صفا صهری:
«رزو» شهر زیرزمینی مونترال بزرگ‌ترین و شلوغ‌ترین مجموعه زیرزمینی دنیاست. نام این مجموعه که از عبارتی فرانسوی به معنای شبکه گرفته شده است در سال 2004 در یک نامگذاری مجدد برای این شهر انتخاب شد.
رزو که شامل مجموعه‌های به هم پیوسته در بالا و زیرزمین در اطراف و مرکز مونترال وکبک است با شبکه‌ای از تونل‌ها بیش از 120 خروجی به نقاط مختلف شهر دارد و ساختمان‌ها، مراکز خرید، 2 ایستگاه قطار، هفت ایستگاه مترو، پایانه اتوبوسرانی، مرکز مسابقات ورزشی، چندین سالن تئاتر، کنسرت، بانک، هتل، موزه و دانشگاه را به یکدیگر مرتبط می‌کند. براساس آمار رسمی، رزو با 32 کیلومتر تونل که در 12 کیلومتر زیر مرکز شهر گسترده شده است 60 مرکز تجاری و مسکونی با مساحت 6/3 کیلومتر مربع را به یکدیگر متصل می‌کند و به‌طور کلی 80 درصد فضاهای اداری و 35 درصد فضاهای تجاری شهر را پوشش می‌دهد.
این مرکز که روزانه حدود 500 هزار نفر بویژه در ساعات پرترافیک و روزهای سرد زمستان در آن تردد می‌کنند، نقش ارتباطی مهمی در شهر دارد. نقشه این شهر زیرزمینی که امروزه به یکی از جذابیت‌های گردشگری مونترال تبدیل شده است در کنار نقشه اصلی شهر و خطوط مترو به شکل رایگان در اختیار مسافران قرار می‌گیرد و در بیشتر راهنماهای سفر مونترال ارائه می‌شود.
اغلب بخش‌های این شبکه زیرزمینی با ساعت کار مترو یعنی از 5 صبح شروع به کار می‌کنند، در حالی‌که دیگر مراکز فروش در سطح شهر تعطیل هستند. دراین شهر تبلیغات جلوه دیگری دارد. یکی از انواع آن نمایش ویدئو آرت از ال‌سی دی‌های بزرگ است که ویژگی‌های این مسیر را نمایش می‌دهد. در برخی قسمت‌های رزو سعی شده که با تعبیه سازه‌های شفاف با نور خورشید فضا را روشن کنند. پس از مونترال بازار زیرزمینی تورنتو موسوم به «پت» و سپس شبکه زیرزمینی ژاپن در فهرست گینس به ترتیب به عنوان بزرگ‌ترین شبکه‌های زیرزمینی ثبت شده‌اند. بازار بزرگ زیرزمینی تورنتو به طول 27 کیلومتر در چهار جهت اصلی گسترش یافته است و قسمت‌های مهم شهر از جمله چندین ایستگاه مترو، ساختمان‌های اداری و ترمینال شهر را هم به یکدیگر متصل می‌کند.
پت با ربط دادن 20 پارکینگ، 5 ایستگاه مترو،6 هتل بزرگ، 2 فروشگاه زنجیره‌ای، ایستگاه راه‌آهن شهر، 50 برج بلندمرتبه مسکونی و مراکز توریستی مهمی مانند برج سی ان و تالار تامسون موجب کاهش قابل توجه ترافیک در تورنتو شده است. این شبکه با اتصال به پایانه‌های شهری موجب شده روزانه صدها هزار نفر در مسیر روزانه خود پیاده یا سوار بر دوچرخه از این طریق عبور و مرور کنند.
این بازار بزرگ زیرزمینی متعلق به بخش خصوصی است و شهرداری بودجه خاصی به آن اختصاص نمی‌دهد به همین دلیل فضای پیاده‌روی این شبکه تونلی در واقع در هر قسمت جزئی از ملک خصوصی افراد به حساب می‌آید و توسط مالک آن کنترل و احیانا بازسازی می‌شود. در طول مسیر در پت، تابلوهای راهنمایی نصب شده که نام خیابانی که زیر آن قدم می‌زنید علاوه بر جهتی که در آن در حرکت هستید را به شما خاطر نشان می‌کند، برای مثال روی یکی از تابلوهای پت نوشته شده «شما اکنون در نزدیکی هتل رویال یورک به سمت جنوب ایستگاه مرکزی هستید».
همچنین علائمی برای معلولان نصب شده که نزدیک شدن به پله یا مانع را به آنها گوشزد می‌کند. علاوه بر این تابلوها، سقف این بازار زیرزمینی برای کمک به جهت‌یابی عابران پیاده به رنگ‌های مختلفی رنگ شده است. این کدهای رنگی که از سال 1990 مورد استفاده قرار گرفتند شامل رنگ قرمز برای مسیرهای رو به جنوب، نارنجی برای غرب، آبی در جهت شمال و زرد به عنوان کد شرق هستند که البته چندان کارآمد ارزیابی نشد و از طرف مالکان مورد اعتراض
واقع شد.
در طول مسیر نزدیک به هزار و 200 فروشگاه و مرکز خدماتی مانند عکاسی، کفاشی و... قرار دارد و نزدیک به 5 هزار نفر هم در این منطقه مشغول به کار هستند. در پت سالی یک‌بارهم بازارچه دستفروشی برپا می‌شود که در نوع خود بزرگ‌ترین در جهان به حساب می‌آید.
تورنتو برنامه بلندمدتی برای گسترش این شهر زیرزمینی دارد که از آن جمله اضافه کردن 45 ورودی جدید و 60 کیلومتر مسیر زیرزمینی دیگر است.