بنتالهدی صدر:
نگاهی به شناسنامه مجلات و نشریات روی کیوسک روزنامهفروشیها نشان میدهد که این روزها چهرههای سرشناسی از دنیای تصویر، به درج عقاید و نظراتشان درباره موضوعات اجتماعی، ورزشی، اقتصادی و حتی سیاسی علاقهمند شدهاند. چهرههایی که معمولاً آنها را در چارچوب تلویزیون یا بر پرده نقرهای سینما دیدهایم و از همان جا نیز در دلمان جا باز کردهاند و به چهرههایی مشهور و محبوب بدل شدهاند. ماجرای این گزارش نیز از صفحه شناسنامه نشریاتی شروع شد که نام برخی از چهرهها و ستارههای سینما و دنیای اجرا و تصویر را روبهروی عناوین اصلی یک نشریه دیدیم، مثل هرمز شجاعیمهر در «خانوادهسبز»، محمدرضا فروتن، شاکردوست، رضا رشیدپور در فرهنگ آشتی و گلزار در «رویش»، محمدرضا حسینیان و بهرام رادان در «ایدهآل» و... با دیدن این نامها در شناسنامه یک نشریه، جدا از جذابیتی که هر خوانندهای را تحریک میکند تا به دنبال مطلبی با قلم چهره مذکور بگردد، سوالهای بسیار دیگری هم مطرح میشود، بویژه برای اهالی مطبوعات و کسانی که خودشان دستی بر قلم و کاغذ دارند.
فریدون صدیقی،
کارشناس رسانه و ارتباطات و همچنین استاد دانشگاه درباره چنین پدیدهای در گفتوگو با
«وطن امروز» می گوید: درباره حضور برخی از چهرههای سینما و تلویزیون و حضور آنها در عرصه مطبوعات باید دو نکته را توضیح دهم. اول اینکه هر فردی، در هر جایگاه و مرتبهای اگر ناشر رسانهای باشد مورد استقبال شخص است. به زعم من تکثر و تعدد نشریات، امری مثبت است که میتواند نتایج خوبی را به همراه داشته باشد. از طرفی کسانی که در رادیو و تلویزیون چهره هستند نیز از اهالی رسانه محسوب میشوند و کار آنها در حیطه ارتباطات است، پس میتوانند در همان حوزه و با توجه به تجربهای که دارند به زمینههای دیگر رسانه نیز وارد شوند.
صدیقی در ادامه با ذکر این دو نکته دلایلی را که موجب رویکرد چهرههای رادیویی و تلویزیونی و سینمایی به مطبوعات و عالم رسانه مکتوب میشود برمی شمارد و میافزاید: وجود تریبونی مستقل و خودی، فرصت بیان جامع دیدگاهها و نظرات این چهرهها را فراهم میکند. در نتیجه با رجوع صاحبان امتیاز نشریات به این چهرهها، آنها میتوانند به راحتی در چارچوب قانون مطبوعات بنویسند و با در نظر گرفتن افقهای فکری مشترکی که با اهالی رسانه میبینند به آنها فرصت نوشتن داده میشود. این کارشناس مطبوعات در ادامه دلیل دیگری را بیان کرده و تصریح میکند: وجود تریبون مکتوب در مطبوعات موجب میشود این افراد فراموش نشوند، چرا که در صورت حذف چنین چهرههایی از تلویزیون و رادیو، عمر رسانهای آنها به سر میآید و در نتیجه با نوشتن و قلم زدن در نشریهای دیگر، آنها میتوانند خودشان را حفظ کنند. صدیقی میافزاید: دلیل دیگر برای حضور چهرههای صدا و تصویر به مطبوعات کسب درآمد است. نشریه میتواند برای این افراد درآمدزایی زیادی داشته باشد. فراموش نکنیم که اگر چهرهها به هنگام انتشار نشریهای که در آن حضور دارند، همچنان در مدیای تلویزیون و تصویر بمانند قطعاً در درآمدزایی مجله و نشریهشان دخالت دارد و به آن کمک شایانی میکند.
وی در ادامه با اشاره به عامل چهارم حضور اهالی صدا و تصویر در مطبوعات گفت: صدا و تصویر فرار هستند و همیشه در یادها نمیمانند اما حضور در رسانه مکتوب میتواند آنها را مانا کند، چرا که به هر ترتیب یک روز برنامه تلویزیونی یا رادیویی به پایان میرسد. صدیقی در ادامه تصریح میکند: امروز بیش از 2 هزار نشریه اعم از ماهنامه، دوهفتهنامه، هفتهنامه و روزنامه منتشر میشود که اگر هر یک از آنها بخواهند به طرح نیازهای مردم دامن بزنند یا پاسخی به آن بدهند هیچ اشکالی ندارد. وی در ادامه به حضور برخی چهرههای مطبوعات به دنیای سینما و تلویزیون و برعکس آن اشاره می کند و با تاکید بر اینکه چنین انتقالهایی حتی نتایج بهتری را نیز حاصل میکند می گوید: آقای صدرعاملی، فریدون جیرانی و بیژن امکانیان از اهالی مطبوعات بودند و امروز از افراد شاخص عالم سینما و تصویر هستند. غلامرضا موسوی روزنامهنگار بود که امروز تهیهکننده موفقی است. احمد طالبینژاد، ایرج کریمی و امید روحانی نیز از منتقدان برجسته سینما هستند که همگی از اهالی مطبوعات بودند. وی افزود: البته ورود چهرههای تصویر به عرصه مطبوعات نیز امکانپذیر است به شرط آنکه آدمهایی که وارد این عرصه میشوند درایت، تجربه، دانایی و علم مناسب داشته باشند. صدیقی درباره استفاده تام از برخی ستارههای سینما در شناسنامه برخی مجلات نیز می گوید: ممکن است گاهی از موقعیت چهرهها و ستارهها استفاده شود تا نشریه مخاطب بیشتری به دست آورد که اگر نتیجه مثبت باشد اشکالی ندارد. مثلاً در گروه مشاوران یک مجله علمی ممکن است نام 50 پزشک آمده باشد، اما دلیلی ندارد آن مجله هر ماه از تمام آن افراد مطلب داشته باشد یا نام تمام آنان در میان مطالب نشریه به چشم بخورد.
پژمان کریمی
، از سردبیر برنامههای «بحث روز» و جزیره در رادیو و همچنین مسؤول صفحه فرهنگ و هنر کیهان اما دیدگاه متفاوتی درباره حضور چهرههای سینما و تلویزیون در مطبوعات مطرح میکند. کریمی میگوید: اساساً کار مطبوعاتی، کار جذابی است که در آن افراد میتوانند با انتشار مطالب خود در زمینههای مختلف مانند هنر، فرهنگ، اقتصاد و در موضوعات اجتماعی و سیاسی صاحبنظر شناخته شوند. به همین علت افرادی که تبدیل به چهره میشوند، لزوما به رشتههای دیگر رسانه نیز وارد میشوند. وی می افزاید: متاسفانه بارها دیدهایم افرادی که به چهره تبدیل شدهاند به عرصه خوانندگی و مطبوعات و حتی کارگردانی نیز قدم گذاشتهاند اما به موفقیتی ماندگار دست نیافتهاند. به عنوان مثال میتوان از برخی چهرههای دنیای اجرا نام برد که وارد عرصه خوانندگی شدند اما در این زمینه به ماندگاری دست نیافتند. کریمی از ورود برخی چهرههای تلویزیونی و سینمایی به دنیای مطبوعات به عنوان اشکال یاد
می کند و می گوید: این اشکال به برخی از اهالی مطبوعات برمیگردد و متاسفانه تعدادی از مسؤولان و مدیران این عرصه روی برخی از چهرهها حساب باز میکنند و بدون در نظر گرفتن محتوا، از چهرهها به عنوان افرادی تیراژآور استفاده میکنند! وی افزود: چهرهها گاهی گول میخورند و ممکن است گاهی به خاطر وسوسههای درونی یا حرفهای اطرافیانشان حال و هوای مطبوعاتی شدن را در سر بپرورانند.
حسین قندی
، کارشناس مطبوعات و رسانه مکتوب و همچنین استاد دانشگاه در پایان این گزارش جمعبندی مناسبی ارائه میدهد. وی درباره ورود اهالی تصویر به دنیای مطبوعات به «وطن امروز» گفت: به نظر من آن عده از هنرمندان عرصه هنر، موسیقی، تئاتر و سینما به سمت نوشتن و دنیای مطبوعات میآیند که توان نوشتاری داشته باشند. یعنی ذوق نوشتن و قلم زدن را در خودشان حس میکنند. این استاد دانشگاه در ادامه تصریح میکند: در تاریخ مطبوعات ایران، محمدتقی بهار را میبینیم که شاعری بزرگ است و در عرصه مطبوعات نیز سالها حضور داشت و یکی از روزنامههای مطرح را میچرخاند. وی در ادامه میگوید: معمولاً اهالی مطبوعات این حرفه را یک علم میدانند در حالی که این طور نیست و حضور و ماندگاری در مطبوعات و رسانه یک هنر است، به همین علت برخی حس میکنند میتوانند از ذوق و سلیقه و توانایی قلم خود به خوبی استفاده کنند، در نتیجه به این سمت کشیده میشوند.
قندی میافزاید: در این بین ممکن است برخی از نشریات از چهرهها نیز استفاده کنند تا میزان تیراژ خود را بالا ببرند. در واقع آنها میخواهند با استفاده از ستارههای سینما، تلویزیون و دنیای تصویر برای مخاطبان ایجاد جذابیت کنند و این به دلیل تنوعی است که مطبوعات دارد. این استاد دانشگاه عرصه مطبوعات و رسانه مکتوب را عرصهای نامحدود اعلام ميكند و میگوید: ژورنالیسم برخلاف تئاتر، بازیگری و موسیقی، تنوع و گستردگی قابل توجهی دارد. قلم و هنر نوشتن موجب میشود عده بسیاری به سمت آن جذب شوند و این در حالی است که میتوان گفت افزایش اهالی مطبوعات نه منفعتی دارد و نه ضرری!