سیدبهزاد اخلاقی:
قفقاز شمالی بعد از فروپاشی شوروی درگیر 2 جنگ خانمان سوز شد که صدها هزار تن طی آن آسیب دیدهاند. دیمیتری مدودف، رئیسجمهور روسیه سال گذشته میلادی اعلام کرد: جنگ در قفقاز به پایان رسیده است و بحران امنیتی در این منطقه همانند گذشته وجود ندارد و نیروهای ارتش روسیه از چچن خارج شدهاند. اما شواهد موجود در قفقاز نشان میدهد روسیه فدرال در مناطق جنوبیاش هنوز با مشکلات جدی روبهرو است. تروریستها میتوانند با برنامهریزی عملیاتهایی را مانند بمبگذاری در متروی مسکو انجام دهند. این اقدامات در شرایطی رخ میدهد که روسیه بعد از آگوست 2008 و عملیات آزادسازی 2 جمهوری اوستیای جنوبی و آبخازیا به این باور رسید که نیروهای امنیتیاش نیاز به نوسازی دارند.چچن منطقه ویژهای در روسیه است. مردم در این بخش از فدراسیون روسیه علاقهای ویژه به اسلحه دارند. سلاح یک جزء لاینفک برای مردم این منطقه محسوب میشود. انتقام گیری در این بخش از روسیه ممکن است نسلها به طول انجامد و در خیابان اتفاق بیفتد. مخلوطی از اولیگارشی جدید و سربازان بازگشته از جنگ افغانستان شرایطی را در قفقاز شمالی بهوجود آوردهاند که مسکو حتی با اعزام نیرو نیز نتوانسته است آرامشی پایدار را ایجاد کند. گشتزنیهای روزانه، ایستهای بازرسی و کنترل ورودی و خروجیهای چچن این جمهوری را در کنترل دولت قرار داده است اما داغستان و اینگوش به پایگاه تازه تروریستهای چچنی
مبدل شدهاند.
اکنون 5 سال از حادثه مدرسه بسلان میگذرد ولی ناامنی در قفقاز شمالی به قوت خود
باقی است.
رمضان قادرف رئیسجمهور منطقه چچن رفتاری متناقض با اطرافیانش دارد. این رهبر منطقهای در قتل بسیاری از فعالان سیاسی منطقهای دست داشته و برای حذف مخالفانش به قاتلین حرفهای متوسل شده بود. داستان درگیری در میان رهبران منطقهای از آوریل 2008 آغاز شد؛ زمانی که روسلان یامادیف عضو سابق پارلمان روسیه و یکی از رهبران منطقهای در چچن با اصابت گلوله کشته شد.برادر کوچکتر او یعنی سولیم یامادیف نیز در یک اقدام تروریستی در امارات عربی متحده به قتل رسید. قاتل کارش را بسیار بینقص انجام داده و هیچ ردی از خود بر جای نگذاشته بود تا اینکه زمانی که برای کشتن برادر سوم خانواده یامادیف اقدام کرد پیشبینیهایش با مشکل رو به رو شد و توسط محافظان عیسی یامادیف دستگیر شد. بعد از بازجوییهایی که از او انجام شد وی اعتراف کرد از رمضان قادرف برای کشتن براداران یامادیف پول میگرفته و در خدمت رهبر منطقه چچن دست به جنایت میزده است. بعد از تحولات 22 آگوست شرایط تغییر کرد. یامادیف همراه مادرش به دیدار قادرف رفت و بعد از این ملاقات یامادیف به خبرنگاران گفت او هیچ مانعی نمیبیند تا مناسبات با قادرف به حالت عادی بازنگردد. بعد از این سخنان قادرف در مراسم یادبود یکی از برادران یامادیف شرکت كرد و در این مراسم گفت، من او را به خاطر جهت گیریهای اشتباهش میبخشم. این جملات سر آغاز تسویه حسابهای خونین در میان شبهنظامیانی شده که به یامادیف دل بسته بودند و تصور نمیکردند قادرف و یامادیف با یکدیگر متحد شوند.
سوالاتی که بعد از این اقدامات مطرح شد این بود که آیا یامادیف در تله افتاده است؟ آیا مسکو برای آرام کردن منطقه چچن به هر راهی متوسل میشود؟ آنچه مسلم است اینکه قادرف در حذف تمام رقبای خود موفق عمل کرد و اکنون به عنوان قویترین رهبر منطقهای در قفقاز شمالی مشغول فعالیت است. قادرف بعد از مستحکم کردن جایگاهش تنها با یک مشکل روبهرو است و آن تغییر نگاه مسکو نسبت به شیوه اداره منطقه چچن خواهد بود که این امر نیز بعید است. رمضان قادرف تنها فردی است که میتواند بر منطقه پر تنش چچن حکومت کند. او توانسته است منطقه را از بحرانی فراگیر به مشکلات کوچک سوق دهد که این موضوع برای کرملین بسیار با ارزش به نظر میرسد. تقریبا کسی در چچن وجود ندارد که از قوانین سخت قادرف پیروی نکند. تنها کسانی که روزی میتوانستند در مقابل او قد بکشند برادران یامادیف بودند که عیسی تنها بازمانده آنها اکنون همراه قادرف است. قادرف خود را خلیفه میداند. او 5 هزار مرد مسلح دارد که همانند طالبان ملبس شدهاند و نقش پلیس ویژه را ایفا میکنند. این مساله در فاصله چند هزار کیلومتری مسکو انجام میشود ولی کرملین اوضاع در چچن را به قادرف سپرده و قصدی برای تغییر در آن ندارد. چچن به نقطه سیاهی از نظر حقوق بشر در درون روسیه مبدل شده است و هیچ فعال خارجی نمیتواند در آن حضور یابد. مسکو به هر راهی برای کنترل منطقه چنگ میزند و در این راه طناب قادرف به نظر محکمتر از دیگران است.