در طول یکی، دو ماه گذشته تاکنون بخشی از جریان اصلاح‌طلبان رادیکال با محوریت محمد خاتمی، خط و خطوط سیاسی خود را از جریان فتنه جدا کرده و به قصد بازگشت به کشتی نظام هر از گاهی با موضع‌گیری‌های ضمنی در قالب توصیه‌ها، پیشنهادات و انتقادها، تحرکات و ادبیات مردان شماره یک فرقه فتنه (میرحسین موسوی و مهدی کروبی) را مورد نقد و نکوهش قرار داده است. مهم آن است كه جدای از تقابل کنونی آنها در قالب بازتعریف 2 طیف اصلاحات (کلاسیک – رادیکال) این نوع تغییر جهت از سوی آن بخش از نواصلاح‌طلبان رادیکال که زمانی موجودیت خود را در دمخوری و همراهی فرقه فتنه می‌دید چه سیر تحولی را داشته و اصولا این نوع دگردیسی، ظاهری و تاکتیکی است یا واقعا به عنوان یک استراتژی معنا یافته است. نخستین نشانه‌های این دگردیسی را شاید بتوان در اعتراض خاتمی علیه میرحسین موسوی جست‌وجو کرد. پس از بیانیه 17 میرحسین موسوی که آشوبگران روز عاشورا را به«مردان خداجو» تعبیر کرد در 12 بهمن‌ماه سال گذشته، خاتمی با اشاره به بیانیه هفدهم وی عنوان کرد: «موسوی نباید آشوبگران روز عاشورا را که جمعی اوباش بودند، به مردان خداجو تعبیر می‌کرد». پس از آن در جلسه‌ای که با حضور چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب برگزار شد، محمد خاتمی بار دیگر به انتقاد از رفتار و اقدامات دیگر سران اصلاحات پرداخت. خاتمی در این جلسه عنوان می‌کند : «در جریان تخریب‌ها و آشوب‌ها، آشوبگران اقدامات خیلی بدی انجام دادند که قابل توجیه و دفاع نیست». رئیس بنیاد باران سال گذشته و همزمان با آغاز ریزش هواداران طیف اصلاحات، دست به قلم شد و به یک مقام عالیرتبه نظام نامه نوشت، هرچند آقای خاتمی در نتیجه فشار سیاسی سعی کرد این موضوع را کتمان کند اما بنابر گزارش‌های مختلف، وی در این نامه از افراطی‌گری‌های دیگر سران اصلاحات و همسویی آنان با دشمن گله کرده بود. خاتمی که در آن نامه از برخی اقدامات افراطی میرحسین موسوی اعلام برائت کرده، در این جلسه هم بار دیگر به آقای موسوی اعتراض کرده است. این رفتار سیاسی پارادوکسیکال سران اصلاحات که برخی کارشناسان از آن با عنوان «پروژه اعتدال‌نمایی» یاد کردند با بیانیه شماره 17 میرحسین موسوی و با دخالت پنهان برخی شخصیت‌های مطرح سیاسی آغاز شد؛ شخصیت‌هایی که قرار بود برای بازگشت بدون شرط سران اصلاحات به صحنه سیاسی کشور نقش چانه‌زنی با مسؤولان ارشد نظام را بازی کنند. محتشمی‌پور، از عاملان اصلی طرح ادعای تقلب در انتخابات، رادیکال نادم(!)دیگری بود که سعی کرد در نامه‌ای پنهانی به مقامات عالی نظام، خود را در مسیر بازگشت و ندامت از اقدامات اخیرش قرار دهد.تقابل خاتمی (با بازتعریف هویتی در اصلاح‌طلبان سنتی) با کروبی و میرحسین موسوی (با تعریف هویتی در طیف رادیکال‌ها) در فروردین‌ماه امسال جدی‌تر شد. در این زمان در یکی از جلسات مجمع روحانیون مبارز که با حضور میرحسین موسوی برگزار می‌شود، تعدادی از عناصر ارشد مجمع روحانیون به محوریت خاتمی با تاکید بر تلاش برای حضور مجدد در حاکمیت لازمه آن را دوری از تحرکات رادیکالی و تمکین به قانون اساسی عنوان کرده و راه فرارو را حرکت در مسیر اصلاحات عنوان می‌کنند. در این جلسه خاتمی با خطاب قرار دادن مهدی کروبی تاکید می‌کند که وی «بدون تعقل»، «احساسی و تند» و با تکیه بر «هیجان» و بدون «هماهنگی و خودسرانه» در موقعیت اقدام قرار گرفته است. جالب آنکه در این جلسه، میرحسین موسوی نیز بلافاصله به حمایت از کروبی می‌پردازد و اقدامات و اظهارات کروبی را ناشی از شجاعت وي می‌داند و عنوان می‌کند که مواضع کروبی موجب قوت قلب جنبش سبز است! در این جلسه میرحسین موسوی با خطاب قرار دادن خاتمی او را به سخت‌ترین شکل نقد می‌کند! تا آنجا که تندگویی‌های میرحسین با واکنش شدید سید خندان! روبه‌رو می‌شود و خطاب به موسوی می‌گوید: «شما که مدعی مبارزه هستید قبل از انقلاب کجا بودید، آن موقع چه‌کار می‌کردید «آقای حسین رهجو». همسرتان آن موقع کجا بودند و چه کار می‌کردند که یکباره پس از انقلاب آمدید و در پست‌های کلیدی قرار گرفتید بدون هیچ سابقه انقلابیگری.» این انتقادها و تقابلات همین‌طور ادامه می‌یابد و خاتمی در جشن دوم خرداد حضوری ندارد و اصولا سعی می‌کند در جلسه‌ای که میرحسین یا کروبی حضور دارد، شرکت نکند! به هر جهت این همه در حالی است که رئیس‌جمهور سابق کشور که اکنون خود را تافته جدابافته از میرحسین موسوی و مهدی کروبی می‌داند و از فرصت پیش‌روی اصلاح‌طلبان در انتخابات آینده و بازتعریف اصلاحات سخن می‌گوید و روزی شعار «یا من یا میرحسین» را عنوان می‌کرد در ذهنیت‌های اجتماعی بویژه نخبگان و کارشناسان سیاسی، رد و نشانه مشخصی از خود به جای نگذاشته که واقعا قصد بازگشت به آغوش نظام را دارد یا آنکه به جهت دغدغه حضور و نفوذ دوباره در قدرت و مسندهای اجرایی، این دگردیسی را به نحو مصلحتی برگزیده است! به هر حال باید این سوال در ترازوی نقد کارشناسان و تحلیلگران سیاسی قرار گیرد تا گامی در جهت تعمیق بصیرت و تشخیص‌ها و عبرت‌آموزی‌ها باشد.