بیست و پنجم ژانویه سال 2005 میلادی، روزی است که در تاریخ بشر ثبت شده و به یاد خواهد ماند، زیرا در این روز برای نخستین‌بار یک گزارش رسمی بین‌المللی در سراسر جهان منتشر شد که جهانیان را بهت‌زده کرد.
در این گزارش آمده بود: گرمای گلخانه‌ای - خطری که چندین سال است پیرامون آن هشدار داده می‌شود- سرانجام به مرحله جدی و آستانه انفجار خود رسیده است و بشریت می‌رود تا گام در یک فاجعه جهانی گذارد. خورشید می‌تابد و زمین را گرم می‌کند. بخشی از نور هنگام ورود به جو منعکس می‌شود و باقی آن وارد اتمسفر شده و به زمین می‌رسد و آن را گرم می‌کند. زمین که گرم شده، شروع به تابش می‌کند. زمین مقداری از این انرژی را جذب و باقی آن را منعکس می‌کند. طی این فرآیند طول موج نور تغییر پیدا می‌کند.
بعضی از گازهای موجود در جو زمین، این تابش خروجی را جذب می‌کنند. این تابش عمدتا در محدوده مادون قرمز است. مولکول گازهای گلخانه‌ای، بسیار بیشتر از دیگر گازها نور مادون قرمز را جذب می‌کند. جذب انرژی توسط مولکول‌های گاز سبب جنبش مولکول و افزایش انرژی آن می‌شود. وقتی این اتفاق در مقیاس بزرگ رخ دهد، مانند این است که زمین را با یک پتو پوشانده‌ایم. دمای کل نواحی زمین افزایش می‌یابد؛ این پدیده اثر گلخانه‌ای و گازهایی که در آن موثرند، گازهای گلخانه‌ای نامیده می‌شوند. اثر گلخانه‌ای باعث می‌شود زمین گرم بماند و حیات روی آن ادامه پیدا کند. متان، دی‌اکسید کربن، بخار آب و اکسید نیتروژن جزو گازهای گلخانه‌ای هستند. این گازها هم در طبیعت و هم در فرآیندهای صنعتی تولید می‌شوند. CFCها دسته دیگری از گازهای گلخانه‌ای هستند که فقط در صنعت تولید می‌شود. CFC ها( کلرو فلوئورو کربن) ترکیبات حاوی کلر، فلوئور و کربن هستند. از این ترکیبات در آئروسل‌ها، خنک کننده یخچال و تجهیزات تهویه هوا استفاده می‌شود.
CFCها بسیار خطرناک‌تر از دی‌اکسید کربن و متان هستند اما مقدار آنها در اتمسفر خیلی کم است. با این وجود، تلاش‌های گسترده‌ای برای کاهش تولید آنها صورت گرفته و حتی تولید برخی از CFCها ممنوع شده است. CFCها فقط در فرآیندهای صنعتی تولید می‌شوند به همین جهت کنترل آنها بسیار ساده‌تر از متان و دی اکسید کربنی است که می‌توان گفت، امروز جزئی از زندگی ما شده‌اند و در اکوسیستم پیچیده زمین نیز نقش دارند. عده‌ای از دانشمندان معتقدند اثر گلخانه‌ای در سال‌های اخیر بیشتر شده و زمین در حال گرم شدن است. متان و CFC، انرژی بیشتری را به دام می‌اندازند، اما دی اکسیدکربن مهم‌ترین بخش گازهای گلخانه‌ای است، زیرا حجم بیشتری از آن در اتمسفر وجود دارد. احتراق سوخت‌های فسیلی (زغال‌سنگ، نفت و گاز) دلیل اصلی ازدیاد بیش از حد دی‌اکسیدکربن است. اما برخی دیگر از دانشمندان با این نظر مخالفند. آنها می‌گویند که مطالعات انجام شده عموما بر پایه مدلسازی‌های کامپیوتری است و آب و هوای زمین بسیار پیچیده‌تر از آن است که بتوان رفتار آن را پیش‌بینی کرد. اما مطالعاتی که در سال 2001 توسط تیمی از محققان انگلیسی انجام شد، نشان می‌دهد طبق اطلاعات ماهواره‌ای 30 سال گذشته، تشعشعی که از زمین به فضا فرستاده می‌شود کاهش یافته است. این یعنی اثر گلخانه‌ای همگام با تولید بیشتر گازهای گلخانه‌ای افزایش پیدا کرده است. تحلیل ماجرا آنقدرها هم که به نظر می‌رسد ساده نیست. گرم شدن زمین و افزایش دی‌اکسید کربن پدیده‌های جانبی متعددی را همراه دارد.
ذوب شدن یخ‌ها سبب می‌شود سطح بیشتری از خاک زمین در معرض تابش نور قرار گیرد. پس زمین سریع‌تر از پیش گرم خواهد شد. از سوی دیگر بسیار محتمل است که با افزایش دما و میزان دی‌اکسید کربن موجود در جو، گیاهان دی‌اکسید کربن بیشتری را جذب کنند و این باعث اعتدال شرایط شود اما به هر حال اگر همه چیز به شکل کنونی پیش رود، تغییرات دما به صورت زیر خواهد بود. اما توجیه‌های دیگري نیز برای تغییر آب و هوا وجود دارد. عده‌ای بر این باورند که تغییرات ایجاد شده در بادهای خورشیدی (ذرات بارداری که از خورشید به سمت ما می‌آیند) باعث این دگرگونی است چون تاثیرات آن به مراتب بیشتر از گازهای گلخانه‌ای است. ولی آیا به راستی آب و هوا تغییر کرده است؟ برای نمونه به اطلاعات موجود در جدول شماره یک که چندی پیش توسط BBC درباره کشور انگلستان اعلام شده است، توجه کنید. اگر زمین گرم‌تر شود، بخشی از یخ‌های قطبی ذوب خواهد شد و سطح آب‌های آزاد بالا می‌رود. بر اثر پیشروی دریاها سرزمین‌های بسیاری زیر آب خواهند رفت. افزایش دما باعث خنک شدن آب‌های نواحی مختلف و گسترش بیابان‌ها می‌شود. این نگرانی‌ها باعث شد که تعدادی از کشورهای جهان در سال 1997 در ژاپن پیمان‌نامه‌ای تنظیم کنند.
طبق این پیمان که به پیمان کیوتو معروف است، کشورهای صنعتی متعهد شدند که ظرف 10 سال، میزان گازهای گلخانه‌ای خود را پنج درصد کاهش دهند. اما ایالات متحده در سال 2001 از این پیمان خارج شد و با اینکه چهار ماه بعد با توافق 180 کشور محدودیت‌های اعمال شده توسط پیمان کیوتو کاهش پیدا کرد، باز هم آمریکا به پیمان نپیوست. جورج بوش اعلام کرد که ایالات متحده هرگز به این پیمان ملحق نخواهد شد. اتحادیه بین‌المللی هواشناسی اعلام کرده است از آنجایی که این گازها می‌توانند برای یک قرن یا بیشتر از آن در جو باقی بمانند، لازم است گازهای گلخانه‌ای لااقل تا 60 درصد مقدار کنونی کاهش یابد. با این وجود نمی‌توان منبع موجود در پیمان کیوتو را تشدید کرد، زیرا این کار ضرر جبران‌ناپذیری به اقتصاد جهانی وارد می‌کند. خلاصه بحث در جدول شماره دو گردآوری شده است. آن را بخوانید . به یاد داشته باشید هر ایرانی سالانه 7/8 تن از این گازها را وارد جو زمین می‌کند.
آیا باید تولید گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهیم؟