آثار به دست آمده از کاوش‌های تپه پردیس ورامین که از سال 83 آغاز شده است بسیاری از کارشناسان داخلی و خارجی را متعجب کرد. در حال حاضر تپه تاریخی پردیس وضعیت مناسبی نداشته و تمدن
هزار ساله آن به آجر‌های کارخانه آجرپزی قرچک تبدیل شده است. تپه پردیس قرچک ورامین همچنان از سوی بولدوزرهای خاکبرداری به نابودی تهدید می‌شود و این در حالی است که نتایج آخرین آزمایش 17 نمونه
کربن 14 روی یافته‌های این تپه نشان داد در نیمه نخست هزاره پنجم در مرکز فلات ایران تحولات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی گسترده و مهمی روی داده است. به دلیل مجاورت تپه پردیس با کارخانه آجرپزی بسیاری از بخش‌های دیرین آن قربانی فعالیت‌های آجرپزی شده و تمدن هزاران ساله ایرانی تبدیل به آجر شده است.
از سوی دیگر70 درصد این تپه هنگام ساخت جاده‌ای در مجاورت آن و همچنین خاکبرداری به‌وسیله زارعان منطقه برای کشاورزی به طور کامل نابود شده است. در حال حاضر تنها 30 درصد از تپه پردیس باقی مانده است.
بخش‌هایي از آن به دلیل ساخت جاده و خاکبرداری‌های متعدد نابود و دیگر قسمت‌های آن نیز محلی برای انباشت زباله‌های شهری شده است. به گفته حسين كريميان، رئیس موسسه باستان شناسی دانشگاه تهران این کاوش به منظور نجات بخشی تپه و صیانت و حفاظت از آن انجام می‌شود. از سوی دیگر اهالی بومی منطقه خواستار ساماندهی و رهایی این تپه از زباله‌های شهری هستند و مذاکرات متعددی با مسؤولان منطقه داشته‌اند تا اقدامات لازم را در این زمینه انجام دهند. این تحولات براساس مطالعات تطبیقی با پیشرفت یکباره تپه زاغه‌دشت قزوین همزمان است. این محوطه تاریخی سال‌هاست از سوی برخی سودجویان تهدید به نابودی شده و به گفته كريميان 70 درصد تپه تاریخی پردیس بر اثر این خاکبرداری‌ها کاملا از بین رفته است.
قدیمى‌ترین منطقه صنعتگرى خاورمیانه
در پردیس
قدیمى‌ترین منطقه صنعتگرى خاورمیانه متعلق به ۷ هزار سال پیش که همدوره با محوطه چشمه على شهررى و سیلک شمالى و جنوبى است در آخرین روزهاى فصل کاوش‌هاى تپه پردیس ورامین کشف شد. با کشف این منطقه صنعتگرى که ده‌ها کوره سفال‌پزى و سر دوک‌هاى ریسندگى در آن یافت شده است؛ تفکر پیشین «اشمیت» و نخستین رئیس هیات باستان شناسى در منطقه ۷ هزار ساله چشمه على رى مبنى بر اینکه سفال‌هاى قرمز این منطقه دست ساز هستند، رد شد.
به این ترتیب سرانجام معماى نحوه ساخت سفال‌هاى قرمز و بى‌نظیر چشمه على با کشف کارگاه‌هاى ساخت سفال این محوطه هزاره پنجم پیش از ميلاد گشوده شد. «حسن فاضل نشلى»، رئیس پژوهشکده باستان‌شناسى و سرپرست هیات کاوش منطقه باستانى پردیس در حالى که قدیمى‌ترین چرخ‌هاى سفالگرى خاورمیانه را متعلق به این منطقه مى‌داند، مى‌گوید: «سه فصل کاوش در پردیس نشان داد این سایت پیش از تاریخ که ۸۰ درصد آن به‌وسیله کارخانه آجرپزى نابود شده است بسیار منحصر به فرد بوده و باید اقدامات ضرورى را براى نجات آن از وضعیت فعلى انجام داد».
کوره‌هاى سفالگرى، چرخ سفالگرى، خمره سفالى و گردنبند‌هاى سنگى از یافته‌هاى این محوطه باستانى است اما فاضلى معتقد است بخش مهمى از این سایت که متعلق به محل سکونت این منطقه صنعتى بوده است به طور کامل نابود شده و بسیارى از اطلاعات آن دوره را براى همیشه تبدیل به آجر کرده است.
به گفته وى اگر چه در سال‌هاى پیش به دلیل بى‌توجهى مسؤولان بولدوزرهاى کارخانه آجرپزى این تپه ۷ هزار ساله که همدوره چشمه على است را بشدت تخریب کرده است اما امروز باید اقدامات اساسى براى تعیین حریم این منطقه ارزشمند انجام شده تا براى آیندگان، این تاریخ ماندگار شود. سرپرست هیات باستان‌شناسى پردیس ورامین با تاکید بر اهمیت تعیین حریم این منطقه مى گوید: «تنها طى یک گمانه‌زنى سطحى در این منطقه، گورستانى دیگر متعلق به دوره عصر آهن کشف شد که تیغه‌هاى بولدوزرهاى کارخانه آجرپزى بخش‌هاى مهمى از آن را بشدت تخریب کرده بود. این کشف نشان داد که آثار ارزشمندى در اعماق این دشت خفته‌اند که مى توانند اطلاعات منحصر به فردى را به جامعه باستان‌شناسى ارزانى کنند و اسرار تمدن دوره‌هاى پیش را برملا سازند.
پردیس 7 هزار ساله در ورامین به باد رفت
حسن فاضل‌نشلي، رئیس پژوهشکده باستان‌شناسی مي‌گويد: خاکبرداری‌های غیرمجاز و وجود کارگاه‌های سفالگری و کوره‌های صنعتی آجر، تخریب این مکان کهن را درپی دارد.
فاضل نشلی مي‌افزاید: طبق نتایج کاوشگری 2 فصل اخیر، حدود 50 ظرف سالم و گورستانی از عصر آهن در این محوطه کشف شد. وی نابودی تپه پردیس را معضل بزرگی برای تاریخ ایران مي‌داند و ادامه مي‌دهد: قبل از آنکه تپه با خاک یکسان شود باید مسؤولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران و مسؤولان محلی اقداماتی انجام دهند. وی مي‌گويد: رایزنی‌هایی از جمله تملک زمین‌های اطراف تپه، تبدیل محوطه به پارک موزه و ایجاد نمایشگاهی از آثار باستانی صورت گرفته است.
رئیــس پـــژوهشـکده باستان‌شناسی از انتشار کتاب مربوط به یافته‌های سه فصل کاوش تپه پردیس به‌عنوان نمادی از تمدن قرچک ورامین خبر داد.
این تپه که متعلق به هزاره‌های پنجم و ششم پیش از میلاد بوده و دارای دژ اشکانی در بالاترین لایه خود است در صورت تامین اعتبارات مورد نیاز می‌تواند به یکی از پارک موزه‌های بزرگ دنیا تبدیل شود.
«حسن فاضلی‌نشلی» با تاکید بر اهمیت یافته‌های کاوش پردیس برای جامعه باستان شناسی مي‌گويد: «گزارش‌های کاوش محوطه باستانی پردیس که طی سه سال در دو فصل افقی و یک فصل عمودی از سوی کارشناسان پژوهشکده باستان‌شناسی انجام شده است، در حال تهیه و تدوین بوده و به زودی کتاب این گزارش‌ها نیز برای علاقه‌مندان به این حوزه و دوره تاریخی منتشر می‌شود».
پیش‌تر در خبرها آمده بود که یافته‌های کاوش تپه پردیس ورامین که سال گذشته آخرین فصل آن انجام شد، بسیاری از کارشناسان داخلی و خارجی را متعجب کرد. کشف کوره‌های متعدد تولید سفال و همچنین پیدا شدن چرخ سفالگری با استوانه‌ای از شاخ حیوانات در تپه پردیس قرچک ورامین متعلق به دوره سیلک 2 (هزاره پنجم پیش از میلاد) جامعه باستان‌شناسی فلات مرکزی را با اسرار بسیاری از زندگی آن دوران رو‌به‌رو کرد. فاضل نشلی معتقد است: «در حال حاضر تنها
یک سوم از این تپه باستانی باقی‌مانده است اما همین مقدار نیز قابلیت و پتانسیل لازم را برای تبدیل به پارک موزه دارد».
تدفین انسان و حیوان در گورستان عصر
آهن پردیس
روندی که در تدفین گورستان عصر آهن پردیس دیده می‌شود، به خاک سپردن انسان در کنار حیوان و ظروف سفالی متعلق به متوفی است.
به دنبال کشف اتفاقی گورستان عصر آهن 2 هنگام گمانه‌زنی اطراف تپه 7 هزار ساله پردیس ورامین، کاوش‌های این محوطه پیش از تاریخ نیز آغاز شد. این گورستان تاریخی در حالی کشف شد که بولدوزرهای خاکبرداری کارخانه آجرپزی بسیاری از بخش‌های آن را نابود کرده بود.
به گفته کارشناسان، در نخستین فصل کاوش این محوطه 3200 ساله، 5 قبر به دست آمد و به دلیل قابلیت‌های تاریخی این محوطه کاوش‌های آن تا 20 روز دیگر ادامه پیدا می‌کند.
«بایرام لری»، یکی از اعضای هیات کاوش این محوطه 3200 ساله درباره آغاز کاوش‌های این منطقه گفت: « هنگام مطالعه اطراف تپه باستانی پردیس، این محوطه که متعلق به عصر آهن 2 است، به طور اتفاقی کشف شد و به این ترتیب کاوش این سایت با ایجاد ترانشه‌ای در بخشی که تجمع استخوان انسانی بیشتر بود، آغاز شد». به گفته این کارشناس، مواد فرهنگی از دوره پارتی نیز در این قبور به دست آمده و به نظر می‌رسد که در این دوره تخریب‌هایی نیز در عصر آهن توسط افراد پارتی انجام شده است.
لری درباره نتایج به دست آمده در این محوطه تاریخی گفت: «تدفین‌های این دوره نامنظم بوده و شیوه مشخصی ندارد اما روندی که در اکثر دفن‌ها دیده می‌شود، به خاک سپردن انسان در کنار حیوانی است که به آن تعلق دارد و ظروف سفالی متعلق به آن نیز در زیر پای فرد فوت شده در همه قبر‌ها مشهود است».
مشاهده‌ها از این محوطه تاریخی حاکی از آن است که استخوان‌های انسانی و حیوانی چون گاو و دیگر حیوانات اهلی در این محوطه باستانی هنوز تا حدود بسیاری باقی مانده است. به اعتقاد کارشناسان این یافته‌ها می‌تواند در مشخص کردن ابهامات عصر آهن موثر باشد. کارشناسان معتقدند با شناسایی و بررسی این استخوان‌ها توسط متخصصان مربوط تا حدودی ابعاد مبهم نحوه زندگی مردم عصر آهن روشن می‌شود. کاوش‌های انجام شده در این محوطه 3200 ساله نوعی عملیات نجات‌بخشی به شمار می‌رود زیرا عوامل انسانی و طبیعی بسیاری هر لحظه این محوطه را تهدید می‌کند و احتمال نابودی این فصل مهم از تاریخ ایران با گذر زمان افزایش می‌یابد.
به گفته این باستان‌شناس خاک‌شناسی، گیاه‌شناسی، استخوان‌شناسی، تاریخ‌نگاری و بررسی آلیاژ‌های به دست آمده از جمله اقداماتی است که در این محوطه پیش از تاریخ با همکاری متخصصان داخلی و خارجی انجام شده تا شیوه‌های باستان‌شناسی نوین در این فصل کاوش به درستی محقق شود.
کاوش در این محوطه تاریخی بسیار مشکل است چراکه هنوز حریم آن مشخص نیست. مالکان این زمین‌ها از فعالیت میراث فرهنگی در ملکشان اظهار نارضایتی کرده و کارشکنی می‌کنند. این محوطه تاریخی سال گذشته به رغم وجود نگهبان به‌وسیله حفاران غیرمجاز مورد هجوم قرار گرفته و بشدت آسیب دیده است.