گروه فرهنگ و هنر:
برنامه «راز» را به جرات می‌توان جسورترین برنامه این سال‌های سیما دانست. نادر طالب‌زاده در این مدت کوتاه نشان داده که اگر با «انصاف» و «نگاه کارشناسی» مسائل مختلف نقد شوند، نه تنها آسیبی حاصل نمی‌شود که به واسطه «آسیب‌شناسی» می‌توان به نقاط ضعف پی برد و درصدد رفع آن برآمد. از همین معبر می‌توان برنامه شب عید فطر «راز» را یکی از بهترین مصادیق نقد و آسیب‌شناسی سینما دانست، خاصه آنکه یک طرف بحث ابراهیم حاتمی‌کیا باشد. محور صحبت‌های طالب‌زاده و حاتمی‌کیا اگر چه سینما جنگ بود اما می‌توان آن را در ژانرهای دیگر سینما و نیز هنرهای دیگر تسری داد.
ظلم مضاعف به بچه‌هاي شهدا
شاید مهم‌ترین بحثی که در این برنامه شکل گرفت، فرزندان شهدا و نبود فیلمی درباره آنها در سینما بود. حاتمی‌کیا در پاسخ به این سوال طالب‌زاده درباره اینکه چرا درباره مسائلی همچون وضعیت فرزندان شهدا فیلمی نساخته، اینچنین گفت: فرزندان شهدا هم به صراحت این سوال را از من می‌پرسند که جای ما در فیلم‌های تو کجاست و کلا در سینما چطور؟ باید اینجا بگویم که ما در این زمینه بسیار کم حرف زده‌ایم. وی افزود: حتی به نسبتی که شهدا به اسامی کوچه‌ها راه یافته‌اند هم اتفاقی در سینما نیفتاده است. کارگردان «دیده‌بان» تصریح کرد: در پاسخ به سوال فرزندان شهدا، من معتقدم یک نوع قرائت سخت نسبت به اینکه من درباره شهدا بگویم یا اینکه از بچه‌های شهدا حرفی بزنم، وجود دارد و به نظر می‌رسد که سیستم نتوانسته در این زمینه کاری کند و ظلم مضاعفی به این بچه‌ها شده است. حاتمی‌کیا در این‌باره ادامه داد: این در حالی است که اینها خودشان هم درباره بسیاری از امورشان چیزی نمی‌گویند و حرفی نمی‌زنند و شدیدا پنهان‌کاری هم می‌کنند مثلا آنهایی که در دانشگاه درس می‌خوانند، در حالی که از هیچ امتیازی استفاده نکرده‌اند و توانسته‌اند به دانشگاه بروند، برای اینکه دیگران فکر نکنند که با سهمیه در دانشگاه قبول شده‌اند پنهان‌کاری می‌کنند که فرزند شهید هستند و حتی وقتی در این‌باره صحبت می‌کنیم موضع هم دارند و تاکید می‌کنند که از سهمیه استفاده نکرده‌اند.
او تاکید کرد: در این زمینه فیلم ساختن با مشکلاتی مواجه می‌شویم، آنقدر نظارت به این موارد زیاد است که نمی‌توانیم بسیاری از گفتنی‌های بسیار جالب را بیان کنیم. وی درباره عاملان گفته نشدن درباره خانواده شهدا گفت: آن کسانی که به‌عنوان مسؤول نسبتی با این فعالیت‌ها دارند خودشان را مسؤول این می‌دانند که ابراز نگرانی کنند که مبادا از اینها که کاکل و پیشانی نظام هستند چیزی گفته شود و من اگر بخواهم در فیلم‌ها در این باره و درباره وضع موجود سوالی بکنم، گمان می‌کنند ترکی به اندام نظام می‌اندازم و این مانع‌تراشی‌ها در شرایطی است که نظام جریانی بسیار بزرگ‌تر از این است و آنقدر ظرفیت دارد که حتی بیان مشکلات هم چیزی را به خطر نمی‌اندازد. کارگردان «برج مینو» درباره تاثیر این ممانعت‌ها اظهار کرد: این شرایط در حالی است که اگر امثال من می‌توانستیم و چنین می‌کردیم فرزندان شهدا دچار پنهان‌کاری نمی‌شدند و بسیاری از گفتنی‌ها را بیان می‌کردند.
کار هنرمند مثل جراح مغز حساس است
حاتمی‌کیا در بخش دیگری از این گفت‌وگو بیان کرد: همواره در فیلم‌هایم از ابتدای نگارش تا روز اکران نگران بوده‌ام، چرا که یک دستی همیشه بالای سرم بوده که مراقب من باشد. او گفت: برای برخی فیلم‌ها، همه قوایشان را جمع کردند که به من امکانات ندهند، وقتی فیلم با هزار بدبختی ساخته و اکران شد از دست همان مسؤولی که همه‌جوره مرا در تنگنا قرار داد و طرد کرد، جایزه هم به من می‌دهند!
نادر طالب‌زاده در تایید گفته‌های حاتمی‌کیا، با تشبیه کردن کار هنرمندانی همچون حاتمی‌کیا با کار خطیر و بسیار حساس یک جراح مغز گفت: اگر آن جراح مغز در حین جراحی کسی بالای سرش بایستد و به او امر و نهی کند هر لحظه ممکن است مثلا رگی پاره شود. این نظارت‌ها برای کسی که برادری‌اش را ثابت کرده و می‌خواهد فرهنگ انقلاب اسلامی را به غرب معرفی کند، نادرست است.
افتخار نمی‌کنم فیلمم توقیف باشد
ابراهیم حاتمی‌کیا در ادامه برنامه زنده «راز» درباره اکران «به رنگ ارغوان» گفت: وقتی به رنگ ارغوان سال گذشته اکران شد، من چقدر غصه خوردم چرا که افتخار نمی‌کنم که فیلمم در جمهوری اسلامی توقیف باشد ولی حرف فیلم را باید در زمان خودش می‌زدم که نشد؛ عین همین روند برای «آژانس شیشه‌ای» و «از کرخه تا راین» پیش آمد. وقتی این رفتارها تکرار می‌شود و به من و کارم اطمینان نمی‌کنند، من هم حساس و دلزده می‌شوم.
چرا من نباید درباره متوسلیان فیلم بسازم؟
او ادامه داد: چرا من نباید درباره متوسلیان فیلم بسازم؟ چرا از این آدم‌ها برای جامعه‌مان حرفی نمی‌زنم؟ در حالی که من اینها را می‌شناسم و امتحان کرده و دیده‌ام که وقتی درباره آدم‌های جنگ می‌گویم، به قدری ابراز علاقه می‌کنند که انگار سحر شده‌اند. او در ادامه گله‌هایش نسبت به مسؤولانی که مانع فیلمسازی واقعی برای دفاع مقدس و انقلاب می‌شوند، افزود: شهدا بهترین نمونه‌هایی هستند که باید در سینما مطرح شوند اما چرا ما اینها را نمی‌گوییم و تعارف می‌کنیم علتش جای دیگری است... اینکه یک مسؤول به من می‌گوید، می‌خواهیم «نجات سرباز رایان» را برایمان بسازی، من حالم بد می‌شود که این آدم مسؤول، آدم‌های درخشان اطراف خودمان را نمی‌بیند. حاتمی‌کیا در ادامه گفت: از جمله دلایلی که من اینها را نگفته‌ام این است که در حد یک سرباز هستم در پادگان‌ها، در حالی که من هم باید مجاز به انجام کارهایی باشم تا بتوانم از آدم‌های جنگ بگویم، چون این نوع قرائت از جنگ متعلق به امثال من در سینماست اما واقعیت این است که هربار خواسته‌ام درباره جنگ بگویم حقیر و تکه‌تکه شده‌ام، برای همین در دیدار با رهبری گفتم به ما هم درجه بدهید تا در برابر درجه‌دارها مجبور نباشیم مثل یک سرباز صفر، گردن کج کنیم.