سوال اول را با نقد و بررسی جشنواره مطلع عشق آغاز کنیم، ایده اولیه ایجاد چنین جشنواره‌ای چطور مطرح شد و با چه روندی به بار نشست؟
از سال 1385 که به بررسی اولویت‌های موضوعی ملی پرداختیم، مساله ازدواج جوانان در صدر قرار گرفت و به این نتیجه رسیدیم که کلیدی‌ترین مساله جوانان و جامعه مساله ازدواج است و تصمیم گرفتیم با جدیت آن را دنبال کنیم. در نهایت به سال87 رسیدیم و در برنامه‌ریزی‌های داخلی سازمان، این سال را به عنوان سال ازدواج معرفی کردیم. در بحث ازدواج چند هدف‌گذاری داریم که نخستین آن تقویت مطالعات در این زمینه است. در راستای این هدف، بخش مطالعات ما فعال شد و سعی کردیم سیمای ازدواج و طلاق در کشوررا ترسیم کنیم تا بتوانیم در برنامه‌ریزی‌های آینده از آنها بهره ببریم. هدف‌گذاری دیگر ما هوشیارسازی اجتماعی در سطح مسؤولان، نخبگان، خانواده‌ها و جوانان بود. البته مخاطب اول ما نخبگان و مسؤولان بودند اما قرار بر این بود که با استفاده از رسانه به سمت جوانان هم برویم. احساس می‌کردیم که مساله به اندازه نیاز و اهمیتش مورد توجه قرار نگرفته بنابراین تصمیم گرفتیم با توجه به اهمیت موضوع و وظیفه‌مان این مطلب را دوباره مطرح کنیم. بحث بر سر جوانب موضوع، آینده مساله، مسیرهای طی شده و... از جمله مواردی بود که قصد طرح آن را داشتیم که این کار تا حد زیادی انجام شد. سال 85 وقتی قضیه ازدواج مطرح می‌شد گوش شنوایی نداشتیم. بیشتر منتقدان روی مساله ایجاد اشغال، مسکن و... تاکید می‌کردند و معتقد بودند با ایجاد چنین بسترهایی خانواده‌ها وارد بحث ازدواج خواهند شد. در حال حاضر خوشبختانه چنین بازخوردی نیست. مراکز تصمیم‌گیری، مجموعه‌های موثر و گروه‌های مرجع دریافته‌اند که مساله ازدواج ماورای تصور قبلی‌شان از جهت اهمیت بوده است. در این زمینه گفت‌وگوها و جلسه‌های زیادی با مسؤولان دانشگاه‌ها، کارشناسان و...گذاشته شد و نظرات رد و بدل شده است. رسانه‌ها هم در این بین به ما کمک کرده‌اند و در فضای هوشیارسازی فعالیت‌های زیادی انجام داده‌اند.
قدم سوم که باید برمی‌داشتیم و برای آن هدف‌گذاری کرده بودیم پرداختن و اجرایی کردن برنامه ملی ازدواج بود. این برنامه از قبل تنظیم شده باید به بافت برنامه‌ریزی دستگاه‌ها می‌رفت تا مقدمات اجرایی شدن آن انجام شود. اقدامات اولیه در این زمینه انجام شده بود و مصوبات مربوط به این موضوع در اختیارمان بود اما برای اجرایی شدن آن نیاز به اقدامات مکمل بود که در حال حاضر احساس می‌کنیم در این زمینه پیشرفت خوبی داشته‌ایم. به عنوان نمونه آخرین اقدام ما در جلسه هفته پیش هیات دولت ارائه گزارش مفصلی از وضعیت ازدواج جوانان بود؛ بالاخره در روز ملی ازدواج، دولت هم باید درباره این موضوع وقت می‌گذاشت و اطلاع پیدا می‌کرد و به تصمیماتی هم می‌رسید. در همین جلسه پیشنهادهای اساسی هم در دولت مطرح کردیم که تایید شد؛ مهم‌ترین آن پیشنهادها این بود که برنامه ملی ازدواج براساس یک تقسیم کاری برای هر دستگاهی یک وظیفه مشخص کند.
طبق تصمیم هیات دولت قرار شد که سازمان، وظیفه‌ای را که برای هر دستگاه تعیین شده به کمک معاونت برنامه‌ریزی و وزارت راهبردی به بافت دستگاه‌ها ببرد و برای آن بودجه تعریف شود. بنابراین برای سال آینده طبق جدولی که سازمان تعیین کرده برای هر دستگاه، وظیفه‌ای مشخص در حوزه ازدواج جوانان تعیین شده که براساس آن، بودجه هم دریافت می‌کنند. تا پیش از این، برنامه‌های فرابخشی این چنین عقیم می‌ماندند چون مجری، نحوه اجرا و میزان اعتبار لازم برای انجام آن مشخص نمی‌شد. این تصمیم جلسه اخیر هیات دولت مشخص می‌کند که هر وزارتخانه و دستگاهی چه وظایفی دارد و چه میزان اعتباري در این باره نیاز دارد تا به این روش اجرایی شدن وظایف نهادها درباره ازدواج جدی‌تر شود.
به عنوان مثال می‌توانید به وظیفه محول شده به یکی از دستگاه‌ها اشاره کنید؟
به عنوان مثال در این برنامه وزارت آموزش و پرورش مكلف شده است تا از طریق انجمن‌های اولیا و مربیان، آگاهی‌های لازم درباره ازدواج جوانان را به خانواده‌ها منتقل کند و براساس همین وظیفه بودجه‌ای هم برایش تعریف شده است. در ادامه آخرین بخش از هدف‌گذاری سازمان ملی جوانان، فعال کردن ظرفیت‌های اجتماعی در این موضوع بود. برای این کار سازوکارهای مشخصی وجود دارد اما در این میان مجموعه‌های مختلفی‌به صورت خودجوش وارد این مقوله شده‌اند. اولین وظیفه سازمان، شناسایی و تقدیر از آنها بود که این مساله موجب ایجاد موج تازه‌ای از نهادسازی در زمینه ازدواج می‌شد.
این مجموعه‌ها سازمان‌های مردم‌نهاد بودند؟
بعضی وقت‌ها شخصیت‌ها به پیگیری موضوع ازدواج می‌پرداختند و در بعضی موارد هم گروه‌ها و موسسه‌های مردم نهاد و خودجوش. هدف‌گذاری اصلی در برنامه مطلع عشق پرداختن به این بخش بود. جشنواره مطلع عشق به خیرین، اساتید دانشگاه، موسسات مرتبط به امر ازدواج توجه نشان داده و از آنها تقدیر کرد. این مساله در حال حاضر در همه استان‌ها در حال انجام است و نتایج دلپذیری هم خواهد داشت. رئیس‌جمهور هم تاکید ویژه‌ای دارند که در این محور، مراکز امین را در حوزه‌های اجتماعی تقویت کنیم. البته در کنار این موضوع در جشنواره، از دستگاه‌های فعال در امر ازدواج هم تقدیر شد.
چرا این قدر روی موضوع ازدواج تاکید شد، مگر این موضوع به عنوان یک خطر اجتماعی مطرح شده بود؟
بله، موضوع بسیار مهم است. مساله تغییر ترکیب جمعیتی کشور است. این جدول نشان می‌دهد که هرم جمعیتی کشور کاملاً متحول شده و ساختمان جمعیتی دچار یک انقلاب شده است که به آن انقلاب جوانی جمعیت میگویند. با اینکه اوج جمعیتی کشور در سال‌های قبل مربوط به کودکان و نوجوانان بود اما امروز اوج جمعیتی کشور بین 20 تا 24 سال یعنی سن جوانی است.
البته این را هم بگویم که طبق جدول‌هایی که از وضعیت جمعیت کشور در دست داریم، جمعیت جوان ما از نظر جنسیتی در تعادل هستند و این به نظر من از آیات و نشانه‌های الهی است.
پس آمارهایی که به صورت پراکنده مطرح می‌شود و خبر از نابرابری تعداد پسرها در برابر دخترها می‌دهد واقعی نیستند ؟
خیر! همخوانی و توازن جنسیتی در سن ازدواج کاملاً واضح است.
پس ازدواج از لحاظ تعداد دخترها در برابر پسرها مشکلی ندارد، اما مشکل کجاست؟
در بحث ازدواج، روشی در کشور ما است که مورد تایید روانشناس‌ها هم هست و آن اختلاف سنی در بحث ازدواج است.
از طرف دیگر بالا رفتن سطح تحصیلات خانم ها در چند سال گذشته تغییرات فرهنگی و اجتماعی زیادی به دنبال داشته که روی مساله ازدواج تاثیر گذاشته است. بنابراین خانم‌ها پس از رسیدن به سن ازدواج یکی، دو ایستگاه تا ازدواج، بیشتر فاصله ندارند. ایستگاه اول موافقت خانواده‌ها و تقبل جهیزیه است و ایستگاه بعدی تحصیل است اما وقتی به سراغ پسرها می‌رویم می‌بینیم که ایستگاه‌های بیشتری تا ازدواج دارند. سربازی، شغل، درآمد و تحصیل که علاوه بر مساله شغل بر جایگاه اجتماعی فرد هم تاثیرگذار است. بنابراین پرداختن به امر ازدواج برای پسرها سخت‌تر از دخترهاست و در طراحی‌ها و برنامه‌ریزی‌ها باید توجه بیشتری روی آنها صورت بگیرد.
در هر صورت ممکن است براساس تحلیل‌هایی که بر روی سن جوان‌ها به ازدواج و مقوله ازدواج تفاوت‌هایی را در آمارهای مطرح شده مشاهده کنیم اما بعضی‌ها آمارهای غلطی مطرح می‌کنند و از بالا بودن تعداد دخترها میگویند که جو روانی بدی را در جامعه و خانواده‌ها ایجاد کرده است در حالی که این طور نیست.
یکی از تغییر روش‌هایی که در سال‌های اخیر در امر ازدواج شاهد آن بوده‌ایم کاهش فاصله‌های سنی است که اگر همین طور پیش برود و ازدواج همسالان به میان بیاید نه‌تنها پسر کم نخواهیم داشت بلکه زیاد هم خواهیم آورد! بنابراین اقتضائات جوانی جمعیت باید در دستور کار همه مدیران و برنامه‌ریزان کشور قرار بگیرد، مانند ایجاد شغل، بحث تربیت، آموزش و شکل‌گیری هویت و طراحی برای اوقات فراغت و...
آیا قبل از رسیدن به قله جمعیتی جوان پیش‌بینی‌های لازم انجام شده بود تااکنون دچار مشکل نشویم؟
این‌طور نبود که کاملاً مورد غفلت باشد. از سال‌ها پیش رهبری دائما اين موضوع را مورد تاکید قرار داده‌اند یا مثلاً ایجاد جایی به نام سازمان ملی جوانان و ... اما اینکه بگوییم این پیش‌بینی در بافت اجرایی کشور قرار گرفته، نه این طور نبوده است. در این چند سال سعی کرده‌ایم این بخش از قضیه را مورد پیگیری قرار بدهیم. هدف ما در این چند سال پاسخگویی به همین انقلاب درخواست‌های جوانی است.
در بحث گذران اوقات فراغت و شادی‌آفرینی برای جوان‌ها آیا سبک و سیاق خاصی به وسیله خود ما تولید و آموزش داده شده است که بی‌نیاز از ورود الگوهای خارجی باشیم؟
این بحث مهم ودامنه‌دار است. در این رابطه تصمیمات اجرایی و عملیاتی گرفته شده و دولت هم یک سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در این بحث داشته است. به عنوان مثال در بحث ورزش، براساس تدبیر رئیس جمهور سرمایه‌گذاری‌ها از تهران به متن شهرستان‌ها هم رفته است و در حال حاضر این میزان توجه و سرمایه‌گذاری در این‌باره از افتخارات نظام به حساب می‌آید. یکی از اقدامات بسیار جالب و ویژه‌ای که در این چندسال تاکید و تقویت شده، مساله اردوهای سازندگی است. در سال 85 ستاد عالی اردوهای هجرت و طرح هجرت 30 طراحی شده و یکی از اصلی‌ترین اولویت‌های برنامه ملی اوقات فراغت جوانان اردوهای سازندگی و جهادی بوده که به نظرم یک سبک خاص گذران اوقات فراغت مخصوص جوانان است که کاملا قابل گسترش بوده و در حال حاضر بخش خصوصی هم وارد آن شده است.
هشدار در بحث ازدواج جوانان چه بود؟
در موضوع ازدواج نخستین چیزی که مورد بررسی قرار گرفت این بود که تقاضای واقعی ازدواج کشور چقدر است و تعداد جوان‌های آماده برای ازدواج چقدر. بررسی‌ها نشان داد که میان این 2 مقوله در فرآیندهای زمان‌دار فاصله معناداری وجود دارد. اگر سن 18 تا 21 سال را سن مناسب ازدواج خانم‌ها و سن 21 تا 27 سال را مناسب ازدواج آقایان درنظر بگیریم در حال حاضر 12 میلیون جمعیت آماده برای ازدواج داریم. آماده به این معنی که فرد از نظر بلوغ حسی و عاطفی، جنسی، فکری و ... در شرایط مناسبی باشد و باید به نیازهای جدی خود درباره ازدواج پاسخ بدهد. از طرف دیگر آمارها نشان می‌داد که در سال گذشته 841 هزار ازدواج در کشور داشته‌ایم در حالی که این میزان باید تا 6 میلیون (برای 12 میلیون نفر) افزایش می‌یافت.
بنابراین در فرآیند بررسی مشخص شد که در کشور به‌طور سالانه باید حداقل یک میلیون و 200 هزار ازدواج داشته باشیم تا در سال‌های آینده به بحران مجردها برنخوریم. پس فاصله معناداری میان این آمارها وجود دارد و ما باید تدبیر کنیم تا در سال‌های آینده آمار افراد مهیا برای ازدواج را به آمار وقوع ازدواج‌ها نزدیک کنیم تا به سلامت از مقطع برآمدگی جوان‌ها در هرم سنی کشور عبور کنیم. بنابراین برای عملیاتی کردن این مساله در ابتدا باید به سؤال‌های زیر جواب داده شود. 1- آیا این مساله نیاز به متولی خاصی دارد؟ پاسخ این سؤال منفی است. بخش اصلی این ماموریت بر دوش خانواده‌ها و جامعه است. در حاکمیت هم متناسب با ماموریت هردستگاه اجرایی وظایفی درباره امر ازدواج به آن دستگاه محول شده است که برنامه آنها مشخص و موجود است. تنها اتفاقی که باید بیفتد توزیع وظایف است و اجرایی شدن آن از طرف نهادها و ارگان‌ها.
از طرف دیگر در بخش مردمی، عمده‌ترین وظیفه ما برداشتن یا کاهش موانع اجتماعی و دست‌ساخته پیش پای ازدواج است. در این مسیر باید از رسانه‌ها برای فرهنگ سازی کمک گرفت که این مساله نوعی عزم ملی و کاري جهادی است. نکته سوم بحث کیفیت کار است. سازمان در این میان توجه جدی به مقوله کیفیت ازدواج دارد، یعنی ازدواجی دارای کیفیت است که آگاهانه بودنش به پایداری منجر شود. در غیر این صورت از نظر سازمان تایید شده نیست!
از حضور در دولت احمدی‌نژاد راضی هستم
شاید امروز وقت آن رسیده باشد تا از همراهان دولت نهم درباره چند و چون همراهی و میزان رضایت از حضور سه‌ساله‌شان در کنار رئیس‌جمهور سوال شود؛ سوالی که در شرایط موجود نه به نقد عملکرد دولت مربوط می‌شود و نه به بررسی شرایط حال حاضر. پرسیدن این سوال از رئیس سازمان ملی جوانان، در ابتدای یک مصاحبه کاملا غیرسیاسی آنقدر سخت بود که برای یک لحظه فکر برهم‌خوردن جلسه گفت‌وگو در ذهن مصاحبه‌کننده‌ها شکل بگیرد اما عکس‌العمل روحانی جوان دولت احمدی‌نژاد به قدری آرام و باطمانینه همراه بود که خاطرمان را جمع کرد. وقتی از حجت‌الاسلام محمدجواد حاج‌علی‌اکبری سوال کردیم که چرا قبول کردید به دولت احمدی‌نژاد بیایید، او با آرامش خاصی گفت: «چیزی که بیشتر برای خود من انگیزه بود، شخصیت آقای دکتر احمدی‌نژاد بود و آن برنامه‌ای که ایشان اعلام کرده بودند. خب، هر دو برای من خیلی جذاب و دلپذیر بود؛ یک شخصیت شناخته‌شده، مکتبی، باروحیه بسیار صمیمی و مردمی،خیلی جدی در پیگیری‌ها و به لحاظ مبانی فکری و اعتقادی خیلی زلال و روشن. این ویژگی‌ها و صفات معمولا برای کسی مثل من خیلی جذاب است. از طرفی هم ایشان شعار اصلی خودشان را مساله عدالت قرار دادند که آن هم یک جهت‌گیری بسیار جذاب بود. این دو جهت موجب شد بخواهم کنار ایشان باشم.» از مجال مصاحبه استفاده کردیم و سوالی که امروز از مردان دولت نهم پرسیده می‌شود را مطرح کردیم. می‌خواستیم بدانیم حاج‌علی‌اکبری بعد از سه سال آیا هنوز از انتخابش راضی است که او با مکثی کوتاه در جمله‌ای مختصر گفت: «بله!»