باراک اوباما، رئیسجمهور منتخب آمریکا روز گذشته سناتور هیلاری رودهام کلینتون را به عنوان وزیر خارجه در کابینه خود معرفی کرد و بدین ترتیب کلینتون که زمانی رقیب سرسخت سیاسی اوباما در انتخابات مقدماتی ریاست جمهوری به شمار میآمد به یک متحد استراتژیک و دیپلماتیک برای وی تبدیل خواهد شد.
این اقدام را میتوان از 2 منظر مثبت و منفی نگریست. یکی از نکات مثبت سیستمی که اوباما پیاده میکند این است که برای انتقامگیری نیامده است که اگر اینگونه بود رابرت گیتس را در سمت فعلیاش در وزارت دفاع ابقا نمیکرد. این بدان معناست که وی به جمهوریخواهان هشدار میدهد کاری را که خودتان شروع کردهاید به پایان برسانید. تصمیمات اوباما مورد مخالفت کنگره و محافظهکاران واقع نمیشود زیرا گیتس میتواند در موارد خاص به کنگره پاسخگو بوده و موضوعات مطرح شده را جمع و جور یا توجیه کند.
این از کارهای خوبی است که میتواند ثابت کند فردیت اوباما میتواند بر سیستم غالب بر سیاست آمریکا فائق آید.
اینکه اوباما دوست و دشمن خودش را به کابینهاش دعوت کرده میتواند بیانگر همان تغییراتی که نویدش را داده است، باشد منتها نگرانیای که ایجاد میشود کمتجربگی اوباما در زمینه سیاست خارجی است.
او با انتخاب جوزف بایدن و کلینتون احتمالاً میخواهد نشان دهد که آمریکا در سیاست خارجی کم نمیآورد. وقتی که عقبه این 2 نفر را بررسی میکنیم متوجه میشویم که هر 2 نفر به سیستم متمایل هستند و در نتیجه بیشتر از اینکه از فردیت و تغییر و تحولی که اوباما نویدش را میدهد حمایت کنند تحت تاثیر تصمیمات سیستم هستند.
از آنجا که رئیسجمهور، مشغله کاری زیادی دارد بسیار طبیعی است که تمام مسائل و روابط خارجی را به دست وزیر خارجهاش بسپارد. ممکن است از نظر اوباما، هیلاری کلینتون گزینه فوقالعادهای باشد اما حقیقت این است که کلینتون در راستای سیستم، سیاست خارجی آمریکا را هدایت میکند و این مساله با اینکه اوباما خواستار تغییر و اصلاح ساختار سیاسی خارجی بود، منافات دارد. هیچ بعید نیست که اوباما بتواند در مسائل داخلی تغییراتی را بهوجود آورد اما در مسائل خارجی بعید است تغییرات چندانی رخ دهد.
از آنجایی که اوباما مایل است نام خودش را به عنوان یک رئیسجمهور موفق در تاریخ آمریکا ثبت کند اگر سیستم و کشورهای مختلف با او همراهی نکنند، باوجود میل باطنیاش چندان بر سیاست خارجی تمرکز و اشراف نخواهد داشت. مورد دیگری که برای دانستن عقبه لازم به نظر میرسد این است که بیل کلینتون رابطه ویژه و صمیمانهای با تونی بلر دارد. بلر در حل مشکل ایرلند به کلینتون کمک کرده و لذا ممکن است در خاورمیانه خانواده کلینتون امتیازاتی را به انگلیس بدهند.
این امر نگرانیهای بسیاری را به وجود میآورد که بزرگترین آنها تحتالشعاع قرار گرفتن سیاست خارجی آمریکا و اوباما توسط منافع انگلیس است.
اما به نظر میرسد که جمهوری اسلامی میتواند نقش موثری در اصلاح انحرافات سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه داشته باشد زیرا این سیاستها در 60 سال گذشته مرتباً توسط رژیم اشغالگر قدس و انگلیس هدایت شده است.
پروژه دیگری که در خاورمیانه گریبانگیر هیلاری کلینتون میشود ماجرای صلح ناتمام اعراب و اسرائیل است که میتواند ماجرایی بسیار گمراهکننده باشد.
حدود 60 سال است که آمریکا نتوانسته این مساله را حل کند و خیلی نباید انتظار داشت که این موضوع با روی کار آمدن دولت جدید حل شود زیرا لابی صهیونیستها و انگلیسیها بسیار مکارانهتر عمل کرده و زرنگتر از آمریکا هستند. آمریکا کشور ساده و جاهلی است و تاریخ این کشور نشان میدهد که در خیلی از موارد دستمایه و بازیچه دیگران قرار گرفته و با وجود دیپلماسیهای فعال، موفق نبوده است. حتی به نظر میرسد که کابینه اسرائیل تشکیل نمیشود تا به نوعی کاندولیزا رایس را دست به سر کرده و آنقدر او را معطل کنند تا دورهاش تمام شود. رایس بسیار تاکید دارد که این پروژه را تمام کند اما اسرائیل از تشکیل کابینه و دولت خودداری میکند و یک توجیه سیستمیک برای این امر میآورد اما اگر از یک زاویه دیگر به آن نگاه کنیم میبینیم که منتظرند رایس از وزارت خارجه خارج شود. این ترفندی است که اسرائیلیها به کار میبندند و آمریکاییها به راحتی بازی آن را میخورند. کاندولیزا رایس یک استاد دانشگاه است و هنگامی که مقالات و سخنرانیهای روزهای اولیهاش را با سخنرانیهای امروزش مقایسه میکنیم متوجه میشویم در مقالات 8 سال پیش بسیار معقولانهتر صحبت و آنالیز میکرد اما در این هشت سال آنقدر تحت تاثیر لابیها قرار گرفته که به یک سیاستمدار ورشکسته و ناموفق تبدیل شده است.
به وضوح میبینیم باوجود رفت و آمدهای زیادی که رایس به خاورمیانه دارد نهتنها اقدامات او روی زندگی فلسطینیها تاثیری نگذاشته بلکه وضع معیشت آنها بسیار بدتر از قبل شده است.
در اینجاست که وظیفه ایران به عنوان یک قدرت منطقهای ایجاب میکند این مسائل و شکست سیاست خارجی آمریکا را موشکافی کند و با انتشار وسیع آن در رسانهها، علل شکست سیاستهای کاخ سفید که بهرهمندی از متحدین دروغگو و غیرقابل اعتماد است را اعلام کند.
*کارشناس مسائل آمریکا و استاد دانشگاه