهنگی گام برمی‌دارند. حال اگر در این عصر ظلمت فرهنگی و مال‌اندوزی یکطرفه برخی از اهالی سینما، تهیه‌کننده محترمی محصولاتش آثاری قابل تامل باشد باید او را ستود. به یقین می‌توان گفت کمدی «پسر آدم دختر حوا» با پیروی از قواعد اصیل ژانر کمدی فیلمی آبرومند و الگو است، ضمن اینکه فاکتورهای تجاری سینما مثل حضور چند سوپراستار مطرح و سرشناس بعد تجاری فیلم را هم تضمین کرده اما قاعده داستانی و روایی این فیلم سبب شده الگویی مهم و مطرح در سینمای کمدی حلول کند. سال پیش کمدی «بی‌پولی» با همه تلخی‌اش سبب شد به یاد آوریم چه میزان (با این همه ادعای فرهنگی سینماگران) جای کمدی تراز اول در این سینما خالی است.
***
کمدی از تئاتر قرن نوزدهم به اوج شکوفایی رسید. کمدی، نمایشنامه‌های هزل‌آمیز و خنده‌آوری را شامل می‌شود که اغلب از راه تقلید ادبیات جدی و هجو مسائل روزمره که گاه افراد و شخصیت‌های حقوقی و حقیقی را هدف قرار می‌دهد، به وجود می‌آید. در ایران ادبیات نمایشی به‌عنوان ادبیاتی وارداتی عمر کوتاهی دارد که به تبع آن نمایشنامه‌های کمدی نیز رشد چندانی نکرده اما به دلیل ادبیات غنی داستانی و وجود آثار فراوانی از جمله دیوان «عبید زاکانی»، «گلستان» سعدی، «دیوان شمس» مولوی و «کلیله و دمنه» می‌توان بر این امید بود که فیلمنامه‌نویسان با الهام از ادبیات غنی کهن ایران و دستمایه قرار دادن مشکلات اجتماعی جاری در جامعه کنونی اقدام به تولید آثاری با مشخصه‌های کمدی- ایرانی کنند. رامبد جوان در این میان با کسب سال‌ها تجربه‌اندوزی از فضای کمدی به تدریج برای ساخت آثار فانتزی و کمدی به جایگاهی رسیده که اگر با دقت نظر بیشتر این جایگاه را بررسی کنیم شاید در بیشتر موارد حتی از مهران مدیری پیشی گرفته باشد. معمولا بازیگرانی که ساخت و بازی در آثار کمدی را در دستور کار قرار می‌دهند در نهایت به دام کلیشه می‌افتند. این کلیشه شدن درباره مجید صالحی، رضا عطاران، جواد رضویان، مهران مدیری و بسیاری چهره‌های طنز رخ داده است. اگر بخواهیم برای توضیح مبسوط این مدعا کمی کنکاش کنیم، متوجه خواهیم شد که عمده موفقیت مدیری ماحصل کارکردن با برادران قاسم‌خانی است اما رامبد جوان پس از ساخت سریال «مسافران» نشان داد که قوانین مدرن دنیای امروز سینمای کمدی- فانتزی را هم به‌خوبی می‌شناسد و با هماهنگ شدن با برادران قاسم‌خانی به نوعی از مدیری پیشی گرفت اما کارکردن در فضای سینما بسیار دشوارتر از تلویزیون است.
قاعده‌ای که در ساخت فیلم «پسر آدم دختر حوا» وجود دارد، فضای آبرومند و دوری از هجو و لودگی و مزه‌پرانی‌های مکرر و بی‌جهت است و شاید انتخاب بازیگران با یک نگاه تجاری همراه بوده اما مجموعه عوامل این فیلم تمام تلاش‌شان را به‌کار برده‌اند تا ضمن حفظ اصول، محصولی برای همه اقشار جامعه بسازند.
در الگوهای ژانری اسکروبال (Screwball) نوعی کمدی قاعده‌شکن هست و شاید نوعی کمدی فارس (Farce) تعدیل شده نیز در آن عیان باشد اما کمی هجو موقعیت‌ها به شیوه وودی آلن در آن روایت می‌شوند. نوعی تلفيق ژانری که مجموع رفتارهای انتزاعی انسان و تقلید او از اعمال مذموم اجتماعی است که گاه برای سرگرمی و گاه نگاهی اصلاح‌گرایانه و انتقادی به روابط اجتماعی نوع بشر دارد. البته در فیلم «پسر آدم دختر حوا» ضمن تبعیت از الگوهای اسکروبال که برای خنداندن به‌کار گرفته شده نوعی پندآموزی پنهان وجود دارد که مثل سری کارهای آلن، جنبه‌های عمومی‌تری دارند و خیلی انتلکت(روشنفکرانه) به نظر نمی‌رسد، ضمن اینکه جهان‌بینی کلی فیلم کاملا دغدغه‌مند و روشنفکرانه به نظر می‌رسد. فیلم جوان به‌عنوان اثری اندیشه‌خواه و اندیشه‌ورز به دنبال کنکاش در لایه‌های زندگی اجتماعی است و برای گریز از تکرار و خمودگی و تنوع در روند داستان از تاکید بر روابط انسانی استفاده کرده است. در این فیلم، خلق فضای شادی‌آور توأم با خنده، تفکربرانگیزی و اصلاحگری همواره به‌عنوان وجوه بارزش شناخته می‌شود و کمدی حوادث ضمنی بسیاری رخ می‌دهد اما موقعیت اولیه شخصیت‌ها و ماهیت روابط‌شان بدون تغییر باقی می‌ماند. کمدی «دسیسه و موقعیت» در اجرای برنامه‌های تلویزیونی طرفداران بسیاری داشت و بعدها در اثر ورود علوم اجتماعی بويژه روانشناسی، انواع دیگری از کمدی ظهور کرد که می‌توان از این نمونه به کمدی «خلق و خو» اشاره کرد. «پسر آدم دختر حوا» از جهتی دیگر ضمن اینکه در ایجاد موقعیت‌هایش از این کمدی دسیسه بهره می‌برد، کنکاشی دقیق و موشکافانه دارد از نسل تحصیلکرده امروز که جایگاه اجتماعی و رسیدن به یک منزلت اجتماعی و خطاب کردن آنها با عناوینی مثل دکتر، مهندس، جناب وکیل، حضرت روزنامه‌نگار و... اولویت بیشتری برایش دارد اما اگر به خانواده‌های این 2 جوان وکیل فیلم دقت بیشتری داشته باشید، ایجاد انگیزه‌های لازم برای زندگی و دست‌یازیدن به آرامش برایشان اولویت جدی‌تری محسوب می‌شود و شخصیت «ناصر» و همسرش نیز تلالویی از این جهل و عصبانیتي بی‌دلیل است که سر به جان یکدیگر می‌گذارند.
***
کمدی «پسر آدم دختر حوا» از نظریه «روانشناسی شخصیت» که بر حسب سنخ فیزیولوژیکی دسته‌بندی شده، الهام گرفته است اما کمدی‌های رفتاری فیلم
بر حسب نوع جنسیت و رقابت شغلی بنا نهاده شده که انگیزه‌های اجتماعی بیننده را بیشتر از پیش با فیلم همراه می‌کند. گویا این نوع کمدی پرطرفدارترین انواع کمدی در جذب مخاطب است. «پسر آدم دختر حوا» کمدی انتقادی نسبت به رفتارهای نسل امروز است، نسل امروز در نگاه به قوانین عرفی- اجتماعی خود با دردهایی مواجه می‌شود، اتفاقا تصویر زیبا و نکویی که این فیلم از موقعیت زنان در ایران نشان می‌دهد فیلم را پیش می‌اندازد. این فرمول که در سینمای ایران از فیلمفارسی‌های گذشته تاکنون زن نمونه بارز اسباب مطبخ است و طبیعتا در جامعه‌ای که در یکی از پست‌های حساسش یک زن صاحب منصب دارد (وزیر محترم بهداشت) ایجاد موقعیت‌های داستانی برای زنان در دل جامعه می‌تواند بسیار دلچسب باشد. البته این تصویر «رها شدن زنان از سیطره اجباری مردان» این بار با نگاهی کمیک، ایجاد خنده می‌کند و این مفاهیم بدون آنکه از خط قرمزها و سنت‌ها عبور کند به بیننده منتقل می‌شود.