اعضاي کابینه باراک اوباما بالاخره معرفی شدند، در این میان بیشترین جنجالها بر سر انتخاب گیتس به عنوان وزیر دفاع و هیلاری کلینتون به عنوان وزیر خارجه بود. با تکمیل کابینه جدید، از هماکنون گمانهزنیها درباره سیاستهای آینده کاخ سفید آغاز شده است. در حال حاضر آمریکا در شرایط فوقالعادهای قرار دارد و انتقال قدرت نیز به تبع آن در فضایی غیرطبیعی انجام خواهد شد. بحران اقتصادی جهان و داخل آمریکا یکی از پارامترهایی است که شرایط آمریکا را غیرعادی میکند. کارنامهای که جورج بوش بعد از 8 سال حکومت در عرصه سیاست خارجی و بینالملل از خود بر جای گذاشته است، یکی دیگر از عواملی است که شرایط را برای دولت جدید از حالت عادی خارج ساخته است. تکتک موضوعاتی که تحت عنوان کارنامه بوش مطرح است نشان میدهد که شرایط به نحوی است که باراک اوباما باوجود اینکه شعار تغییر را مبنای مبارزات انتخاباتی خود قرار داده بود اما نمیتواند به شعارهای تبلیغاتی خود عمل کند و حداقل نخبههای سیاسی و صاحبنظران به ایجاد این تغییرات به هیچ عنوان امیدوار نیستند. ممکن است آمریکاییها مجبور باشند برای برون رفت از بحران اقتصادی بهدنبال بازتولید روشهایی باشند که در اقتصاد عملی شود تا ضمن پشت سر گذاشتن بحران، راهی برای ادامه حیات اقتصاد لیبرالیستی بیابند. نوع تعاملی که آمریکاییها با قدرتهای جهانی بویژه روسیه دارند یا غفلت استراتژیکیای که در رابطه با چین داشتند از موضوعاتی است که ایجاب میکند سیاستگذاریها یا جهتگیریهای دولت اوباما با گذشته متفاوت باشد اما موضوعاتی مانند عراق، افغانستان، فلسطین، لبنان و چالشهای اساسی در رژیم صهیونیستی به سادگی امکان تجلی هرگونه تغییری را منتفی کرده یا به حداقل میرساند. دلیل روشن آن هم این است که اوباما به جای اینکه به سرعت مثل حکومتهای قبلی از طریق مشاوران یا مراکز نخبه آمریکایی دست به تدوین سیاستهای دوره خود بزند، به سرعت کمیته 2 حزبی جمهوریخواه و دموکرات را تشکیل میدهد که سیاستهای حداقل یک سال آینده وی را تعیین میکنند و این در واقع یک تدبیر مشترک 2 حزبی است. وقتی یک کمیته 2حزبی بهوسيله بوش و اوباما تشکیل میشود، مفهومش این است که بخشی از سیاست بوش در دوران اوباما استمرار خواهد یافت و نمیتوان شکافي جدی میان مرحله پیش و مرحله جدید ریاست جمهوری مشاهده کرد. در همین راستا رابرت گیتس در سمت خود ابقا شده و هیلاری کلینتون که یک چهره جنجالی است، ناچار میشود در اولین اظهارنظر رسمی خود چند موضوع مشخص را در یک موضع افراطی بیان کند.
نخست اینکه با انگیزه و پراحساس از اسرائیل حمایت کرده و اظهار میدارد که اسرائیل در شرایط فوقالعادهای قرار دارد و آمریکا نمیتواند در نوع تعامل خود با اسرائیل تغییر ایجاد کند و دست به ریسک بزند. کلینتون حتی اظهار امیدواری میکند که روابط نیمهگرم – نیمه سرد اسرائیل و آمریکا بهبود یابد.
با توجه به اینکه اسرائیل در برخی موارد خودسرانه اقداماتی را انجام داد و نارضایتی و نگرانی دولت آمریکا را برانگیخت، مثلا اقدام رژیم صهیونیستی به جاسوسی در سطوح عالی در آمریکا موجب شد تا حتی در دوره بوش تعدادی از مقامات آمریکایی و مسؤولان دستگاه «آیپک» و حتی مسؤولان اسرائیلی تغییر کرده یا به زندان بیفتند و دستگاههای امنیتی آمریکا با آنها برخورد کنند. روح زیادهخواهی در اسرائیل سبب شده حتی در موارد ابتدایی که با آمریکا توافق کردهاند نیز این اختلافات تجلی پیدا کند، برای مثال قرار بود آمریکاییها هواپیمای F35 را به اسرائیلیها بفروشند اما اسرائیليها با تدوین سفارشات مشخص برای قابلیتهای این هواپیما هنگامی که با قیمت 80میلیوندلاری آنها مواجه شدند، اعلام کردند که ما 20 میلیوندلار برای هر هواپیما میدهیم و هنوز هم سعی میکنند با چانهزنی قیمت واقعی ابزار استراتژیکی را که آمریکا میخواهد در اختیار آنها قرار دهد، به یکچهارم قیمت خریداری کنند. مثالهایی از این قبیل موجب میشود تا روابط 2 طرف به سردی گراییده و از یکدیگر دلچرکین شوند. این دلسردیها همان چیزی است که کلینتون از آن صحبت کرده و سعی میکند یک چشمانداز مطلوب از آن ارائه کند. اظهارات بعدی کلینتون در قبال ایران است. هیلاری با اتخاذ یک موضع شدید ضدایرانی اعلام کرده که به کشورمان اجازه نخواهد داد تا به تکنولوژی صلحآمیز هستهای دست یابد. وی حتی پا را فراتر از این نهاده و وقعي به نگاه نخبگان آمریکایی و گزارشهایی که دستگاههای امنیتی آمریکا پیشتر ابراز کرده بودند، ننهاده است. آنها به این نتیجه رسیدهاند که باید همزیستی با یک ایران هستهای را پذیرفت. ریچارد هاووس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا در یک مقاله كاملا آشکار که مدتی قبل انتشار یافت به این مساله اعتراف کرد که ما باید با ایران هستهای کنار بیاییم و چارهای جز همزیستی با این قدرت خاورمیانهای نداریم. مسؤولان و سیاستگذاران بخش اقتصادی آمریکا تاکنون چندینبار به اجرای تحریمها عليه ایران که بشدت ازسوي بوش دنبال میشد، اعتراض کرده و گفتهاند: خسارتی که اقتصاد آمریکا به دلیل همکاری نکردن اقتصادی با ایران خورده، رقم بسیار قابلتوجهی است که همین رقم میتوانست بسیاری از کمپانیهای ورشکسته آمریکا را نجات دهد. حال با وجود تمام این اظهار نظرها، هیلاری کلینتون ساز مخالف زده و حرف دیگری میزند. شاید قسمتی از گفتههاي کلینتون جنبه تبلیغاتی داشته باشد و برای دلگرم کردن صهیونیستها و «آیپک» و لابی رژیم صهیونیستی ایراد شده باشد که از او حمایت کرده و هزینههای تبلیغاتی او را در زمان انتخابات تقبل کرده بودند تا او امروز به پست وزارت خارجه برسد. هرچند در عرصه عملی انتظار میرود که هیلاری کلینتون در روابط سیاسی عاقلتر شده و مواضع خودش را تعدیل کند.
* كارشناس مسائل بينالملل