قطرات شعر

الهام صالح:

چیلیک، چیلیک، چیلیک، شاید این صدای باران باشد. اما شاید شما برای باران، صوتی دیگر در ذهن داشته باشید، مهم نیست! مهم صدای باران است، آهنگی که گاه ریتمش آرام است، گاه تند: چیلیک، چیلیک، چیلیک. همان طور که با دقت برای شنیدن این صدا گوش تیز می‌کنید، ذهنتان را به واژه‌ها بسپارید، همان گونه که شاعر سفارش کرده: «به من گوش سپار چنان که به باران». «اکتاویو پاز» با یک تیر، دو نشان زده؛ هم نام کتاب را برگزیده، هم در جمله‌ای امری که مخاطب را سر ذوق می‌آورد، او را به خواندن شعرها دعوت کرده. این شاعر، مترجم و دیپلمات مکزیکی که با شاعرانی مانند نرودا و تزارا آشنایی داشته، در اشعار خود تعابیر زیبایی دارد: «شب، پنجره را بی‌کرانه می‌کند.» اما چرا از اینجا شروع کردیم؟! بهتر است از قبل‌تر شروع کنیم، از خیلی قبل‌تر. مثلا ازل، زمان خوبی است. نه؟ بله! حتما شما هم تایید می‌کنید. اکتاویو پاز، قطعه شعری به نام «در ازل» دارد: «اصوات درهم/ روشنای مبهم/ روزی دیگر آغاز می‌شود. اتاقی نیم‌روشن و دو پیکر آرمیده. در ذهن خود گم شده‌ام/ در دشتی بی‌هیچ‌کس.» او با ذهن سرشار خود، همه چیز را شکلی دیگر می‌بخشد: «درختی در سرم رویید/ درختی در درون رویید/ ریشه‌هایش رگ‌ها/ شاخه‌هایش اعصاب/ شاخ و برگش افکار». او در شعرهایش نگاهی به تضاد عناصر دارد: «آب سنگ را می‌پوکاند/ باد آب را می‌پراکند/ سنگ باد را باز می دارد. آب، باد، سنگ» در شعرهای «اکتاویو پاز»، می‌توان نگاه موشکافانه، به طبیعت را مشاهده کرد: «میان ماندن و رفتن روز در تردید است/ شیفته شفافیت خویش». گویی این چرخه روزها و شب‌ها، این گذر روزها و سالیان برای او معمایی مجهول است: «قلمرو نامعلومی است میان شب و روز- نه سایه، نه روشن: زمان است». صدای شاعر مکزیکی به گوش می‌رسد: «به من گوش سپار چنان‌که به باران، نه به دقت، نه به غفلت».

به من گوش سپار چنان‌که به باران/ اکتاویو پاز/ ترجمه: سعید سعیدپور/ انتشارات مروارید/ قیمت: 2200 تومان