اعلام آتش‌بس مشروط و یکساله با رژیم صهیونیستی از سوی حماس در نگاه اول می‌تواند این شبهه را در ذهن مخاطبان ایجاد کند که این جنبش در مسیر مقاومت و مقابله با اشغالگران صهیونیست کوتاه آمده و یا تحت فشار کشورهای منطقه‌ای و جهانی مجبور به پذیرش آتش‌بس شده است.
اما هنگامی‌که شرایط حماس مورد توجه قرار می‌گیرد، چند نکته حائز اهمیت است که می‌تواند به‌عنوان وجه تمایز این جنبش در نظر گرفته شود؛ اول اینکه بنا به اعلام حماس، آتش‌بس مذکور مشروط به بازگشایی گذرگاه‌ها و عقب‌نشینی رژیم صهیونیستی از غزه و توقف تمام تجاوزات هوایی، دریایی و زمینی این رژیم به اين منطقه است. دوم اینکه براساس شروط حماس، ناظران بین‌المللي و اروپایی در مرز رفح حضور پیدا خواهند کرد و این می‌تواند پاسخی دندان‌شکن به تمام کسانی باشد که مدعی بودند حماس از این گذرگاه برای قاچاق اسلحه استفاده می‌کرد. سومین نکته این است که باتوجه به پایان یافتن دوره ریاست محمود عباس، برگزاری انتخابات ریاستی در فلسطین ضرورت پیدا می‌کند.
نکته چهارم تشکیل دولت وحدت ملی است که مغایر با نظر محمودعباس مبنی بر تشکیل دولت وفاق ملی خواهد بود. ویژگی دولت وحدت ملی این است که همه باید به آرمان‌ها، منافع و مصالح ملت فلسطین و نه مصالح گروه‌ها، احزاب و جریانات پایبند باشند. در همین راستا مذاکراتی نیز میان گروه‌های فلسطینی با میانجیگری مصر در حال برگزاری است که در تحلیل این مساله می‌توان گفت اساسا برگزاری چنین نشست‌هایی برای ایجاد وحدت و انسجام درونی فلسطینی‌ها مفید و مثبت خواهد بود.
اما نکته اینجاست که شرایط کنونی حاکم بر مذاکرات فوق با شرایط قبل از جنگ غزه کاملا متفاوت است.
قبل از جنگ غزه، برخی رژیم‌های عربی ازجمله مصر، عربستان و اردن بر این باور بودند که می‌توانند با اندک ضربه‌ای، جنبش حماس را نابود کنند و منطقه غزه را در اختیار تشکیلات خودگردان و شخص محمودعباس قرار دهند، اما نبرد 22 روزه رژیم صهیونیستی علیه حماس چند نکته را ثابت کرد؛یکی اینکه حماس، جنبشی پایدار و برخوردار از حمایت‌های توده‌ای و مردمی بوده و در ملت مسلمان فلسطین و حتی دیگر کشورهای اسلامی ریشه دوانیده است. دوم اینکه جنگ مذکور، برای دومین‌بار، افسانه شکست‌ناپذیری رژیم صهیونیستی را نقش برآب و ثابت کرد که این جنبش، باوجود عدم برخورداری از توان نظامی بالا، گروهی مقتدر و نیرومند است. سوم اینکه حماس با مدیریت صحیح نشان داد که نه تنها در سطح یک گروه و سازمان بلکه در سطح ملی و در بحرانی‌ترین شرایط می‌تواند اداره امور را در دست بگیرد. چهارم اینکه مجموع این مسائل موجب شد وزنه حماس در مقابل جناح سازشکار تشکیلات ابومازن، مصر، اردن و عربستان تقویت شده و سنگین‌تر شود.
به همین دلیل نیز کشورهای مذکور مجبور به پذیرش حماس به عنوان جنبش مقتدر، مردمی و تاثیرگذار در منطقه شدند. بنابراین شرایطی که امروزه بر جو مذاکرات قاهره سایه افکنده، به نفع حماس است. چنانچه مصر، نقش موثر حماس را پذیرفته و ملک عبدالله به جایگاه حماس و لزوم وحدت اعراب اعتراف کرده است. در مجموع اگر مذاکرات صلح سرانجام قاطعی هم برای وحدت فلسطینی‌ها نداشته باشد، این برآیند مثبت را خواهد داشت که انتخاباتی آزاد و مورد قبول همگان برگزار شده و حماس برنده نهایی آن خواهد بود.
در حالت کلی و با توجه به فاکتورهای مذکور و همچنین وضعیت اسفباری که بعد از حملات گسترده رژیم صهیونیستی در غزه به‌وجود آمده است و همچنین ضرورت بازسازی زیرساخت‌های این منطقه، می‌توان اذعان داشت که بهترین گزینه پیش‌روی حماس در حال حاضر، پذیرش همین آتش‌بس یکساله بود.
نکته قابل توجه اینکه حماس یک جنبش مردمی آرمان‌خواه و آزادی‌طلب است. حماس همواره تاکید دارد که به دنبال آزاد کردن اراضی غصب‌شده فلسطین و مبارزه با اشغالگران است بنابراین مهم‌ترین سیاست در خط مشی حماس، تامین منافع ملت فلسطین است لذا در شرایط کنونی، موافقت برای آتش‌بس مشروط یکساله دقیقا در راستای منافع ملت فلسطین است، ضمن اینکه طی این یک سال، حماس می‌تواند به بازسازی مناطق آسیب دیده از جنگ و همچنین برگزاری انتخابات و تشکیل دولت وحدت ملی اقدام کند. انتخاباتی که بنا به پیش‌بینی بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان و رسانه‌ها، حماس پیروز قاطع آن خواهد بود. مساله دیگری که قابل توجه است اینکه با اعلام این آتش‌بس، برگ برنده از دست رژیم صهیونیستی خارج می‌شود.
رژیم صهیونیستی همواره ادعا می‌کرد که حماس، آغازگر جنگ و پرتاب موشک به شهرک‌های یهودی‌نشین بود اما پذیرش آتش‌بس از سوی حماس بدین معناست که هر گونه اقدامی که جنبه تجاوزکارانه داشته باشد، باید متوقف شده و اگر حماس پرتاب موشک به اراضی اشغالی را متوقف کند، رژیم صهیونیستی نیز باید ملزم به عدم نقض حریم هوایی، دریایی و زمینی غزه باشد و گذرگاه‌های این منطقه را گشوده و محاصره را پایان دهد.
در صورتی که اسرائیل چنین شروطی را نپذیرد در صحنه بین‌المللی این رژیم صهیونیستی خواهد بود که زیر سؤال می‌رود و نه حماس. در مجموع با توجه به وضعیت موجود نوار غزه و نیاز مردم این سرزمین به مواد غذایی، بهداشتی، درمانی، تعمیر و بازسازی منازل و زیرساخت‌های اقتصادی به نظر می‌رسد که گذرگاه‌ها باز خواهد شد و هر چند این معابر کاملاً در اختیار حماس نیست اما هدف این جنبش و مردم غزه را تامین می‌کند.
بنابراین تصمیم حماس برای قبول آتش‌بس بر تدبیر و اندیشه‌ای منطقی مبتنی بوده و کاملا قابل دفاع است.
*کارشناس مسائل خاورمیانه