۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۵:۱۱
جشن استقلال موگادیشو در افول دوره بوش

پایان طولانی‌ترین پروژه اشغال نظامی

مهدي تقوي

 

دولت زناوی برای آنکه به این خروج جنبه آبرومندانه‌ای ببخشد مدعی شد که بر اساس توافقات به عمل آمده نیروهای اتیوپیایی در پایان سال 2008 میلا‌دی از سومالی خارج شوند. در هر حال آغاز سال نو برای مردم سومالی نیز نوید یک آزادی سیاسی را دارد به گونه‌ای فردای اعلام خروج ارتش اتیوپی صدها نفر از مردم شهر موگادیشو در شمال شهر تجمع کرده و آزاد شدن شهر از چنگ اشغالگران را جشن گرفتند.

آرزوی ژاندارمی آفریقا در جنگ نیابتی

حاصل دو دوره اشغالگری دولت اتیوپی در این نقطه مهم آفریقا این بود که پروژه امنیت و توسعه در این سرزمین با تاخیری طولانی روبه‌رو شد. دولت آدیس آبابا در این ماموریت در واقع مجری راهبردی بود که به بروز شکاف‌های تازه سیاسی، قومی و امنیتی بسیار میان ملت‌های شاخ آفریقا انجامید. بستن پیمان اتحاد میان اتیوپی با دولت‌های غربی چون آمریکا وانگلیس این مفهوم را در برداشت که نزاعی تمدنی و قومی میان اسلامگرایان سومالی و مسیحیان اتیوپی در جریان است.

آمریکایی‌ها که این جنگ را تئوریزه می‌کردند در ادامه، حرکت اشغالگرانه ارتش اتیوپی را در شمار جنگ تروریسم قرار دادند و برای آنکه حمایت شورای امنیت را عاید آدیس آبابا سازند، مدعی شدند اتیوپی با گروه‌های دینی‌اي که با القاعده مرتبط است، می‌جنگد. در واقع آمریکا انگ ارتباط با القاعده را به اتحادیه محاکم اسلامی سومالی وارد کرد.حتی دولت بوش، الشباب – شاخه اتحادیه محاکم اسلامی –را در لیست گروه‌هاي تحت تعقیب دستگاه‌های امنیتی قرار داد. پنتاگون در مرحله‌ای دیگر وقتی ارتش اتیوپی را در آستانه شکست دید خود نیز وارد جنگ شد و هر از چند گاهی به بهانه حضور القاعده در سومالی و مبارزه با تروریسم اقدام به شلیک موشک به این کشور آفریقایی کرد. به این صورت، جنگ دو ساله دوران اشغال اتیوپی رنگ ایدئولوژیک یافت و اسلامگرایان با اعلان جهاد علیه نیروهای اتیوپیایی مستقر در سومالی به دولت زناوی رفتند. شورای محاکم اسلامی سومالی که کنترل بخش اعظم کشور را در دست داشت با حمله‌های گسترده به کاروان نیروهای اتیوپی ضربه‌های اساسی به این کشور وارد کرد. به واسطه این مبارزات اتیوپی قصد ایفای نقش ژاندارمی در دولت فدرال و انتقالی سومالی را داشت، اما هرگز موفق به بازپس‌گیری کنترل تمام مناطق سومالی نشد. سرانجام دولت این کشور وقتی همه رهبران سیاسی به ملس زناوي هشدار دادند که چنین اقدامی سبب به وجود آمدن زمینه مناسب برای حملات بیشتر از سوی شبه نظامیان سومالی می‌شود تصمیم به ترک این سرزمین گرفت. هدایت مبارزات اسلامی را در این برهه سه رهبر ارشد سومالی شامل «شیخ شریف شیخ احمد» رهبر اسلامی و «حسین عدید» برعهده داشتند که مشترکا به اتیوپی هشدار دادند نیروهای نظامی‌‏ خود را از این کشور خارج کند، اگر نه با جنگی همه‌‏جانبه روبه‌‏رو خواهد شد.

راه طولانی دوری از نفوذ خارجیان

با خروج ارتش اتیوپی نباید پروسه استقلال سیاسی این کشور را تکمیل شده دید. هنوز زمینه‌های مداخله نظامی باقی است.

در حال حاضر مردم موگادیشو فاقد امنیت کافی هستند، دولت این کشور هنوز توانایی بازگرداندن این امنیت را ندارد ضمن آنکه در نظر مردم سومالی دولتمردان موگادیشو هنوز تحت نفوذ اتیوپی و آمریکا محسوب می‌شوند. در این مرحله به نظر می‌آید بحران اصلی که خلأ قدرت موجود است نیازمند چاره‌اندیشی است. خروج تمام نیروهای خارجی از سومالی خواست دیرین این ملت است، ولی در عین حال آنچه که اکنون حائز اهمیت است رسیدگی به اوضاع وخیم مالی و اقتصادی و رفع شکاف‌های سیاسی و ازسرگیری گفت‌و‌گوی آشتی ملی است. در همین راستا کافی است به تاثیر درگیری‌های داخلی سومالی در پدیده دزدان دریایی در آب‌های اطراف این کشور نگاه کنیم که باعث شده اوضاع آن بیش از گذشته پیچیده شود و ناوهای جنگی از کشورهای مختلف جهان با هدف مبارزه با دزدان دریایی دور جدیدی از مداخله نظامی دراین کشور را شروع کنند. هرچند که در حال حاضر گروه‌های اسلامگرا به رهبری محاکم اسلامی در حال رایزنی با دیگر گروه‌های حاضر در این کشور به منظور تشکیل دولت وحدت ملی هستند، اما کماکان نمی‌توان به آرامش شکننده‌ای که در حال حاضر در این کشور شاخ آفریقا وجود دارد، چندان اطمینان داشت. در حال حاضر و به رغم خروج اشغالگران احتمال بازگشت آنان کماکان وجود دارد. غرب و در رأس آن ایالات متحده با توجه به موقعیت منحصر به فرد ژئوپولتیک و ژئواستراتژیک این کشور در شاخ آفریقا تمام تلاش خود را خواهد کرد که دولتی که حکومت را در موگادیشو به دست می‌گیرد، منافع واشنگتن را در اولویت خود قرار دهد و این استراتژی سران کاخ سفید خود می‌تواند بستری برای آغاز مجدد درگیری‌های همه‌جانبه در این کشور بحران زده باشد. البته این موضوع به استراتژی آفریقایی اوباما نیز بستگی دارد. بی‌شک اوباما به عنوان رئیس جمهوری آفریقایی‌الاصل، برنامه‌های ویژه‌ای را برای آفریقا و در رأس آن سومالی خواهد داشت که می‌تواند زیاده‌خواهی‌های ایالات متحده در آفریقا را وارد فازی جدید کند.

ارسال نظر
captcha
پربیننده