کلانشهر تهران با هشت میلیون نفر جمعیت ثابت که با احتساب جمعیت شناور به 10 میلیون نفر در روز می‌رسد با مشکلات متعددی در سیستم حمل‌ونقل شهری مواجه است.روزانه حدود 15 میلیون سفر سواره در شبکه معابر شهر تهران جریان دارد که منشأ بسیاری از مشکلات شهری است، طوری که روزانه حدود 12 میلیون لیتر بنزین به‌وسیله خودروها مصرف می‌شود که علاوه بر افزایش آلودگی محیط‌زیست و کاهش ضریب امنیت و سلامت شهروندان، ازدیاد حجم تردد خودروها و در نتیجه افزايش آمار تصادفات رانندگی و خسارات جانی و مادی ناشی از آن را به دنبال دارد. در تهران بیش از 2 میلیون دستگاه وسیله نقلیه شخصی و به همین تعداد موتوسیکلت تردد می‌کنند و سالانه ناوگان اتوبوسرانی حدود 5/1میلیارد مسافر و مترو حدود نیم میلیارد مسافر را جابه‌جا می‌کنند که این آمارها نشان از گستردگی مسائل و مشکلات کلانشهر تهران در حوزه حمل‌ونقل شهری دارد و به نسبت ابعاد گسترده آن نیازمند اراده و عزم جدی و اعتبارات و بودجه ملی است.
امروزه ترافیک به شکل کلاف پیچیده و سردرگمی درآمده که ارائه راهکارهای عملی برای کنترل، کاهش و رفع مسائل و مشکلات مبتلا به آن، جز بر پایه مطالعات نظری میسر نمی‌شود و بر این اساس انجام مطالعه‌ای جامع که تمام جوانب حمل و نقل و ترافیک در آن لحاظ شده، اجتناب‌ناپذیر است.
در این راستا طرح جامع حمل و نقل و ترافیک از اهمیت بالا و اجرای آن از ضرورت بسیاری برخوردار است. چشم‌انداز طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران در حقیقت سیمای آینده وضعیت ترافیک و حمل‌ونقل شهری را در سال 1404 به عنوان سال افق در انطباق با افق چشم‌انداز کشورمان و در تطابق با طرح جامع شهر تهران به تصویر کشیده است.تهران به‌عنوان پایتخت جمهوری اسلامی، سه نقش اساسی ملی، منطقه‌ای و محلی ایفا می‌کند و برای حفظ و تقویت این نقش‌ها تا سال افق چشم‌انداز، طرح جامع تهران به منظور ارتقای کیفیت زندگی و فعالیت ساکنان این شهر نیازمند یک سیستم حمل و نقل یکپارچه، در دسترس، روان، راحت، ایمن و پاک است که هم‌جهت با توسعه اقتصاد شهری بوده و با توجه به محدودیت منابع قابل اجرا باشد.ازجمله پیش‌شرط‌های اصلی هر طرح جامع که طرح جامع
حمل و نقل و ترافیک تهران نیز از آن برخوردار است، علاوه بر ترسیم چشم‌انداز، تعیین اهداف کلی، تبیین راهبردها و ترسیم برنامه‌هاست.امروزه به تجربه ثابت شده است هر تصمیم‌گیری بدون پشتوانه مطالعاتی همه‌جانبه یا
بر اساس اراده فردی با احتمال اشتباه و ضریب خطای بالایی روبه‌رو بوده و به بیراهه رفته یا به بن‌بست رسیده است و هزینه‌های مادی و معنوی‌ای که برای برطرف کردن آثار و پیامدهای یک طرح نادرست صرف می‌شود به مراتب بیشتر از هزینه‌های اولیه است.
بر این اساس دوره تکیه بر تصمیم‌گیری‌های شخصی و روش‌های آزمون و خطا سپری شده و تصمیمات اجرایی بویژه در موضوعات مهم حمل و نقل و ترافیک باید مبتنی بر علم و دانش و متکی بر مطالعه و تحقیق و با در نظر گرفتن همه جوانب و حواشی طرح باشد.طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران در صورت تصویب قادر خواهد بود با بهنگام‌سازی مدل‌های عرضه و تقاضا شامل شبکه معابر شهری و سیستم حمل و نقل عمومی (اتوبوس، مینی‌بوس، قطار شهری، تاکسی و ون) و توابع عملکردی وضع موجود در سال پایه، وضعیت ترافیک تهران در سال افق را ارائه دهد و در واقع سیمای تهران 1404 را شبیه‌سازی کند. از مهم‌ترین دستاوردهای طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران، تحلیل و ارزیابی گزینه‌های مختلف در ارتباط با ایجاد امکانات و تسهیلات حمل و نقل نظیر توسعه سیستم‌های حمل و نقل عمومی و استفاده از سامانه‌های حمل و نقل نوین و ایجاد تغییرات در شبکه معابر شهری و گسترش کیفی و کمی آن است. به‌عنوان مثال تصمیم‌گیری درباره یک بزرگراه شهری، یک خط مترو یا یک مسیر منوریل نیازمند آگاهی از الگوی سفر شهروندان، امکانات و تسهیلات وضع موجود و اطلاعات کاربری‌های مختلف است که همه این موارد در طرح جامع حمل و نقل و ترافیک لحاظ می‌شود.
کلام آخر آنکه اگر شهر تهران به‌عنوان یک بیمار تلقی شود که از مشکلات حاد و مزمن ترافیکی رنج می‌برد، وظیفه طرح جامع حمل و نقل و ترافیک در وهله نخست، تشکیل پرونده‌ای دقیق و کامل برای بیمار و صدور نسخه‌ای اثرگذار و شفابخش برای آن است تا در کوتاه‌مدت علائم حیاتی بیمار را بهبود بخشد و در بلندمدت به درمان قطعی بیمار نائل شود.
* كارشناس برنامه ريزي شهري