رسم عاشق‌کشی

محمد صابری:

در نخستین روزهای تکیه سعید سهیلی بر کرسی ریاست شورای صنفی اکران، بودند بدبینانی که تغییر مشی این کارگردان از ساخت فیلم‌هایی چون «مردی شبیه باران» و «چهار‌انگشتی» به آثاری از جنس «چارچنگولی» و «ازدواج در وقت اضافه» را حاکم بر آینده اکران سینماها تعبیر کرده و ناامیدانه فاتحه اکران تولیدات فرهنگی سینمای ایران را می‌خواندند. ما «خوشبینان» ولی مطمئن بودیم به بدبینی ایشان و دلخوش به اینکه «نه، اینگونه نخواهد شد». اما خوشبینی هم حدی دارد. هرچه می‌گذرد و هرچه سعی می‌کنیم خود را در بیراهه‌های دلخوشی به آینده این سینما گم‌وگور کنیم، باز با آوار واقعیت مواجه می‌شویم. هوشنگ گلمکانی حق دارد بنالد از اینکه «سینمای اکران دارد آبروی سینمای ایران را از بین می‌برد». خسرو معصومی هم حق دارد به کنایه از اکران «باد در علفزار می‌پیچید» با رسانه‌ها درد دل کند که «فکر می‌کنم این نوع اکران تشکر مسؤولان از ساخت فیلم‌های فرهنگی است!» اصلا همه حق داریم گلایه کنیم از این وضع اکران در سینماها. آنقدر از رویای اکران میلیاردی در سینماها گفتیم و نوشتیم که حالا کابوسش آرامش را از فیلمساز و منتقد ربوده ‌است و آنقدر از سینمای جشنواره‌ای بد نوشتیم که حالا حسرتش گریبانگیرمان شده‌است! امان از بی‌تعادلی. آقای سهیلی! شما هم گله کنید، تعارف نداشته باشید اما انصاف چرا، این یکی لازم است. فراموش نمی‌کنم روزی را که به بهانه اکران «چارچنگولی» و با اکراه میهمان دفترتان بودم تا از دلایل ساخت این اثر عجیب از شما بپرسم و در انتها باب درد‌دل گشودید که «سینمای کمدی مطابق ذائقه‌ام نیست اما بالاخره فیلمساز هم جایی کم ‌می‌آورد!» نمی‌توانم حکم بدهم که از قبل این «کم‌آوردن» چه «زیادتی» نصیب‌تان شده که اینگونه، نه طنز که طنازی هم باب میلتان شده‌ است و در فهرست اکرانی که با امضای شما منتشر می‌شود سیطره 80 درصدی این قبیل تولیدات را شاهدیم.

خود واقفم که این داستان، داستان سلیقه و شخص نیست، حکایت چرخه نامیزانی است که آنقدر بد چرخیده که به قاعده چرخاندنش حکم «کج‌‌سلیقگی» می‌یابد. اما تا کی؟ تا چه زمان تولیداتی چون «باد در علفزار می‌پیچد» قربانی این چرخش نامیزان خواهد شد؟ این رسوم تا کجای تاریخ سینمای ایران مرسوم خواهد ماند که یا باید عاشق «سینما» بود یا عاشق «اکران» یا باید به «فرهنگ» اندیشید یا به «گیشه» یا باید «خوب» بود یا «راضی از شرایط»! اما با همه این بی‌صبری‌ها و گلایه‌ها، هنوز ترجیح می‌دهیم «خوشبین» باشیم. فراموش نکرده‌ایم که هنوز فرصت اکران (هرچند محدود) برای تولیداتی از جنس «باد در علفزار می‌پیچد» هست، اسفا از آن روز که این فرصت محدود هم به «حسرت» و «آرزو» تبدیل شود!