پس از وقوع شوک‌های نفتی در جهان و به خاطر افزایش قیمت‌های ناشی از آن، یارانه‌های پرداختی در ایران بویژه در بخش انرژی روز به روز افزایش یافت و طی 40 سال گذشته بهمنی را تشکیل داد که اکنون در حال فروافتادن است. تدبیر نکردن برای هدایت مسیر این بهمن یا چاره‌اندیشی بلندمدت برای حذف آن، سرمایه‌ها و فرصت‌‌های زیادی را از کشور گرفت، بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی کشور بر پایه انرژی ارزان شکل گرفتند و همین آدرس غلط موجب شد تا برای بهینه‌سازی واحدهای اقتصادی چاره‌اندیشی نشود و از طرف دیگر هزینه‌های زیادی بر گرده دولت تحمیل شود. از دیگر سو، هدف دولت از ارزانفروشی، واگذاری مجانی و ... حمایت از اقشار کم‌درآمد و نیازمند جامعه است که تحت عنوان پرداخت‌های انتقالی یا یارانه از آن یاد می‌شود. متأسفانه در ایران، حدود 70 درصد از رقم یارانه‌های پرداختی به
3 دهک بالای جامعه که هیچ نیازی به دریافت یارانه ندارند، داده می‌شود و این در مقابل کارکرد دولت در جهت کم کردن فاصله طبقاتی است. ورود به بازارهای جهانی و منطقی کردن تعرفه‌ها، الزامی جهانی است. دولت‌ها نمی‌توانند تا ابد با دیوارهای تعرفه‌ای، صنایع خود را از خطر مصون نگه دارند. بحران جهانی که بسیاری از صنایع مطرح جهانی را زمین‌گیر كرد نه تلنگر که زنگ بیدارباشی است...
تا صنایع کشور با توان بیشتر به سمت اصلاح ساختار و بهینه کردن اندازه خود حرکت کنند تا بتوانند خود را در مواقع بحرانی نجات دهند و قدم اول در نجات‌بخشی، تولید محصول با هزینه‌های رقابتی است و این اتفاق نمی‌افتد، مگر با قطع بند ناف یارانه‌ها. مورد دیگری که در کنار تحمیل هزینه‌های بالا به جامعه، آزاردهنده است، فرهنگ غلط مصرفی حاکم در بخش‌هایی از جامعه به‌خاطر ارزان بودن قیمت حامل‌های انرژی است. به گمانم، با واقعی شدن حامل‌های انرژی بر خلاف تصور برخی‌ها، این فرهنگ غلط، اصلاح شده و زندگی اقتصادی مردم عقلایی‌تر خواهد شد. اجرای منطقی و موثر سیاست‌های کلی اصل 44 در گروی کارآمد کردن شرکت‌های دولتی و واگذاری آنها به بخش‌های غیردولتی است. تصویب طرح هدفمندی یارانه‌ها و حذف یارانه‌های انرژی موجب کشف قیمت واقعی این شرکت‌ها شده و از ایجاد حباب‌های بورسی جلوگیری می‌کند. با واگذاری این شرکت‌ها که با اجرای هدفمندی یارانه‌ها، توانمند شده‌اند، علاوه بر تقویت پایه‌های اقتصاد کشور زمینه برای تدوین منطقی و اصولی برنامه پنجم توسعه فراهم می‌شود. تامین منافع بلندمدت فعالان اقتصادی یکی دیگر از اهداف اجرای هدفمندی یارانه‌هاست. نباید عده‌ای پشت نقاب تشکل‌های اقتصادی و فقط به خاطر حفظ منافع کوتاه‌مدت خود در مقابل طرح موضع بگیرند. اجرای این طرح، فارغ از گرایش‌های سیاسی موجود، شجاعت و توانایی خاص خود را می‌طلبد. بی‌شک اجرای طرح تحول اقتصادی با محوریت هدفمندی یارانه‌ها می‌تواند کشور را در مسیر بالندگی قرار دهد. طرح تحول، نقشه راه توسعه کشور و هدفمند کردن یارانه‌ها قطب‌نمای آن است، باید همگان با درک مصالح کشور کمک کنند تا این راه بی‌خطر پیموده شود.
* استاد دانشگاه علامه طباطبایی