سیدمحمد فخار:
«نقشه راه ایران و آمریکا» یا همان نامه دولت سابق به جورج بوش، در حالی این روزها نقل محافل خبری شده که مشاور رئیس‌جمهور جدید ایالات متحده از نامه دولت اصلاحات با عنوان رویه سیاست خارجی جمهوری اسلامی تعبیر کرده است. بیم‌ها و هراس‌هایی که از سوی برخی مقامات دولت سابق، مبنای نامه محرمانه به دشمن نظام اسلامی قرار گرفت، موجب شد تا دنیس راس پا را فراتر از حد بگذارد و نسخه «فشار بیرونی» و «تهدید شدیدتر» را برای ساکن تازه‌وارد کاخ سفید در رابطه با ایران تجویز کند. نامه محرمانه مذکور که از سوی صادق خرازی معاون وزیر امور خارجه دولت هشتم در آوریل 2003 به آمریکا رسید، در چرخشی شگفت تنها نامه رسمی مقامات ایرانی به آمریکاست که عدول از ارزش‌ها و اصول انقلاب اسلامی در آن به قوت دیده می‌شود. گفت‌وگوی ما با حمیدرضاترقی، معاون امور بین‌الملل حزب موتلفه را در این باره بخوانید.
کانال‌های متداول در روابط میان ایران و آمریکا در کدام زمینه‌ها قابل ایجاد است؟
برقراری ارتباط با ایالات متحده از نظر سیاسی و بین‌المللی باید شامل کانال‌های شفاف و روشنی باشد که از سوی ملت و دستگاه‌های سیاست خارجی دولت صورت می‌گیرد. به طور معمول این مسائل و موضوعات درشورای امنیت ملی کشور مورد تصویب قرار می‌گیرد و از کانال وزارت امور خارجه دنبال می‌شود البته کانال‌های میان ملت‌ها می‌تواند از سوی احزاب و محافل غیردولتی نیز رهگیری شود.
یکی از مقامات آمریکایی به تازگی از نامه محرمانه‌ای خبر داده است که در آن دولت اصلاحات برای خروج از محور شرارت حاضر شده بود از حمایت فلسطین و لبنان دست بردارد. شمااین خبر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
این نامه اگرچه هنوز مورد تایید رسمی اصلاح‌طلبان قرار نگرفته است و به ادعای آنان متن نامه به صورت پیش‌نویس از طریق سفارت سوئیس از سوی بعضی عوامل وزارت امور خارجه دولت آقای خاتمی به مقامات ایالات متحده داده شده است که اگر این متن را دولت ایران به طور امضا و رسماً آن را ارسال کند، شاید تهدیدات آمریکا برضد ایران به‌طور موقت منتفی شود اما اینکه رسماً چنین نامه‌ای فرستاده شود، هنوز مدرک مستندی پیدا نشده است ولی تایید این نامه از طرف برخی عوامل وزارت امور خارجه وقت صورت گرفته است که نشان از موافقت آنان با این متن دارد. از طرف دیگر برخی اخبار از ایالات متحده می‌رسد که آنان چنین موضوعی را تایید می‌کنند اما به نامه توجهی نکرده‌اند و بایگانی شده است. نفس کار خارج از اصول، معیارها و مناسبات رسمی و قانونی کشور بوده است. اگر نامه بدون مصوبه قانونی شورای عالی امنیت ملی نیز فرستاده شده باشد، خلافی هم صورت گرفته است. همچنین متن این نامه مغایرت اساسی با سیاست‌های کلی نظام و نظرات مقام معظم رهبری دارد. در بندهای نامه محرمانه که اختصاص به تغییر سیاست‌ها در مساله لبنان دارد، به طور کامل خلاف نظرات رهبر انقلاب رفتار شده است.
البته در سیاست‌های کلی دولت اصلاحات موارد مشابهی وجود دارد که موید تعابیر و رویه این نامه است. مواردی نظیر عقب‌نشینی در بحث هسته‌ای یا دیگر سیاست‌های انفعالی در روابط خارجی...
بله، کاملاً درست است. نوع سیاست‌های دنبال شده در دولت اصلاحات هماهنگی‌های بیشتری با الگوی این نامه محرمانه به آمریکا داشت.
یکی از پایه‌های فکری این نامه محرمانه «بیم‌ها و هراس‌ها» در عرصه سیاست خارجی بود. قرارگیری ترس به عنوان مبنای تصمیم‌گیری سیاست خارجی یک کشور چه نتایجی برای جمهوری اسلامی در بر دارد؟
این بیم و هراس‌های مورد استفاده در نامه به ضعف ایدئولوژیک و ضعف تفکر انقلابی افراد باز‌می‌گردد و نشان دهنده نبود روحیه استکبارستیزی در افراد است. عناصر سیاست خارجی کشور ما نباید از این هویت انقلابی و اسلامی دور باشند و از دست دادن این روحیه می‌تواند در قبال تصمیم‌گیری‌های دشمن، کشور را دچار خطر کند.
شاید بحثی به نام «مصالح زمانی و مکانی» جهت‌گیری نامه را تا این حد عوض کرده است. به نظر شما می‌توان آرمان‌های انقلاب را براساس مصلحت کنار گذاشت؟
بدون پشتوانه فکری و خردجمعی نباید تصمیم‌گیری‌های کلان صورت گیرد. اگر قرار است مصلحتی اندیشیده شود، باید در جمعی از خردمندان مورد تایید رهبر، تصمیم‌گیری دیده شود و متکی بر نظر و سلیقه اشخاص نباشد که نامه مذکور چنین نبود.