سیدمحمد ساداتاخوی:
فرصت برای تلمیح و استعاره نیست. زمانی برای اشاره نیست. حتی گذشته را مجال تکرار دوباره نیست. «در لفّافه سخن گفتن» نیز چاره نیست. «واگویه»، آرزوی دلپاره-پاره نیست....
الف
هدیهات را روی زانوهایت گذاشتهای...
... همسرت، آرام است و سخن مرد صاحب خانه را میشنود...
... مرد، اشاره به خانه میکند و رنجهایش را میشمارد.
سالهای اجارهنشینی و تنگدستیاش گذشتهاند و میراث پدر، او را سرخوش و دلگرم کرده است.
... تا فصل پیش، تکیهگاه مرد، خانهای کوچک و اجارهای با پنجرههایی دود گرفته بود و حالا...
... این خانه بزرگ و نونَوار، پاداش صبر و نیکخواهی او برای دیگران است. میراث مانده از پدر، بی آنکه بخواهد، رسیده و وصیت پدر، او را صاحب خانه کرده است...
... سرریز میراث پدر نیز اتاقها و حیاط خانه را پر از وسایل تازه کرده است.
... هدیهات را روی زانوهایت گذاشتهای و مدام، گوشههای خانه را نگاه میکنی و آه میکشی...
... در دلت، آنان را شایسته داشتن خانه نمیدانی و حسی گنگ، مدام ذائقه تو را تلخ میکند.
... بی آنکه بخواهی؛ دندانهایت به هم فشرده میشوند...
... حسرت داشتن خانه، تو را بیرحم کرده و در دلت، آرزویی میکنی که یادآوریاش شرمندهات میکند.
... خدا ... هنوز به تو و همسرت خانه و خودرویی نداده است. بر اساس سخن امام علیبن ابیطالب(ع): بدخواه دیگران نباش تا بدخواهت نباشند.
ب
دستههای کوچک شمع را میبینی که چگونه ایستادهاند؟... سر تا پایشان سپید است و فتیلههای بیرون آمده از دلسپیدی را شوق سوختن، پر کرده است. شمعهای کوچک را پروانههای قدیمی، کنار هم میگذارند و فتیله به فتیله، شعله «لَبَّیک» را به پیشانی بلندشان هدیه میکنند. شمعهای کوچک، آتش میگیرند و شعلههای رنگین، تا آسمان مسجد «شَجَره» زبانه میکشند. شمعهای کوچک، اِحرام «سوختن در خود» را بستهاند و شانه به شانه هم، باغ زیارت فرشتگانت را چراغانی میکنند. محرِمان حج خانهات، حرارت «شعله» بازگشت را به نسیم خنک «باران» چشمها پیوند میزنند و کوچههای آسمان شب حجاز را سرشار ستاره میکنند.
لَبَّیک!... اللّهمَّ لَبَّیک!...
ج
کسی میگفت:
- بهترین و ارزونترین ساندویچ، همبرگر و اُلُویه بودن و تا از مدرسه تعطیل میشدیم، به مغازه هاشم آقا هجوم میبردیم و هر کس به اندازه پولش خرید میکرد. یه روز تا اومدیم از درِ مغازه بریم تو، متوجه شدیم که هاشم آقا چوب به دست کسی را از مغازه بیرون کرد. به سر و وضع طرف نگاه کردیم. فلاکت از همه جایش میبارید. ساندویچ خورده بود و پولش را نداده بود. بعد هم ایستاده بود و التماس میکرد تا هاشمآقا بقیه ساندویچش را از روی یخچال مغازه بدهد تا بخورد. هاشمآقا هم که از پررویی یارو شاکی شده بود؛ ساندویچ نیمهخورده را جلوی چشم یارو، به سطل آشغال بزرگ مغازه پرت کرد. دو ماه بعد، هاشم آقا سکته قلبی کرد و 2 روز بعدش هم مرد. پسرش برای دیگران تعریف کرده بود که عزرائیل، وسط غذایی که خیلی هم دوستش داشت، جانش را گرفته بود.
د
سایههای پشت سرم را نگاه نمیکردم. آرزو میکردم ایکاش بیابانِ پیش رویم، نسیم شرجی دریا را سخاوتمندانهتر نصیبم میکرد تا دانههای درشت عرق پیشانیام، سینه به نسیم میسپردند و گونههای داغم را خنک میکردند. توشهام را روی شانهام محکم کردم و کمی از راه را دویدم. سایههای پشت سرم، ناامید از رسیدن، بر خاک بیابان زانو میزدند و دستهایشان را میدیدم که به سوی آسمان، بالا میرفتند.آنان، تو را صدا میکردند تا مرا برگردانی!... یا ابرهای سیاه عذابت را پراکنده کنی.
در دلم به خامی آرزویشان میخندیدم و به سوی دریای پشت بیابان میدویدم. ناسپاسان امتم خستهام کرده بودند و میدانستم که تو نیز حال ما را دیده بودی... اگر چنین نبود، ابرهای عذابت را به «خسته نباشید» تبلیغ سالیان من نمیفرستادی. میدانم که وقتی ابرها را دیدند، پشیمان شدند و درهای توبه آسمانت را با وحشت کوبیدند... اما راستش «من»، دیگر طاقت ماندن و تکرار گفتههای هزار بارم را نداشتم. سوار کشتی، پا به دریا گذاشتم... نهنگ را فرستادی... مرا به آب انداختند تا قربانی سواران کشتی شوم. حالا اینجایم؛ در شکم ماهی... تا دیگر هیچ پیامبری، امت گرفتارش را رها نکند... و من نیز، با تو خلوتی جانانه داشته باشم. ذکر یونُسیه(سخن یونس نبی با خداوند): لاألهَ ألّا أنت... سُبحانَک... أنّی کُنتُ مِنَ الظّالِمین(تقصیر تو نیست؛ با اینکه جز تو کسی را ندارم، همیشه همه چیز را با دست خودم خراب میکنم).