همهپرسی قانون اساسی ترکیه با پیروزی اسلامگرایان و هواداران حزب عدالت و توسعه در این کشور به پایان رسید. براساس آمارهای منتشر شده 78 درصد از مردم ترکیه در این همهپرسی سرنوشتساز شرکت کردند که 58 درصد از آنها با تغییر در قانون اساسی موافق بودند. آمارها نشان میدهد 42 درصد ترکها نیز با این تغییرات مخالف هستند. اقدامات مثبت دولت اردوغان و رشد اقتصادی در این کشور باعث شده است دولت اسلامگرای ترکیه در میان مردم این کشور حامیان سینه چاکی بیابد. تعداد واجدان شرایط رای دادن در ترکیه نزدیک به 5/49 میلیون نفر اعلام شده بود و شمار شرکتکنندگان نشان میدهد ترکها برای تغییرات در کشورشان در سالگرد کودتای 1980 آماده هستند. بعد از اعلان نتایج انتخابات در ترکیه پلیس مجبور شد برای متفرقکردن اغتشاشگران از گاز اشکآور استفاده کند. در این درگیریها در بخشهای کردنشین و جنوبی ترکیه نزدیک به 120 تن دستگیر شدهاند. بدین ترتیب مردم ترکیه به اصلاحات قانون اساسی کشورشان رای مثبت دادند. «رجب طیب اردوغان» نخستوزیر ترکیه پس از آنکه در همهپرسی اصلاح قانون اساسی ترکیه در استانبول به پیروزی رسید به طرفداران خود اعلام کرد: برنده امروز، مردم ترکیه بودند. این پیروزی به دولت اسلامگرای ترکیه این فرصت را میدهد تا خود را برای انتخابات سال آینده آماده کند. این انتخابات به گفته لائیکها و نظامیان ترک در صورت پیروزی اسلامگرایان پرونده لائیسیته را در ترکیه خواهد بست. تغییرات در قانون اساسی ترکیه میتواند این کشور را برای فتح کردن دروازههای اتحادیه اروپا آماده کند. رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه در این راستا و در جمع هوادارانش اظهار داشت رای مثبت مردم ترکیه به اصلاحات پیشنهادی قانون اساسی این کشور، به معنای شکست هواداران کودتاهای نظامی است. اردوغان همچنین خاطرنشان کرد ترکیه با تایید اصلاحات قانون اساسی، از یک نقطه عطف تاریخی عبور کرد. قانون اساسی کنونی ترکیه بعد از کودتای نظامی سال 1980 تغییر نکرده است و نظامیان همواره به عنوان یک عامل بازدارنده برای دموکراسی در ترکیه محسوب میشدهاند. ترکها همچنین با رای خود به نوعی حمایت خود را از دولت اردوغان اعلام کردهاند. این حمایت انتخابات آتی ترکیه را با چالشهای بسیاری مواجه میکند. انتخابات جولای 2011 میتواند برای سومینبار حزب عدالت و توسعه را به قدرت برساند. این حضور در قدرت باعث خواهد شد ریشه سکولاریسم در ترکیه خشکانده شود. مخالفان و سکولارها در ترکیه نگران هستند که حزب عدالت و توسعه بخواهد ریشههای سکولاریسم در ترکیه را بخشکاند. آنها معتقدند اگر حزب عدالت و توسعه در انتخابات آینده پیروز شود، اسلامگراها تلاش خواهند کرد سکولاریسم را از بین ببرند. اکثر اصلاحات مطرح شده تحت این همهپرسی، بحثبرانگیز بوده است. با این حال مردم ترکیه نشان دادند از طرحهای رجب طیب اردوغان حمایت میکنند. اتحادیه اروپا از حامیان اصلاحات قانون اساسی در ترکیه به حساب میآید و بروکسل پیش از برگزاری این همهپرسی از آن دفاع کرده بود. ناظران اتحادیه اروپا در ترکیه فضای این همهپرسی را سالم توصیف کردند و به جز تخلفات فردی و جزئی مساله قابل توجهی که بتواند سرنوشت همهپرسی را تغییر دهد، مشاهده نشده است.
مقامات اروپایی همچنین تصریح کردند اصلاحات در ترکیه در مراحل پایانی خود قرار ندارد و تغییرات در قانون اساسی برای یک دموکراسی واقعی باید در این کشور ادامه پیدا کند. تغییرات آتی در ترکیه به آزادی بیان و آزادی دین اختصاص خواهد یافت که برخی جریانهای سیاسی در این کشور با آن چندان موافق نیستند اما اتحادیه اروپا ترکیه را مجبور کرده است برای پیوستن به ساختار این اتحادیه تغییرات بیشتری را در قانون اساسی خود صورت دهد. ترکیه شانزدهمین اقتصاد بزرگ جهان است که بدون وابستگی به تولیدات انرژی اقتصادی بر پایه تولید را بنا نهاده و نزدیک به 10 سال است برای پیوستن به اتحادیه اروپا تلاش میکند.کمیسر اتحادیه اروپا در امور ترکیه نیز درباره همهپرسی قانون اسلاسی اظهار داشت: ما با کسانی که به گرایشهای سیاسی مختلف در ترکیه وابسته هستند، توافق داریم که معتقدند قانون شهروندی جدید باید پایگاهی محکم برای تحقق توسعه دائم دموکراسی در ترکیه همگام با معیارهای اروپایی و معیارهای پیوستن به اتحادیه اروپا را فراهم کند. از سوی دیگر، عبدالله گل رئیس جمهور ترکیه، پس از آنکه رای خود درباره همهپرسی اصلاحات قانون اساسی را در صندوق انداخت، اظهار داشت: تعامل با هر نوع نتایج احتمالی این همهپرسی با احترام و پختگی، امری ضروری است. وی افزود: شهروندان ترک باید امروز یکدیگر را در آغوش بگیرند و به آینده امیدوار باشند. باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا بعد از اعلام نتایج غیررسمی همهپرسی در ترکیه در تماس تلفنی با رجب طیب اردوغان نخستوزیر این کشور دموکراسی و آزادیهای مدنی را در این کشور ستود و عنوان داشت مردم ترکیه نشان دادند برای دموکراسی تلاش میکنند. واکنشها به نتایج همهپرسی در ترکیه مختلف بوده است اما آنچه مسلم است رای مخالف 42 درصد از مردم این کشور است. این 42 درصد میتوانند در آینده سیاسی ترکیه نقش تعیینکنندهای را ایفا و دولت را در برخی از مسائل با چالش مواجه کنند. ترکیه با شرایط سختی از تاریخ خود روبهروست. حامیان کودتا در این کشور بخشهایی از قدرت را در اختیار دارند و دولت اسلامگرای اردوغان برای گسترش نفوذ خود با مسیر پر پیچ و خمی روبهرو است.
درخواست حزب حرکت ناسیونالیست ترکیه برای برگزاری انتخابات زودهنگام
رهبر حزب حرکت ناسیونالیست ترکیه در واکنش به نتایج همهپرسی اخیر در این کشور از نخستوزیر خواست تا در اولین زمان ممکن نسبت به برگزاری انتخابات پیش از موعد اقدام کند. «دولت باغچهلی» رهبر حزب حرکت ناسیونالیست که یکی از مخالفان سرسخت اصلاحیه قانون اساسی به همهپرسی گذاشته شده در روز گذشته بود، در ارزیابی رای مثبت مردم ترکیه در این همهپرسی طی بیانیهای کتبی، حزب حاکم عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان را به سوءاستفاده از اموال و امکانات دولتی قبل از برگزاری همهپرسی و در راستای تبلیغات برای جلب آرای مثبت مردم متهم ساخت.باغچهلی با تاکید بر اینکه اصلاحیه قانون اساسی بهرغم تصویب از سوی مردم ترکیه پایههای ساختار سیاسی و وحدت ملی در این کشور را هدف قرار داده است و باعث تجزیه ترکیه بر اساس اختلافات قومی خواهد شد، از اردوغان نخستوزیر این کشور خواست تا هر چه سریعتر نسبت به برگزاری انتخابات پیش از موعد اقدام کند.
تسليم کودتاچیان ترک در مقابل اراده مردم
گروه بینالملل: احزاب لائیک مخالف ترک با شکست در همهپرسی روز یکشنبه از سرنوشت خود افسوس خوردند. حزب جمهوریخواه ملت که بیشترین انتقادها را از اصلاح قانون اساسی داشت عقیده دارد، جناح حاکم بر کشور در تلاش است کنترل دادگاهها را در دست گیرد و این مهم میتواند قدرت حزب عدالت و توسعه را به سرعت افزایش داده و قدرت نظامیان را در ترکیه بشدت کاهش دهد. کمال قلیچ داراوغلو رهبر حزب جمهوریخواه ملت گفت: در این همهپرسی 42 درصد از شهروندان ما با اصلاح قانون اساسی مخالفت کردند و 23 درصد نیز رای ندادند. حزب ما در کسب این 42 درصد رای منفی نقش بسیار مهمی داشت. برخی از احزاب ترکیه خواستار عدم شرکت مردم در همهپرسی بودند که توسط حزب عدالت و توسعه پیشنهاد شده بود. مخالفان حزب حاکم ترکیه بعد از پایان همهپرسی اعلام کردند به رای مردم ترکیه احترام میگذارند و آن را پذیرفتهاند.