
سیاست راهبردی آمریکا برای سبککردن حضور خود در غرب آسیا و انتقال به شرق، «خلأ استعماری» ایجاد میکند که به موضوع چینش حضور قدرتهای فرامنطقهای در منطقه خلیجفارس و محیط کشورهای عربی دامن میزند. چیدمانی جدید در راه منطقه است که با آغاز کمرنگ شدن حضور نظامی آمریکا قرار است استعمار انگلیس به همراهی فرانسه به عنوان شریک تجاری عربستان و امارات، این خلأ را پر کند. به گزارش مشرق نیوز، فؤاد ابراهیم، پژوهشگر عربستانی در این باره معتقد است: فیلیپ هاموند، وزیر دفاع انگلیس در تاریخ 10 آوریل تصریح کرد: «انگلستان در حال بررسی گزینه تأسیس پایگاه نظامی دائم در خلیجفارس است». هاموند در پاسخ به سوال روزنامه گلفتایمز مبنی بر حضور نظامی انگلیس در منطقه گفت: «در صورتی که انگلستان نیروهای خود را از میادین نبرد در افغانستان به عقب بکشد قطعا یکی از گزینههای مورد نظرش تاسیس پایگاه نظامی دائم در منطقهای از خلیجفارس خواهد بود». این اظهارات نهتنها خارج از سیاق نیست، بلکه گویای آن است که موضوع فراتر از صرفا تاسیس پایگاه نظامی است یا حتی شتاب دادن حضور نظامی بریتانیا با استفاده از تسهیلات جدیدی که در 28 مارس درباره آن صحبت شد که از نیت بریتانیا برای توسعه مقر ناوگان دریایی سلطنتی در منامه، به منظور تقویت حضور نظامی انگلستان در بحرین خبر میداد. ندانسته معلوم است خاورمیانه یا منطقه غرب آسیا دومین پایگاه بزرگ حضور ناوگان دریایی سلطنتی انگلیس محسوب میشود طوری که 10 ناو از 32 ناو جنگی حاضر در منطقه متعلق به دولت انگلیس است. مقر نظامی این کشور در بحرین و در نزدیکی پایگاه ناوگان پنجم ایالات متحده قرار دارد. دیدار اوباما از ریاض در 28 مارس گذشته در ظاهر و باطن شکست خورد و البته این نتیجه از قبل قابل پیشبینی بود. سوزان رایس، مشاور امنیت ملی آمریکا در 26 نوامبر 2013 در گفتوگو با روزنامه نیویورکتایمز این تحول را با صراحت و وضوح بیان میکند. بنابر گفته او، این تحول آن زمانی بود که آمریکا در سیاستهای خود درباره ناآرامترین منطقه جهان تجدیدنظر کرد. رایس تصریح کرد: «هدف رئیسجمهور اوباما این است که حوادث خاورمیانه همه اهتمام سیاست خارجه آمریکا را به خود اختصاص ندهد، همانگونه که رؤسای قبل از او نیز بر همین منوال بودند». در اینجا به گزارشی اشاره میکنیم که اخیرا از سوی شورای امنیت ملی آمریکا صادر شده و ناظر بر آینده حضور نیروهای نظامی آمریکایی در منطقه خلیجفارس است. این گزارش پیشبینی میکند قدرت آمریکا به تدریج در خلیجفارس کاسته میشود و وضعیت آینده خلیجفارس را اینگونه توصیف میکند: «اولویت در میان دو مساوی». این گزارش تأکید میکند ایالات متحده در استراتژی خود در خلیجفارس تجدیدنظر خواهد کرد و این بدان خاطر است که پیشبینی میشود آمریکا بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی در جهان خواهد شد و ذخیره آن با کمک تکنولوژی جدید از 30 سال به 100سال افزایش خواهد یافت. همچنین تولید نفتی آمریکا به قدری افزایش مییابد که به یک صادرکننده تبدیل میشود در حالی که پیشتر واردکننده نفت بود، طوری که صادرات نفت و گاز از خلیجفارس به آمریکا به 11درصد میرسد. البته نه روسیه، نه چین و نه هیچ قدرت دیگری نمیتواند جای خالی آمریکا را در صورت انتقال (آمریکا) به شرق دور بگیرد. هدف دیدار بندر
بن سلطان از مسکو و ولیعهد سلمان بن عبدالعزیز از پکن، بستن پیمانهای استرتژیک نبود بلکه از میان سایر اهداف نظامی و اقتصادی، هدف اصلی آن جلب توجه شریک آمریکایی و اغوای همپیمانان دیروز مخصوصا بریتانیا بوده است. این دیدارها در سطح شراکت استراتژیک نبود. مقامات ریاض به خوبی میدانند عقربه قطبنمای همپیمانی فقط به سمت غرب میچرخد اما این بار «غرب اروپایی» جایگزین خواهد شد. با توجه به موضوعات بیان شده به نظر میرسد تنها راه چاره عربستان این است که به دنبال همپیمانان جایگزین باشد. به نظر میرسد انگلیس به عنوان بارزترین قدرت شورای قدیمی قیمومت، بهترین و قابل ترجیحترین انتخاب عربستان باشد در حالی که فرانسه نیز در جایگاه دوم قرار میگیرد. از بعد تاریخی، بریتانیا حامی شیخنشینان خلیجفارس محسوب میشود و پایهگذار سازمانهای الیگارشی یا اشرافسالاری در منطقه است. بریتانیا که بیشتر از همه کشورهای اتحادیه اروپا علاقهمند به توسعه روابط با ایران است، شکی نیست که دوباره خلیجفارس را مورد اهتمام ویژه قرار میدهد تا با خیال راحت بتواند به ساحل طلای سیاه بازگردد. شتاب لندن برای از سرگیری روابط با ایران، باعث شد ایران تصمیم بگیرد سطح روابط خود را با لندن به پایینترین سطح در سالهای اخیر برساند. در سایه چالشهای فعلی بریتانیا درباره احتمال استقلال یافتن ناحیه اسکاتلند و خسارتهای سنگین اقتصادی ناشی از آن که نقش بریتانیا را در سیاستهای اروپایی و بینالمللی کمرنگتر میکند، این کشور در شرایط انتخابی سختی قرار میگیرد و باید به دنبال منابع قدرت جایگزین باشد.