صفا صهری:
با سرد شدن هوا سر و کله لبوفروشها بویژه در بازارهای سنتی پیدا میشود. چرخدستیهایی که بخار گرم و خوشبوی آنها در روزها و شبهای سرد زمستان خیلی هوسانگیز است.
لبو در گروه سبزیجات قرار دارد و ابتدا در شمال آفریقا و آسیا کشت و پس از آن در نواحی ساحلی اروپا هم دیده شده است. چغندر یا همان لبو 2 نوع مختلف دارد. چغندر معمولی بنفش تیره یا قرمزرنگ و نوع دیگر آن چغندر قند که زرد روشن است. لبو به دلیل رنگ منحصر به فردی که دارد سرشار از ترکیبات آنتیاکسیدان است. همانطور که میدانید، ترکیبات آنتیاکسیدانی مانع بروز سرطان شده و حتی پیشرفت بیماری را کاهش میدهد. بتاکائین موجود در این ماده، در درمان سرطانها بویژه سرطان روده، ریه، پروستات و پستان موثر است. در لبو ترکیبات کاروتنوئیدی و فلانوئیدی وجود دارد که موجب کاهش کلسترول شده و از آسیبهای احتمالی رادیکالهای آزاد و بروز سکتههای قلبی پیشگیری میکند. در طب سنتی هم از لبو بهعنوان خوراکی که موجب تصفیه خون میشود نام برده شده. در طب چینی، از لبو برای بهبود عملکرد قلب و آرامش روان استفاده میشده است. همچنین چینیها مصرف لبو را برای افرادی که از خستگی و ضعف دائمی رنج میبرند، تجویز میکنند. متخصصان تغذیه هم باوجود این ویژگی لبو، آن را در رژیم غذایی ورزشکاران قرار میدهند. هر یکصد گرم لبو حاوی 86 درصد آب، 7/6 گرم انواع قندهای ساده و پیچیده و 44 کالری انرژی و سرشار از پتاسیم، کلسیم، اسیدفولیک، ویتامین C و ویتامین B است. پزشکان معتقدند لبو به علت داشتن آهن و اسیدفولیک از بروز کمخونی جلوگیری میکند و مصرف آن ضمن کاهش عوارض ناشی از یائسگی به دختران و زنان جوان نیز توصیه میشود.
بسیاری از افراد بویژه مادران، پیش از بارداری اسیدفولیک و ویتامینهاي گروه B را از طریق مکملهای دارویی تامین میکنند اما لبو به عنوان منبع غنی این 2 ماده و به دلیل جذب سریع و آسان بسیار مناسبتر است. مصرف لبو در دوران بارداری از بروز عقبماندگی ذهنی و نقص در تشکیل نوار عصبی نوزاد جلوگیری میکند. به گفته دانشمندان، هر فرد روزانه 400 میکروگرم ویتامین B لازم دارد که میتواند با یک فنجان لبو، 136 میکروگرم آن را تامین کند. البته خواص ضدسرطان و ویتامینهای لبو در اثر حرارت از بین میروند، به همین دلیل بهتر است لبو بخارپز شود. برگ چغندر نیز خواص درمانی زیادی دارد و برای رفع یبوست مفید است، درمانکننده التهاب مجاری ادراری است و ضمن سمزدایی از بدن، موجب بهبود زخم و تاول میشود. آب لبو هم بسیار انرژی بخش است و بلافاصله پس از نوشیدن مقداری از آن، بدن گرم میشود، به همین دلیل توصیه میشود آب لبو را همراه با آب سیب یا آب هویج مصرف کنید. همچنین میتوانید پس از گرفتن آب 3 تا 4 لبو با آبمیوهگیری آن را با یک لیوان آب معدنی گازدار مخلوط کنید؛ حاصل یک نوشابه انرژیزای طبیعی است. همچنین برای تهیه دسر لبو کافی است مقداری لبوی پخته را رنده کرده و با ماست و عسل مخلوط کنید. این دسر خوشرنگ بسیار مغذی و انرژیبخش هم هست.اما پختن لبو چندان کار آسانی نیست و اگر فوت و فن آن را بلد نباشید لبوی شما بیرنگ و بیمزه یا سفت و نپخته از آب درمیآید. همچنین به یاد داشته باشید اگر هنگام پختن لبو دستهایتان رنگی شد، میتوانید با کمی آبلیمو، رنگ آن را پاک کنید.
چغندرپلو برای 4 نفر:
3 پیمانه برنج،4 عدد لبوی بزرگ،5 عدد پیاز، رب گوجهفرنگی، شکر و زیره به مقدار لازم.
برای طبخ چغندرپلو برای 4 نفر باید 4 عدد لبوی بزرگ را خوب بپزید و رنده کنید.سپس لبوها را همراه با پیاز فراوان تفت داده کمی ربگوجه به آنها اضافه کنید. مخلوط حاصل را لابهلای برنج آبکش شده بریزید و بهعنوان چاشنی به آن مقداری زیره اضافه کنید. این غذا مزه ترش و شیرین دارد ولی میتوانید بسته به سلیقه خود و شیرینی لبو هنگام طبخ به آن شکر اضافه کنید.