امید صبوری:
اجرای نمایش «توبه نمی‌کنم» به کارگردانی سیدجواد هاشمی روز چهارشنبه و همزمان با آخرین شب‌های ماه مبارک رمضان به پایان رسید و این نمایش پانزدهمین سال اجرای خود را نیز پشت سر گذاشت. تماشاخانه مهر حوزه هنری که میزبانی امسال گروه «یتیمان کوفه» برای اجرای این نمایش را عهده‌دار بود، چهارشنبه شب هم همچون شب‌های قبل مملو از جمعیت بود و بسیاری از تماشاگران ناگزیر از نشستن بر زمین یا تماشای ایستاده نمایش شدند. استقبال از این نمایش در 15 شب اجرا به حدی بوده است که در هفته پایانی ماه رمضان صدرنشینی جدول هفتگی تماشاگران تئاتر در ایران را از آن خود کرد.
این نمایش را مقابل رکن یمانی نوشتم
سیدجواد هاشمی، نویسنده و کارگردان نمایش «توبه نمی‌کنم» است. او که دیگر هنرمندی شناخته شده در حوزه تولید نمایش‌های مذهبی محسوب می‌شود معتقد است: «هر نمایشی که توسط یک مسلمان، مسیحی و هر هنرمندی که به خداوند اعتقاد دارد روی صحنه برود، یک تئاتر دینی محسوب می‌شود» و براساس همین دیدگاه نمایش‌های مذهبی را محدود به گونه‌های تاریخی آن نمی‌کند. هاشمی در گفت‌وگو با «وطن امروز» پیرامون خصوصیات این کار خود می‌گوید: «توبه نمی‌کنم» در تلاش است تا رحمت و شفقت را به جامعه و مخاطبان خود تدریس کرده و این 2 خصیصه را که هدیه‌ای از سوی خداوند برای انسان‌هاست به واسطه شخصیت بی‌نظیر امیرالمومنین (ع) به مخاطبان منتقل کند. وی می‌گوید: در اینجا ما با یک الگوی بی‌نظیر مواجه هستیم و انتظار می‌رود که همه شیعیان آن حضرت همچون او رفتار کنند. نویسنده «توبه نمی‌کنم» درباره منابع تحقیق و زمان نگارش این نمایشنامه خاطرنشان کرد: من برای نوشتن این اثر از آثار نویسندگان تشیع و تسنن کمک گرفته‌ام. برخی از روایات بین اهل تسنن و تشیع مشترک است و مردم ما کاملا با آن روایات آشنایی دارند و من سعی کردم فرازهایی از این روایات که سندیت دارند را در این نمایش بیاورم. هاشمی تصریح می‌کند: برخی شخصیت‌های غیرواقعی نیز در این نمایش حضور دارند و من خواسته‌ام توسط این شخصیت‌ها حرف اصلی‌ام را بزنم. نوشتن این نمایشنامه چند سال پیش از این در خانه خدا آغاز شد و من بیشتر این نمایش را مقابل رکن یمانی، محل تولد حضرت علی(ع) نوشته‌ام.
آشنایی تماشاگر با وجوه مختلف درام
کارگردان «توبه نمی‌کنم» با تشریح ویژگی‌های کارهای مذهبی می‌گوید: طبق معمول کارهای نمایشی تمریناتش فشرده است و به دلایل مختلف و سختی‌ها و سدهایی که بر سر راه وجود دارد، اجرای اینگونه نمایش‌ها با مشکلاتی همراه است. وی افزود: قصد داشتیم فرمت کمدی- تراژدی در نمایش «توبه نمی‌کنم» تکرار شود و با توجه به اینکه تماشاگران کارهای مذهبی را به گونه‌ای می‌بینند که اشکی بریزند و بروند، سعی کرده‌ایم با استفاده از مستندات در روند نمایش ظرایف کمدی و لبخند را نیز فراموش نکنیم تا تماشاگر با وجوه مختلف یک کار دراماتیک آشنا شود. هاشمی با اشاره به دلایل حضور خود در کارهای مناسبتی می‌گوید: هر کسی را بهر کاری ساخته‌اند و در حال حاضر نیز هنرمندانی داریم که کارهای زیادی از آنها دیده می‌شود اما قرار است سیدجواد هاشمی کارهای مذهبی کند که متاسفانه همه کارهای مذهبی مناسبتی است ولی خوشبختانه طی 365 روز سال ما 365 روز مناسبت داریم.
وابسته به محرم و رمضان شده‌ایم
کارگردان «توبه نمی‌کنم» با انتقاد از نحوه اجرای کارهای مذهبی در کشور گفت: من به کشورهای زیادی سفر کرده و دیده‌ام که کارهای خاص به طور متناوب اجرا می‌شود و این کار فقط و فقط به این دلیل است که ظرفیت‌های اخلاقی را از طریق کارهای نمایشی در جامعه نهادینه‌سازی کنند اما متاسفانه در کشور ما کارهای مذهبی فقط در مناسبت‌ها اجرا می‌شود و بسیار خوب است که یک سالن در اختیار کارهای مذهبی قرار داده شود که علاقه‌مندان به صورت روتین به دیدن کارهای مذهبی بیایند اما ما وابسته به ماه محرم و رمضان شده‌ایم و حتی کارهای مذهبی هم که از تلویزیون نمایش داده می‌شود مختص این 2 ایام است. هاشمی در تشریح موانع و مشکلات کارهای مذهبی گفت: دوست ندارم خیلی این موانع و مشکلات را باز کنم چون کسانی که در جریان امور نیستند، همه فکر می‌کنند همه امکانات در دست ما قرار دارد، در حالی که اصلا اینطور نیست و بعد از نمایش «پنجره فولاد» که همراه نمایش افرا به‌عنوان پرتماشاگرترین نمایش‌ها انتخاب شد، هیچ کدام از سالن‌های خوب تئاتر برای اجرای کار در اختیار من قرار داده نشده است.
به تئاتر عشق می‌ورزم اما...
وی ادامه داد: من 14 سال در حوزه هنری اجرای نمایش داشته‌ام که هیچگاه از تبلیغات استفاده نکرده‌ام و نه از رسانه‌ها دعوت کردم و نه از اشخاص مشهور اما همیشه سالن پر از تماشاگر بود که اغلب این افراد اتفاقا کسانی بودند که در نگاه اول تمایلی به دیدن کارهای مذهبی نداشته‌اند و دلیل اینکه بدون تبلیغات نمایش‌هایم را روی صحنه می‌برم این است که 14 سال به این کار عادت کرده‌ام. کارگردان نمایش «توبه نمی‌کنم» تصریح کرد: من دوست دارم کار هنری انجام دهم، در حالی که هیچ وقت موانع از سر راه من برداشته نشده است. هاشمی ادامه داد: من به تئاتر عشق می‌ورزم اما متاسفانه کسی سالن در اختیار من قرار نمی‌دهد. با این وجود دوستان معترض می‌شوند که همه امکانات دست سیدجواد هاشمی است، در حالی که من جزو کارگردان‌ها و تهیه‌کنندگان نادر تئاتر کشور هستم که 3 کار انجام می‌دهم اما پول یک کار را می‌گیرم و این را با ناراحتی اعلام می‌کنم که نه امکانات در اختیار من قرار داده‌اند و نه پول مناسب.
فاصله برخی هنرمندان از کارهای مذهبی
هاشمی در ادامه تصریح کرد: در سال‌های اخیر کسانی که از کارهای مذهبی فاصله گرفتند بیشتر امکانات در اختیارشان قرار گرفته و دلیل آن این است که مسؤولان ما می‌ترسند مورد شماتت قرار گیرند که چرا از کارهای مذهبی حمایت می‌کنید. این بازیگر در ادامه با انتقاد از شرایط نامناسب سالن‌های تئاتر در کشور گفت: در کشور ما سالن نمایش کم داریم اما سالن نمایش استاندارد اصلا نداریم. هاشمی در پایان تصریح کرد: مطمئن باشید اگر من هم روزی «هملت با سالاد فصل» را کار کنم حتی بهرام بیضایی هم به دیدن کارهای من می‌آید و اگر عکس مرا بدون ریش در مطبوعات چاپ کنند تئاتری‌های حرفه‌ای نیز همچون دیگر کارگردانان به دیدن کارهای من خواهند آمد.