این روزها تاخیر در ازدواج و آمار بالای جمعیت مجردها مسؤولان کشور را به این فکر انداخته تا برای ترغیب جوانان به ازدواج، برنامه‌های مختلفی مانند ازدواج موقت یا طرح زندگی نیمه‌مستقل را طراحی کنند که هر کدام به سهم خود با مخالفت‌ها و موافقت‌هایی روبه‌رو شد. بانکی‌پور، عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان، با اشاره به تثبیت اهمیت و ضرورت ازدواج در جامعه، با تأکید بر مساله فرهنگ‌سازی در این حوزه گفت: برای بالا رفتن نرخ ازدواج، علاوه بر برنامه‌ریزی برای زمینه‌های اشتغال باید برای فرهنگ جامعه نیز اقداماتی صورت گیرد و امسال کارهای خوبی در زمینه‌های فرهنگی انجام شده است. وی با اشاره به آمار نزولی ازدواج در هفت سال گذشته و با توجه به رشد جمعیت جوان کشور افزود: به‌طور متوسط هر سال یک‌میلیون و 700 هزار جوان به آمار جوانان در آستانه ازدواج اضافه می‌شود. این در حالی است که تا 2 سال پیش ازدواج روندي نزولی داشت اما خوشبختانه از سال 85 به بعد سیر صعودی پیدا کرد و امسال به 9 درصد رسید. بانکی‌پور سن ازدواج در سطح کلان کشور را برای دختران 17 تا 33 سال و برای پسران 20 تا 35 سال دانست و خاطرنشان کرد: براساس رعایت میانگین چهار سال اختلاف سن دختران و پسران، تعداد دختران 17 تا 26 ساله که تا به حال ازدواج نکرده‌اند با پسران 21 تا 30 ساله‌ای که ازدواج نکرده‌اند مساوی است. وی شایعه نابرابری این آمار را نادرست دانست و ابراز کرد: در میان دختران شایعه شده که دخترها بیش از پسرها هستند و برای همین مراقبت نسبت به ازدواجشان کمتر شده است، به همین دلیل باید تشریح شود که تعداد دختران زیر 26 سال با تعداد پسران چهار سال بزرگ‌تر مساوی است. به گفته وی، برای دختران بالای 26سال این مساله وجود دارد. اینجا باید دخترانی که در این مقطع سنی هستند، خواسته و معیارهای خود را تغییر دهند و روی اینکه سن پسر از دختر بزرگ‌تر باشد، تکیه نکنند. این گروه می‌توانند با پسران هم‌سن یا حتی یکی-دو سال کوچک‌تر از خودشان ازدواج کنند چون در این دوره سنی تفاوت‌ها چندان چشمگیر نخواهد بود. سیده‌فاطمه محبی، مدیر تحقیقات شورای فرهنگی- اجتماعی زنان، از کاهش تمایل جوانان به ازدواج و مطلوبیت این مقوله در جامعه خبر داد و گفت: ضمن از میان برداشتن این مساله، باید به انتخاب همسر از سوی جوانان با توجه به تناسب نسبت جنسی و الگوهای همسرگزینی، امکانات، شرایط اجتماعی و اقتصادی این نسل در مسیر ازدواج توجه شود. وی ادامه داد: با وجود اینکه می‌گویند عمده‌ترین معضل ازدواج بحث اقتصادی است، موانع فرهنگی اثرگذار و مهم‌تری نیز وجود دارد. جامعه ما به خاطر تغییر و تحولات ارزشی چند سال اخیر، عمدتاً بعد از جنگ دچار تحول نظام ارزشی خانواده شده است. فردگرایی در میان افراد جامعه افزایش یافته و فرد مسائل شخصی را به مسائل خانوادگی ترجیح می‌دهد. محبی با اشاره به تقویت بعد خصوصی ازدواج در شرایط کنونی ابراز داشت: انگیزه‌های فردی و جنسی در حال افزایش است. دخالت خانواده‌ها روز به روز کمتر شده و فرد با فردیت خود این کار را انجام می‌دهد اما بعد از اینکه وارد زندگی می‌شود، نمی‌تواند به تنهایی عمل کند؛ انتخابش را فردی انجام می‌دهد اما بعد نیازمند حمایت‌های خانوادگی می‌شود. فرد در جریان زندگی این حمایت را از جانب خانواده نمی‌بیند و تنها می‌ماند، در اینجاست که امکان فروپاشی پیش می‌آید. وی با اشاره به اینکه میان فروپاشی خانواده و کاهش نرخ ازدواج رابطه مستقیمی وجود دارد، اذعان کرد: هرچه فرد ببیند یک رابطه در خانواده‌های زیادی به فروپاشی منجر شده، ترس از اینکه به آن سمت برود بیشتر می‌شود، احساس می‌کند ازدواج کارکرد مثبت ندارد و همه اینها سبب می‌شود در اندیشه و نگرش او، ازدواج کارکرد مطلوبی نداشته باشد. در حال حاضر ارزش‌های ازدواج، کاهش نفوذ و تاثیر حمایت خانواده در عرصه ازدواج، تغییر الگوهای انتخاب همسر، تغییر ارزش‌ها برای تشکیل خانواده به دلیل قرار گرفتن در وضعیت گذار از مرحله سنتی به سوی مدرن، در وضعیت آنومی قرار گرفته و افراد صداقت لازم را در این دنیای پرهرج و مرج ندارند، از این رو سعی می‌کنند در حالت گمنامی بسر برند. در گذشته ازدواج‌ها پایدارتر بود زیرا افراد دارای شخصیت ساده‌ای بودند و امکان شناسایی‌شان بیشتر بود اما شناخت فرد مقابل در حال حاضر به راحتی امکان‌پذیر نیست. دکتر افروز، رئیس سازمان نظام مشاوره و روانشناسی کشور نيز با بیان اینکه طولانی شدن دوران عقد مشکلی نخواهد داشت، گفت: اگر در این دوران رابطه زوج آرامشگرانه و زیبا باشد، هرگز به سردی نمی‌گراید و روز به روز بهتر خواهد شد. وی ادامه داد: اگر قرار باشد روابط زوج‌ها در دوران عقد سرد شود، هنگامی که 2 نفر زیر یک سقف با هم زندگی کنند، زودتر از هم جدا خواهند شد چرا که دافعه‌های روانی و جسمی در دوران عقد کمتر از زمانی است که خانواده تشکیل می‌شود. نمی‌گوییم که خانواده تشکیل نشود اما دوران عقد با حفظ روابط آرامشگرانه می‌تواند طولانی‌تر باشد تا زمینه‌های تشکیل خانواده فراهم شود. افروز با اشاره به اینکه انتخاب همسر یک نگاه دقیق شناختی، روانی و فرهنگی است، ابراز داشت: این مقوله با تشکیل خانواده متفاوت است. فاصله‌ای که از زمان انتخاب همسر تا تشکیل خانواده وجود دارد باید معقول باشد تا دو طرف تمهیداتی را ایجاد کنند و با شرایط بهتری خانواده‌ها را تشکیل دهند. در این زمان تنها محدودیتی که وجود دارد، این است که به دلیل مهیا نبودن شرایط نباید فرزندآوری صورت بگیرد. این باورها بیشتر شبیه به خرافه‌های فرهنگی هستند و قابل تغییر و اصلاح خواهند بود. وظیفه فرهنگ‌سازی در این حوزه متوجه استادان و رسانه‌هاست. مشکل ما در ارائه الگوی مطلوب را صدا و سیما می‌تواند حل کند. در این راستا لازم است ابتدا وضعیت موجود را بررسی کنیم سپس وضع مطلوب را به تصویر بکشیم.