آنگونه که صاحبان نظر و اساتید فن گفته‌اند، سرنوشت‌سازترین پارامتر در تبیین خطوط و حدود سیاست خارجی یک کشور، شناسایی کانال‌های تحقق منافع ملی است. تعریف مناسب از منافع ملی و رصد درست تحولات منطقه‌ای و جهانی و تطابق آن با سیاست‌ها و یافتن رهیافت‌ها، فارغ از ضرورت حضور دیپلمات‌های ورزیده و «متعهد»، نیازمند ترسیم چشم‌اندازهایی برای جلوگیری از انحرافات احتمالی در این طریق است. نیازی که ارتکاب برخی رفتارها در سال‌های گذشته، لزوم توجه به آن را پررنگ‌تر می‌کند. خبر نگارش نامه محرمانه دولت سابق به دولت ایالات متحده اگرچه پیش از این و البته به صورت محدود منتشر شد اما انتشار مقاله‌ای از «دنیس راس»، مشاور ارشد جورج بوش پدر و پسر و نماینده ویژه کلینتون در تحولات خاورمیانه و نیز مشاور خاورمیانه‌ای باراک اوباما در مجله نیوزویک، این‌بار با وجود اینکه جزئیات بیشتری از این نامه را فاش کرد، هزینه فراوان و تأسف‌برانگیز چنین اقداماتی را نیز به منصه ظهور گذاشت. براساس نسخه‌های منتشره از نامه پنهانی دولت سابق به جورج بوش، ایران پیشنهاد «بازنگری» در برخی ارکان مهم دیپلماسی منطقه‌ای خود را در بحبوحه جنگ عراق و در ازای تضمین امنیتی به بوش داده است و تلویحا از تجدیدنظر در حمایت خود از حزب‌الله لبنان و گروه‌های فلسطینی و نیز «شفاف‌سازی» فعالیت‌های هسته‌ای خود سخن گفته است. به راستی چه عواملی دست به دست هم داد تا حاصل خردجمعی دیپلماتیک دولت سابق منتهی به تلاش برای این «معامله» شود. آیا حزب‌الله لبنان که اینک نماد مقاومت در منطقه و در حال تبدیل شدن به یک راهبرد استراتژیک برای جهان اسلام است و حمایت‌های معنوی جمهوری اسلامی از این گروه که اینک موجب گرایش دولت وحدت ملی این کشور به ایران و استقبال سران
14 مارس از حضور احمدی‌نژاد در این کشور شده، شایسته معامله‌ای در این سطح و آن هم با استدلال «احتمال» خطر بود؟ آیا همین اشاره ابتدایی، حاکی از عمق درک نازل ژئواستراتژیک به تحولات منطقه‌ای و جهانی نیست؟ تردیدی نیست که اهمیت حمایت از مقاومت اسلامی در منطقه، پیش‌بینی افکار عمومی با پیشنهادات این نامه را سهل‌الوصول می کند ضمن اینکه نباید از این مهم غافل شد که اعمال «شفاف‌سازی هسته‌ای» که یکی دیگر از مفاد این نامه بود، در ادامه چه هزینه‌های هنگفتی را متوجه نظام کرد. از سوی دیگر چنین رفتاری آیا برداشت‌های غلط و پردردسری را به دنبال ندارد؟ اگر مشاور اوباما صراحتا چنین رفتاری که نشانه عدول از اصول است را به منزله یک رویه ثابت در دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران می‌پندارد و با استناد به این رفتار حکم به افزایش همه جانبه فشار برضد ایران می‌دهد، آیا نشانه ناتوانی در ارزیابی‌های تحولات فراداخلی نیست؟ آیاترمیم چنین سیاست‌هایی مستوجب حملات و تخریب‌های چند ماه اخیر است؟ و نکته پایانی اینکه آیا همین نگاه‌های نازل به تحولات نیست که توهم «بحران» و حساس بودن شرایط را ایجاد کرده است? مردم همیشه خوب قضاوت می‌کنند.