اگرچه هر معلولیتی یک ناتوانی است و ناتوانی‌های جسمی ممکن است ما را از دیدن، حرکت‌کردن و شنیدن محروم کند اما به معنی پایان زندگی، ناتوانی مطلق و رکود نیست. با چشم‌های بسته هم می‌توان یک نخبه علمی شد، با پاهای بی‌حرکت می‌توان ورزشکاری موفق بود و با گوش‌هایی که نمی‌شنوند می‌توان هنرمند خوبی بود اما باید ناتوانی‌ها را شناخت و پذیرفت و توانمندی‌ها را ارتقا داد.
چه کسی نخبه است؟
نخبه کیست؟ نخبه معلول به چه کسی گفته می‌شود؟ آیا می‌توان نخبه‌های معلول را با همان فاکتورهایی سنجید که نخبه‌های سالم را؟ همت محمودی‌نژاد، رئیس انجمن دفاع از حقوق معلولان در تعریف معلولان نخبه گفت: معلولان نخبه، سرآمدهای جامعه معلولان در عرصه‌های مختلف سیاسی، علمی، هنری و ورزشی هستند و نباید آنها را در مقایسه با کل جامعه در نظر گرفت چون آنها بویژه در کشور ما از امکانات و شرایطی مانند افراد عادی برخوردار نیستند. محمودی‌نژاد با اشاره به اینکه بیش از 60درصد از مدال‌های طلای ورزشی کشورمان در عرصه‌های بین‌المللی توسط معلولان کسب می‌شود، افزود: معلولان بر اساس توانمندی‌‌هایشان می‌توانند در عرصه‌های مختلف سرآمد باشند و مهم‌ترین عامل در این زمینه ایجاد بستر مناسب و برابرسازی فرصت‌ها است.
وی با اشاره به اینکه در حال حاضر 9هزار دانشجوی معلول در کشور داریم، گفت: این در حالی است که دانشگاه‌ها محیط مناسبی برای حضور معلولان نیستند و اصلا مناسب‌سازی نشده‌اند. تشکیل کلاس‌های یک دانشجوی معلول حرکتی در طبقات فوقانی دانشگاه به معنای محروم کردن او از حضور در این کلاس‌ها است.
با وجود نابرابری فرصت‌ها برای معلولان کشورمان در مقایسه با افراد سالم، در حال حاضر 40 حقوقدان معلول در سطح تهران عضو انجمن دفاع از حقوق معلولان هستند و 5 معلول نخبه که دارای اختراع یا مقالات معتبر علمی هستند با همکاری این انجمن به خارج از کشور اعزام شده‌اند و تعداد زیادی هنرمند و ورزشکار معلول داریم. این در حالی است که برخی از معلولان پذیرفته شده در دانشگاه‌ها به دلیل عدم مناسب‌سازی و عدم امکانات لازم برای این افراد، قادر به ادامه تحصیل نیستند. به گفته رئیس انجمن دفاع از حقوق معلولان، در حال حاضر 2 دانشجوی رشته کامپیوتر ناشنوای عضو این انجمن، در ترم آخر به دلیل نبود امکانات ترجمه متن در کلاس و ناتوانی آنها در لب‌خوانی اصطلاحات علمی مجبور به ترک تحصیل شده‌اند. وضعیت دانشجویان نابینا نیز مساعد نیست. منابع درسی موجود در کشور معمولا کتاب‌های مخصوص افراد بیناست و بسیاری از این کتاب‌ها به خط بریل وجود ندارند. اگرچه وجود نوارهای صوتی و CD راه‌حل مناسبی برای از بین بردن این معضل است اما متأسفانه چنین نوارها و CDهایی در بازار کشور ما وجود ندارد و ما فاقد افراد متخصص و توانمند برای تبدیل نوشته به گفتار هستیم. از سوی دیگر هزینه این کار بسیار زیاد است و در توان مالی این دانشجویان نیست. دولت هم به بهانه کمبود بودجه، هزینه و کمک‌هزینه‌ای برای این امر در نظر نمی‌گیرد. در اینجا یک سوال مطرح می‌شود: آیا یک ناشنوا، نابینا و معلول حرکتی که در چنین شرایطی و با وجود این موانع، موفق به اخذ مدرک دانشگاهی می‌شود
یک نخبه نیست؟
شرایط نابرابر معلولان در کشور
به نظر می‌رسد معلولان کشورمان در لابه‌لای جمعیت افراد سالم فراموش شده‌اند. این در حالی است که در کشورهای پیشرفته و اروپایی مناسب‌سازی و برابرسازی امکانات از مقوله‌های حل شده است اما در کشورهای خاورمیانه از جمله ایران، این امر همچنان معضلی فراموش‌شده باقی مانده است. در حال حاضر آماری از تعداد معلولان نخبه در کشور در دست نیست اما به گفته رئیس انجمن دفاع از حقوق معلولان، در 2 سال گذشته تعداد دانشجویان معلول 35درصد رشد داشته است. محمودی‌نژاد درباره شرایط پذیرش معلولان در دانشگاه‌ها گفت: در دانشگاه‌های دولتی معلولان با احتساب سهمیه منطقه 3 پذیرش می‌شوند و در سایر دانشگاه‌ها سهمیه‌ای برای آنها در نظر گرفته نشده است. همچنین برای جابه‌جایی دانشگاه این افراد نیز تاکنون هیچ اقدامی انجام نشده است. وی در ادامه با اشاره به نبود تسهیلات لازم برای جابه‌جایی دانشگاه این دانشجویان گفت: در حال حاضر ما امیدواریم بتوانیم برای معلولان سهمیه بورس تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد و دکترا بگیریم. وی درباره شهریه دانشگاه معلولان افزود: با توجه به رایزنی‌های انجام شده، بهزیستی شهریه کامل دانشجویان معلول نیازمند را پرداخت خواهد کرد. معاون توانبخشی سازمان بهزیستی نیز در این باره گفت: تامین شهریه دانشجویان یا تعمیم هزینه تحصیلی دانشجویان معلول بر اساس قانون از سال 85 آغاز شده است. وی افزود: این اعتبار در سال اول یک میلیارد و 500، در سال دوم 3 میلیارد و در سال جاری 8 میلیارد بوده است. نظم‌ده بيان داشت: در 2 سال اخیر ستاد سازمان بهزیستی به طور متمرکز متولی تامین اعتبار شهریه دانشجویان معلول بود اما در سال جاری این وظیفه به صورت غیرمتمرکز به استان‌ها محول شده است. وي با اشاره به افزایش اعتبار و تأکید بر تأمین شهریه معلول نیازمند و همچنین نسبی بودن نیازمندی گفت: براساس تشخیص مددکاری و کمیته توانبخشی 50 تا 100درصد شهریه دانشجویان معلول پرداخت خواهد شد. وی درباره تعداد دانشجویان معلول مقاطع مختلف که از کمک‌هزینه رایگان استفاده می‌کنند، تصریح کرد: در مقطع کاردانی یک‌هزار و 800 نفر، کارشناسی پنج‌هزار و 269 نفر، کارشناسی ارشد 650 نفر و دکترا 80 نفر در سال 86 کمک‌هزینه دریافت کرده‌اند. وی با اشاره به تخصیص اعتبار یک میلیارد تومانی کمک‌هزینه‌های تحصیلی در سال 84 گفت: در سال 85 بیش از دو میلیارد و 400 میلیون تومان و در سال 86 سه میلیارد و 400 میلیون تومان هزینه شده است.
برگزاری نخستین جشنواره بین‌المللی ابداعات و اختراعات معلولان
سازمان بهزیستی کشور در سال نوآوری و شکوفایی و در جهت توانمندسازی و بسترسازی برای بهتر زیستن معلولان، در نظر دارد نخستین جشنواره بین‌المللی ابداعات و اختراعات معلولان را در بهمن ماه سال جاری همزمان با سی‌امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی برگزار کند. از این رو از همه مخترعان و مبتکران معلول و غیرمعلول دعوت می‌شود تا با شرکت در این جشنواره علاوه بر حضور در یک حرکت فراگیر برای رشد و پیشرفت و تلاش برای فراهم‌آوری زندگی بهتر جامعه معلولان، از جوایز نفیس و ارزنده آن نیز بهره‌مند شوند. این جشنواره در بخش‌های مختلفی ازجمله معلولان مبدع و مخترع (جسمی ـ حرکتی، نابینایان و ناشنوایان) در تمامی زمینه‌ها اعم از معلولان و غیرمعلولان و ابداعات و اختراعات مربوط به معلولان (اعم از جسمی ـ حرکتی، نابینایان، ناشنوایان، سالمندان و...) توسط عموم مخترعان و مبتکران برگزار می‌شود و مخترعان معلول در بخش اول و عموم مخترعان و مبتکران در بخش دوم می‌توانند شرکت کنند. طرح‌های اختراعی عبارت است از ایده جدیدی که به‌طور علمی و فنی راه حلی برای رفع یک مشکل در زندگی معلولان (در بخش اول جشنواره) یا همه جامعه اعم از معلولان و دیگران(در بخش دوم جشنواره) ارائه کند. این طرح‌ها باید اجرا شده باشند و محصول و نتیجه جدیدی را که قبلاً وجود نداشته، پدید آورند. اختراعات ارائه شده به جشنواره بهتر است گواهی ثبت اختراع از اداره مالکیت صنعتی یا گواهی فنی اختراع از سوی صنایع و مراکز ذی‌ربط را داشته باشند. علاوه بر این، شرکت‌کننده باید معرفی کاملی را از اختراع خود حتی‌المقدور با عکس، تصویر و توضیحات لازم همراه با مشخصات، سوابق، عکس، نشانی و شماره تلفن خود و در صورت ثبت اختراع، به انضمام گواهینامه آن به نشانی دبیرخانه فرستاده یا به شیوه اینترنتی از طریق سایت جشنواره ارسال کنند.