۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۷:۵۶

سومالی و افسانه دزدان دریایی

امید عبداللهی

 

 

کشور سومالی به لحاظ برخوردار بودن از موقعیت خاص سوق‌الجیشی و قرار گرفتن در نزدیکی «باب المندب» در طول تاریخ، همواره مورد توجه دولت‌های استعمار‌گر خارجی بوده است؛ باب‌المندب و شاخ آفریقا از یک جهت به خلیج فارس و از سوی دیگر به دریای سرخ و کانال سوئز و از آنجا به دریای مدیترانه راه دارد که نشان‌دهنده ارزش بالای ترانزیتی این منطقه است بنابراین از اهمیت خاص سیاسی، اقتصادی و نظامی برخوردار است و این مساله خود بیانگر چرایی توجه دولت‌های غربی و بویژه آمریکا به این منطقه است. به همین خاطر این کشور به همراه سرزمین‌های اتیوپی، اریتره و جیبوتی به جولانگاه رقابت قدرت‌های استعماری تبدیل شده است و همین مساله بحران‌های شدید اقتصادی و به تبع آن اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را در این کشورها و بویژه در سومالی به وجود آورده است.

بحران‌های ایجاد شده در شاخ آفریقا و بویژه سومالی از دیر‌باز وجود داشته و تاثیرات بین‌المللی فراوانی را هم در پی داشته است اما یکی از نقاط عطف در تاریخ سومالی را باید مربوط به سال 1991 بدانیم چراکه تلاش‌های دیکتاتورمآبانه و نادرست «زیاد باره» رئیس‌جمهور سومالی در راستای سرکوب مخالفان و ایجاد خفقان در کشور نهایتا منجر به سقوط وی در این سال شد و این دوران جدیدی از نابسامانی در سومالی را در پی داشت؛ هرچند با رفتن دیکتار سومالی امیدواری فراوانی میان مردم برای برقراری صلح در این کشور به وجود آمده بود اما شورشیان به جای برقراری نظم، به جان یکدیگر افتادند و این کشور فقیر را به سوی هرج و مرج و قحطی سوق دادند و هم اکنون هم با وجود اینکه دولت سومالی در شهر بایدوا، از سوی سازمان‌های بین‌المللی به رسمیت شناخته شده است اما این کشور از سال ۱۹۹۱ تاکنون فاقد دولت ملی تاثیرگذار بوده‌است و دولتی که هم‌اکنون با نام «دولت موقت ملی» خوانده می‌شود، تنها کنترل بایدوا را در اختیار داشته و از نظر بیشتر مردم سومالی از وجاهت قانونی برخوردار نیست.

جنگ داخلی و قحطی، قریب به 17 سال است که کشور سومالی را دربرگرفته و مردم این کشور را با اوضاع سخت و دشواری روبه‌رو ساخته است. گروه‌های قدرت طلب داخلی و استعمارگران خارجی وضعیت ناگواری را در سومالی به وجود آورده‌اند. متاسفانه سازمان‌هایی از قبیل سازمان وحدت آفریقا، اتحادیه عرب و...اوضاع را به مراتب بدتر کرده‌اند و اینها زمینه‌هایی را به وجود آورده‌اند تا آمریکا با بهانه دفاع از حقوق بشر و ارزش‌های انسانی، مجوز سازمان ملل را برای دخالت در سومالی به دست آورد. هم اکنون با وجود حضور ده‌ها هزار نیروی بین‌المللی در سومالی اوضاع در این کشور متزلزل و زندگی در آن خطرناک است، هنوز سومالی فاقد دولت و پلیس است و آب‌های اطراف سومالی به یکی از ناامن‌ترین مناطق دنیا تبدیل شده است. هر چند هسته اصلی دزدان دریایی سومالی را ماهیگیرانی تشکیل می‌دهند که تلاش می‌کنند آب‌های این کشور را از تعارض قایق‌های ماهیگیری بیگانه محافظت کنند اما این کار به باجگیری دریایی از این کشتی‌ها و نهایتا به یک صنعت با نام دزدی دریایی تبدیل شده و این آب‌ها را به مکان ناامنی برای عبور و مرور کشتی‌ها تبدیل کرده و آمار دزدی‌های دریایی روز به روز در حال افزایش است.

حال آنچه جای تردید دارد این است که چرا با وجود نیروهای بین‌المللی در این کشور نه تنها تعداد دزدی‌ها کاهش نیافته بلکه همچنان بر شمار آنها و ناآرامی‌های داخلی در سومالی افزوده می‌شود و آیا این اوضاع نابسامان منفعت عده‌ای را تامین خواهد کرد یا خیر؟

دزدی‌های دریایی کنونی سومالی هر چند رابطه مستقیم و عمیقی با اوضاع نابسامان اقتصادی و همچنین نداشتن پلیس و عدم توانایی دولت این کشور در کنترل اوضاع د اخلی در این کشور را دارد لیکن ریشه‌های آن را تنها نمی‌توان در درون مرزهای سومالی جست‌وجو کرد و بدون شک اگر بخواهیم با خوشبینانه‌ترین دیدگاه هم به این موضوع بنگریم، وجود این نابسامانی‌ها در سومالی کمک‌های بسیاری را به دول غربی و بویژه آمریکا و اسرائیل خواهد کرد چرا که با دقت در اوضاع عراق، کشتارهای وحشیانه در غزه و اوضاع افغانستان، متوجه می‌شویم که بالا گرفتن حجم این دزدی‌های دریایی تا چه اندازه توانسته است این اخبار را تحت‌الشعاع خود قرار دهد و توجه جامعه جهانی را از سمت آنها به سوی خود جلب کند.

از سوی دیگر، اوضاع نابسامان سومالی منجر به توجیه هر چه بیشتر حضور نیروهای آمریکایی و فرانسوی در این کشور خواهد شد و حضور این نیروها در سومالی به جز اینکه می‌تواند عاملی باشد برای کنترل اسلام گرایان سومالی- که ادعا می‌شود مورد حمایت برخی کشورهای اسلامی چون ایران و عربستان قرار دارند- می‌تواند بستر را برای حضور صهیونیست‌ها که مدت‌هاست به دنبال منفذی برای نفوذ در شاخ آفریقا هستند، فراهم کند.

ارسال نظر
captcha
پربیننده