گروه سیاسی: جامعه دانشگاهی کشور که شامل طیف وسیعی از نخبگان، اساتید و دانشجویان می‌شود از مهم‌ترین منتقدان سیاست خارجی دولت یازدهم بویژه در موضوع توافق هسته‌ای به شمار می‌روند. به گزارش «وطن امروز»، این موضوع از برگزاری نشست‌های مختلف کارشناسی در فضای دانشگاه‌ها که البته برخی از آنها با مخالفت‌هایی نیز مواجه شده و سخنرانی‌های مختلف چهره‌های دانشگاهی در جمع‌های مردمی به خوبی قابل درک است. از سوی دیگر صراحت کلامی رئیس‌جمهور در سال گذشته در دانشگاه شهیدبهشتی برای دعوت از اساتید دانشگاه برای دفاع از توافق‌ژنو نیز تاکنون ثمری نداشته و این جامعه نخبگانی در صدر منتقدان توافق هسته‌ای قرار دارند. در این رابطه روز شنبه نشست تخصصی «آدرس غلط» با حضور چهره‌های برتر دانشگاهی در باشگاه اساتید دانشگاه تهران برگزار شد. در این همایش که با محوریت «دلواپسی از گره زدن چرخ زندگی مردم با مذاکرات هسته‌ای» همراه بود، علاوه بر چهره‌های کارشناس در عرصه‌های سیاست خارجی و روابط بین‌الملل از اساتید و کارشناسان اقتصادی کشور نیز دعوت شده بود تا ابعاد اقتصادی موجود در توافق‌هسته‌ای و ارتباط سیاست خارجی و مساله اقتصاد نیز مورد بررسی قرار گیرد. در این جلسه اساتیدی چون ابراهیم رزاقی (دکتراى تخصصى توسعه اقتصادى از دانشگاه سوربن، اقتصاددان حوزه عدالت و عضو پیشین هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، نویسنده کتاب معروف اقتصاد ایران)، محمد خوش‌چهره (دکترای تخصصی توسعه و برنامه‌ریزی اقتصادی، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، نماینده مردم تهران در دوره هفتم مجلس شورای اسلامی)، سعید زیباکلام (کارشناس ارشد صلح‌شناسی از دانشگاه برادفورد و دکترای فلسفه از دانشگاه لیدز انگلستان، عضو هیات علمی فلسفه دانشگاه تهران، رئیس اسبق اداره سازمان‌های بین‌المللی وزارت خارجه) و جلیل سالاری (مدیرعامل سابق شرکت پخش فرآورده‌های نفتی ایران و از مسؤولان طرح خودکفایی کشور در بنزین) حضور داشته و به سخنرانی پرداختند.
مسائل را به معیشت مردم گره نزنید
در میان چهره‌های حاضر در نشست «آدرس غلط»، حضور محمد خوش‌چهره از ویژگی مهمی برخوردار بود. محمد خوش‌چهره که بیشتر یک چهره دانشگاهی محسوب می‌شود تا سیاسی برای اولین‌بار لب به انتقاد از نگاه دولت روحانی به حوزه سیاست خارجی باز کرد. استاد اقتصاد دانشگاه دانشگاه تهران معتقد است تحریم‌ها نه کاغذپاره است و نه عامل همه مشکلات کشور. به گزارش تسنیم، خوش‌چهره شناسایی عارضه‌های اقتصاد کشور و اولویت‌بندی آنها را یکی از نکات اساسی برای محقق شدن اهداف کشور در برنامه پنجم توسعه به شمار آورد و تصریح کرد: باید دلایل ایجابی مشکلات فعلی کشور مورد بررسی قرار گیرد و مسؤولان ارزیابی کنند تا چه میزان این معضلات درون‌زا و تا چه میزان برون‌زاست. این استاد دانشگاه اضافه کرد: متأسفانه در تصمیم‌گیری‌ها به هیچ عنوان به عوامل درون‌زا و برون‌زای مشکلات کشور توجه نمی‌شود که همین موضوع باعث می‌شود چالش‌های کشور هرساله با ابعاد جدیدتری روبه‌رو شود. وی با بیان این مطلب که در مقطعی برخی مسؤولان اعمال تحریم‌ها را یک برگه کاغذ پاره دانسته و در مقطعی دیگر ریشه تمام مشکلات را تحریم‌ها می‌دانند و اینگونه به هیچ عنوان به نتایج مناسبی درحل مشکلات دست پیدا نخواهیم کرد، تصریح کرد: زمامداران کشور باید دو موضوع اقتصاد و سیاست را با در نظر گرفتن عوامل درون‌زا و برون‌زا بررسی کنند چرا که نباید به قول برخی 20 درصد مشکلات را به تحریم و 80 درصد را به سوءمدیریت‌ها محول کنیم بلکه باید دو گزینه تحریم و مشکلات داخلی با مدیریت مناسب برطرف شود. وی تحقق وعده‌های دولت یازدهم را یکی از موضوعات اساسی به شمار آورد و گفت: در مقطعی دولت یازدهم اعلام کرد 15 روزه موانع تولید را اعلام و اقدامات مناسب برای رفع آن را انجام می‌دهیم اما با گذشت چند ماه هنوز در این رابطه اقدام چشمگیری را از سوی دولت شاهد نبودیم. وی تأکید کرد: گره زدن یک موضوع به معیشت مردم قطعا کار نابخردی است و اقتصاد را نباید فقط به ماجرای هسته‌ای گره زد. کارشناس اقتصاد با انتقاد از اینکه در بودجه امسال نیز بیش از 70 درصد وابستگی به نفت مشاهده می‌شود، اظهار داشت: این امر عقلانیت و ابتکار را از دولت‌ها می‌گیرد. نباید به درآمد حاصل از فروش نفت وابسته بود و واردات را افزایش دهیم.
توافق ژنو کشور را برای تحریم آماده کرد
سعید زیباکلام، استاد فلسفه غرب دانشگاه تهران که این روزها با سخنرانی‌های انتقادی‌اش نسبت به توافق ژنو در نقاط مختلف کشور شناخته می‌شود، معتقد است نباید گفت توافق ژنو ساختمان تحریم را شکننده کرد بلکه باعث شد چهارطاق کشور برای اعمال تحریم‌های بین‌المللی آماده باشد. وی تصریح کرد: بند بند توافق ژنو نشان از آن دارد که نتوانستیم حتی به ذره‌ای از اهداف خود دست پیدا کنیم. کارشناس ارشد صلح‌شناسی با اشاره به اینکه در این چند ماه گذشته از امضای توافق ژنو نه‌تنها تحریم‌های بین‌المللی کاهش پیدا نکرد بلکه بحث بهبود معیشت مردم نیز با مشکلاتی روبه‌رو شد، تصریح کرد: مهم‌ترین شاکله تحریم‌های بین‌المللی را 5 عنصر فروش نفت، بازگشت یکصد میلیارد دلار از اموال مسدود شده ایران، رفع تحریم‌های اعمال شده توسط اتحادیه اروپا، رفع تحریم‌ها و قطعنامه‌های سازمان ملل و رفع تحریم‌های دولت آمریکا با همکاری کنگره تشکیل می‌دهد که باید در این مسیر بررسی کنیم آیا با توافق ژنو توانستیم در این 5 محور اصلی ساختمان تحریم را با لرزه روبه‌رو کنیم یا خیر. وی در ادامه صحبت‌های خود به قرائت بند‌بند توافق ژنو که در رابطه با 5 محور بود پرداخت و گفت: در یکی از بندهای توافق ژنو گفته شده تلاش‌ها جهت کاهش بیشتر فروش نفت خام ایران مکث می‌شود. این موضوع نشان از آن دارد که طول تحریم حتی یک میلی‌متر نیز در حوزه فروش نفت کاهش پیدا نخواهد کرد. زیباکلام اضافه کرد: به واسطه تحریم‌های بین‌المللی از سال 2011 تاکنون صادرات نفت ایران که 5/2 میلیون بشکه بود به یک میلیون بشکه رسیده که به استناد توافق ژنو غربی‌ها تلاش بیشتری را برای کاهش فروش نفت ایران انجام نمی‌دهند. حال این موضوع واضح برای کسی جای تردید و شک باقی نمی‌گذارد که نتوانستیم در حوزه فروش نفت به اهداف خود برسیم. وی در ادامه صحبت‌های خود با بیان اینکه در ادامه توافق ژنو تأکید شده کشورهای متعهد امکان آن را به‌وجود می‌آورند تا مشتریان موجود بتوانند میانگین نفت‌خام موجود را خریداری کنند، گفت: این بند نیز نشان از آن دارد که ایران نمی‌تواند نه‌تنها مشتریان خود را تغییر دهد بلکه امکان افزایش فروش نفت را نیز نخواهد داشت. وی به بند دوم شاکله اصلی تحریم‌های بین‌المللی ضد ایران که همان رفع مسدودیت 100 میلیارد دلار از اموال ایران است، پرداخت و افزود: در توافق ژنو امکان بازگشت مقدار توافق شده درآمدهای نفتی ایران که در خارج بلوکه شده، فراهم می‌آید. این عبارت و جمله نشان از آن دارد که کشورهای غربی فقط امکان بازگشت منابع را به وجود می‌آورند و ایران باید با اجرای بند بند توافقنامه شرایط را برای امکان بازگشت اموال بلوکه شده فراهم آورد در غیر این صورت اموال به ایران برگشت پیدا نمی‌کند. وی با اشاره به اینکه از 12 ژانویه تاکنون که حدود 5 ماه می‌گذرد باید کشورهای غربی 6 یا 7 قسط از اموال بلوکه شده ایران را به کشور پرداخت می‌کردند، اظهار داشت: با وجود آنکه در اظهارات رئیس کل بانک مرکزی، سخنگوی دولت، وزیر اقتصاد و سخنگوی وزارت امور خارجه حرف‌های مختلفی مبنی بر اقساط مختلف اموال ایران از سوی کشورهای غربی مطرح می‌شود، باید بگویم با بررسی اظهارات این افراد می‌توان به صورت واضح مشاهده کرد که هیچ‌یک سخن از برداشت اموال بلوکه شده و خبر بهره‌برداری از این اموال را نمی‌گویند. به عبارتی حتی اگر یک دلار از پول‌های بلوکه شده ایران به کشور واریز می‌شد، امکان برداشت و بهره‌برداری آنها فراهم می‌شد که این امر تاکنون صورت نگرفته است. زیباکلام با بیان اینکه حتی از 100 میلیارد منابع بلوکه شده ایران این روزها سخن از 2/4 میلیارد دلار به میان می‌آید، گفت: جالب‌تر آنکه غربی‌ها منابع این 2/4 میلیارد را نیز از فروش نفت ایران در این 6 ماه اعلام می‌کنند یعنی نه‌تنها ایران به پول دست پیدا نمی‌کند بلکه اموال مسدود آن در نزد کشورهای غربی افزایش پیدا خواهد کرد. وی در ادامه صحبت‌های خود به رکن سوم تحریم‌های بین‌المللی که همان تحریم‌های اتحادیه اروپا، کنگره آمریکا و شورای ملل است اشاره کرد و افزود: در توافق ژنو عنوان شده هیچ تحریم جدیدی مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران توسط اتحادیه اروپا، شورای امنیت و کنگره آمریکا اعمال نخواهد شد. حال باید این سوال را از خود مطرح کنیم که پس تحریم‌های گذشته کمافی‌السابق ادامه خواهد داشت و فقط تحریم جدیدی مرتبط با هسته‌ای اعمال نمی‌شود؟!