خانواده به عنوان قدیمی‌ترین نهاد اجتماعی و نخستین مکتب آموزش‌های رفتاری کودکان است. کاربرد اصول ایجاد تفاهم و تحکیم خانواده نه‌تنها به آرامش و شادمانی در این مجموعه عاطفی منجر شده بلکه موجب تعالی روحی و تکامل رفتاری زوج‌ها و فرزندان می‌شود. گام‌های خوشبختی رموز ساده و آشکاری هستند که به کار بردن آنها موجب رسیدن به مقصود می‌شود.
صداقت:
نخستین ضرورت رفتاری در خانواده است و در صورت بی‌توجهی به آن، موجب ایجاد نخستین نطفه‌های بدبینی در خانواده می‌شود؛ هیچ چیز به اندازه صداقت برای زوج‌ها لذت‌بخش نیست، بنابراین با بهره‌گیری از ویژگی «اعتماد متقابل» تولد یافته و دیگر نیازی به شاهد و سوگندهای رقیق و شدید نیست. فرزندان این خانواده‌ها راستی را پیشه کرده و همواره از دروغ پرهیز خواهند کرد.
رویه تشکر:
کار و فعالیت در بیرون از خانه وظیفه مرد و تلاش در سنگر منزل به عهده خانم خانه است و بعضا هر دو در بیرون از خانه مشغول به کار هستند.تشکر از زحمات یکدیگر بویژه در مقابل فرزندان و تقدیر از تلاش‌ها، حتی در پخت غذا و سفره‌چینی تا دیگر فعالیت‌های درون خانه، موجب می‌شود زوج‌ها این واقعیت را بپذیرند که دیگری قدرشناس زحمات او است.فرزندان این خانواده‌ها در جامعه از کمترین تلاش‌های دیگران قدرشناسی کرده و در شرایط عکس آن از زمین و زمان طلبکار هستند و هر حرکت را وظیفه دیگران می‌دانند.
مهرورزی:
خطاب کردن زوج‌ها با کلمات محبت‌انگیز از نظر روانشناسی دارای بار مثبت عاطفی است و موجب گرم‌تر شدن روابط می‌شود. حتی نامیدن فرزندان با کلماتی مثل عزیز یا آقا و خانم موجب ایجاد و تقویت شخصیت در آنها و تحکیم هویت اجتماعی آنها می‌شود. والدینی که اینگونه رفتار نمی‌کنند سردی روابط در خانواده را موجب می‌شوند.
مقایسه نکردن:
هر کس را فقط باید با خودش مقایسه کرد؛ با تمام ضعف‌ها و قدرت‌هایش. یکی از بدترین حرکات، قیاس زوج‌ها با دیگران است چه در مسائل مادی و چه دیگر امور. متاسفانه بعضی از زوج‌ها بدون توجه به این اصل مهم، درباره دستپخت، تزئینات منزل یا پذیرایی برای تقدیر از دیگران، همسران خود را تحقیر می‌کنند یا بعضی از بانوان خرید زیورآلات یا البسه از سوي شوهر، دوست یا فامیل را دلیل عشق می‌پندارند. مقایسه، بدترین روش درخواست بوده و موجب تربیت فرزندانی خودکم‌بین می‌شود که در جامعه همواره خود را با دیگران قیاس می‌کنند.
یادآوری:
اغلب مردها در دوران قبل از ازدواج کوچک‌ترین وقایع تاریخی را به یاد دارند حتی تولد پدر و مادر همسر آینده، اما بعد از ازدواج به هر دلیل از جمله گرفتاری‌های متعدد، حتي روز تولد همسر یا سالگرد ازدواج را نيز فراموش می‌کنند. یادداشت اینگونه تاریخ‌ها بویژه تولد همسر و فرزندان و هدیه حتی یک شاخه گل به آنها و یک لبخند و تبریک نشان‌دهنده دقت ما درباره همسر و فرزندان است.
گذشت:
داشتن روحیه گذشت در زوج‌ها مانع بروز اختلافات یا تشدید آنهاست. از اشتباهات کوچک یکدیگر بگذریم، گاهی یک عذرخواهی ساده می‌تواند از حوادث تلخ بعدی جلوگیری کند. پذیرفتن اشتباه و تلاش برای اصلاح و تکرار نکردن، نشانه قدرت روح و قوت شخصیت هر فرد است. فرزندان اینگونه خانواده‌ها با روحیه گذشت و کرامت وارد جامعه می‌شوند و در آینده تلاش می‌کنند اشتباهات خود را پذیرفته و از جدل‌های بی‌دلیل پرهیز کنند.
قضاوت دیگران:
گاه مشاهده می‌شود با کوچک‌ترین بحث و اختلاف، یکی از زوج‌ها پای دیگران را به بحث می‌گشاید و درخواست داوری می‌کند. البته مراجعه به مشاور و نظرخواهی از وی یک امر لازم و تخصصی است اما متاسفانه دخالت دادن والدین یا اقوام، همسایگان و دوستان در مسائل، موجب افشای اسرار خانوادگی شده و مساله‌ای را که ممکن است با یک عذرخواهی یا لبخند پایان پذیرد، به یک موضوع حاد و جنجالی مبدل می‌کند.
احترام متقابل:
پدر و مادر و اقوام هر کس برای او عزیز است. برای جلب محبت همسر به این افراد، تلاش کنیم به اقدام او احترام گذاشته و محبت کنیم. بدون شک روابط عاطفی یک خیابان دوطرفه است. فرزندان این خانواده‌ها احترام به بزرگ‌ترها و حس دوست‌‌داشتن اقوام را از والدین می‌آموزند.
*
متخصص علوم رفتاری و آسیب‌شناس